अध्याय ८० — मध्यंदिन-रणवृत्तान्तः
Yudhiṣṭhira–Śrutāyu encounter; Cekitāna–Gautama clash; Abhimanyu pressure; Arjuna’s redeployment
ते कृत्वा समरव्यूहं सूचीमुखमरिंदमा: । बिभिदुर्धार्तराष्ट्राणां तद् रथानीकमाहवे
te kṛtvā samaravyūhaṃ sūcīmukham ariṃdamāḥ | bibhidur dhārtarāṣṭrāṇāṃ tad rathānīkam āhave ||
Sinabi ni Sañjaya: Matapos buuin ang hanay-pandigmang “sūcīmukha” (tulad ng dulo ng karayom), ang mga bayaning tagapagpabagsak ng kaaway ay nagsimulang tumusok at magwatak-watak, sa gitna mismo ng labanan, sa pangkat ng mga karwaheng pandigma ng mga Dhārtarāṣṭra. Ipinakikita ng tagpong ito ang pagsasanib ng disiplinadong taktika at tapang: ang masinsing pormasyon ay ginagamit upang basagin ang mas malaking lakas, at ang loob at kaayusan ay nakapapuwing sa napakalaking pagsalungat sa digmaan.
संजय उवाच
The verse highlights that in warfare, mere numbers are not decisive: disciplined organization (vyūha) and concentrated effort can pierce a stronger line. Ethically, it reflects the kṣatriya ideal of purposeful, ordered action rather than chaotic violence.
Sañjaya reports that a group of warriors forms the sūcīmukha (needle-point) battle formation and uses it to break into and split the Kauravas’ chariot-division on the battlefield.