युधिष्ठिरस्य धनंजय-प्रति गर्हा
Yudhiṣṭhira’s Reproach to Dhanaṃjaya
यमौ च भीमसेनश्न शिशुपालस्य चात्मज: । कारूषा मत्स्यशेषाश्ष केकया: काशिकोसला:
yamau ca bhīmasenaś ca śiśupālasya cātmajaḥ | kārūṣā matsyaśeṣāś ca kekayāḥ kāśikośalāḥ ||
Sinabi ni Sañjaya: Naroon din ang kambal na anak (Nakula at Sahadeva) at si Bhīmasena, kasama ang anak ni Śiśupāla; gayundin ang mga mandirigma ng lupain ng Kārūṣa, ang nalalabing mga Matsya, ang mga Kekaya, at ang mga Kāśi at Kośala—sila man ay nasa dakilang sagupaan, nahila sa lumalawak na bilog ng mga alyansa at pananagutang idinudulot ng digmaan.
संजय उवाच
The verse underscores how war in the Mahābhārata is not merely personal rivalry but a vast network of dynastic ties and regional obligations; many are compelled into conflict by lineage, alliance, and kṣatriya expectations, highlighting the ethical weight and social entanglement of warfare.
Sañjaya is listing notable fighters and allied groups participating in the battle—naming the Pāṇḍava twins and Bhīma, Śiśupāla’s son, and contingents from Karūṣa, Matsya, Kekaya, Kāśi, and Kośala—within the ongoing Kurukṣetra war account.