भीष्म-युधिष्ठिर-संमर्दः
Bhīṣma’s Pressure on Yudhiṣṭhira; Śikhaṇḍī’s Approach; Evening Withdrawal
अश्वान् मनोजवांस्तस्य कर्बुरान् वातरंहस: । जघान निशितैस्तूर्ण सर्वान् द्वादशभि: शरै:
sañjaya uvāca |
aśvān manojavāṁs tasya karburān vātarāṁhasaḥ |
jaghāna niśitais tūrṇaṁ sarvān dvādaśabhiḥ śaraiḥ ||
Sabi ni Sanjaya: Ang kaniyang mga kabayo—kasingbilis ng isip at kasinghampas ng hangin, may batik-batik ang kulay—ay agad na pinabagsak ng matutulis na palaso, labindalawa ang bilang. Ipinakikita ng tanawing ito ang malupit na husay sa digmaan: maging ang marangal na lakas ng mahuhusay na kabayo ay napuputol sa walang-awang pagtutuos ng labanan.
संजय उवाच
The verse highlights the harsh reality of war: excellence and beauty (swift, well-bred horses) do not protect one from destruction. It invites reflection on the ethical cost of battle and the impermanence of worldly power.
Sanjaya reports that the opponent’s dappled, wind-swift horses are swiftly killed by sharp arrows—twelve in total—disabling the chariot by taking down its team.