Shloka 49
भीष्म-युधिष्ठिर-संमर्दः
Bhīṣma’s Pressure on Yudhiṣṭhira; Śikhaṇḍī’s Approach; Evening Withdrawal
ततोअस्य धनुरेकेन द्वाभ्यां सूतं॑ च मारिष । चिच्छेद समरे तूर्ण तं च विव्याध सप्तभि:
tato 'sya dhanur ekena dvābhyāṃ sūtaṃ ca māriṣa | ciccheda samare tūrṇaṃ taṃ ca vivyādha saptabhiḥ ||
Wika ni Sañjaya: Pagkaraan, sa gitna ng labanan, mabilis niyang ginawa ito: sa isang palaso ay pinutol niya ang busog ng kalaban; sa dalawa pa ay tinamaan at winasak ang kanyang kutsero; at pagkatapos ay agad niyang tinuhog si Duṣkarṇa mismo ng pitong palaso. Ipinakikita ng tagpong ito ang malupit na katumpakan ng digmaang kṣatriya, kung saan ang pagkaputol sa kakayahan ng kaaway—sandata, tagapagmaneho ng karwahe, at sa huli ang mandirigma—ay nagiging isang malamig at masinop na paraan sa loob ng kinikilalang mga tuntunin ng labanan.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the harsh discipline of kṣatriya-dharma in war: combat is fought with speed and skill, often by first disabling the opponent’s capacity to fight (weapon and chariot-team) before directly engaging the warrior—an ethically fraught but culturally recognized battlefield method.
Sañjaya reports a rapid sequence of archery feats: the attacker severs the opponent’s bow with one arrow, strikes the charioteer with two arrows, and then wounds Duṣkarṇa with seven arrows, turning the tide of that immediate exchange.