कर्णपर्व — चतुर्दशोऽध्यायः
Arjuna’s Suppression of the Saṃśaptakas; Kṛṣṇa’s Strategic Admonition; Battlefield Inventory
अहो शौर्येण सम्पन्नावुभौ चोग्रपराक्रमौ । अहो भीमबलो भीम एतस्य च कृतास्त्रता,“भयंकर पराक्रम दिखानेवाले ये दोनों योद्धा अद्भुत शौर्यशाली हैं। अहो! भीमसेनका बल भयंकर है। इनका अस्त्रज्ञान अद्भुत है!
aho śauryeṇa sampannāv ubhau cogra-parākramau | aho bhīma-balo bhīma etasya ca kṛtāstratā ||
Sinabi ni Sañjaya: “Kay pagtataka—ang dalawang mandirigmang ito’y puspos ng kabayanihan at may mabagsik, nakapanghihilakbot na lakas. Kay tindi! Ang lakas ni Bhīma ay tunay na kakila-kilabot, at ang kahusayan sa mga sandata ng isang ito ay pambihira.” Sa moral na himpapawid ng digmaan, ipinahihiwatig nito na ang dakilang galing sa pakikidigma ay nakapagdudulot pa rin ng paghanga sa gitna ng pagwasak, at kasabay nito’y ang malungkot na kabalintunaan: ang mga birtud na ito’y nauubos sa digmaang magkakamag-anak.
संजय उवाच
The verse highlights that valor and mastery of arms are genuine excellences that command respect—even from observers in an enemy camp—yet in the Mahābhārata’s ethical frame, such greatness becomes morally poignant when deployed in a catastrophic kin-war.
Sañjaya, narrating the battlefield to Dhṛtarāṣṭra, expresses astonishment at the extraordinary prowess of two opposing warriors—explicitly praising Bhīma’s fearsome strength and the other fighter’s exceptional weapon-skill.