Shloka 313
धृतराष्ट्रस्य मूर्च्छा तथा द्रोणविषयकप्रश्नाः
Dhṛtarāṣṭra’s Fainting and Questions Concerning Droṇa
अनर्हमाणान् कौन्तेयान् कर्मणस्तस्य तत् फलम् | मैंने अमर्षमें भरकर सदा कष्ट भोगनेके अयोग्य कुन्तीकुमारोंको क्लेश ही दिया है; परंतु मेरे इस बर्तावको द्रोणाचार्यने चुपचाप सह लिया था। उनके उसी कर्मका यह वधरूपी फल प्राप्त हुआ है
an-arhamāṇān kaunteyān karmaṇas tasya tat phalam |
Nagmuni-muni si Dhṛtarāṣṭra sa pagsisisi: sa matagal na panahon, dahil sa nagbabagang hinanakit, pawang hirap lamang ang ipinataw ko sa mga anak ni Kuntī—mga lalaking hindi karapat-dapat magdusa nang gayon. Tahimik na tiniis ni Droṇācārya ang asal na iyon; ngayo’y nakikita ko ang pagkamatay ni Droṇa bilang mabagsik na bunga ng kasalanang iyon, na bumabalik bilang kapalit sa gitna ng digmaan.
धृतराष्ट उवाच
Educational Q&A
Wrongdoing toward the undeserving does not remain isolated; it ripens into consequences (karma-phala). Dhṛtarāṣṭra interprets Droṇa’s violent end as a moral repercussion linked to sustained injustice and the silent complicity that allowed it to continue.
In the aftermath of events surrounding Droṇa’s fall, Dhṛtarāṣṭra speaks in self-reproach. He recalls how the Pāṇḍavas were repeatedly subjected to suffering despite being undeserving, and he connects that history of harm and endurance to the present catastrophe—Droṇa’s death in the war.