Shloka 49
भीष्मधनंजयद्वैरथम्
Bhīṣma–Dhanaṃjaya Duel and the Opening Clash
भीष्मोडपि समरे पार्थ विव्याध निशितै: शरै: । अर्जुनने पचीस तीखे बाणोंसे मारकर भीष्मको पीड़ित कर दिया। फिर भीष्मने भी समरभूमिमें अपने तीक्ष्ण सायकोंद्वारा अर्जुनको बींध दिया || ४८ इ ।। अन्योन्यस्य हयान् विद्ध्वा ध्वजी च सुमहाबलौ
bhīṣmo 'pi samare pārtha vivyādha niśitaiḥ śaraiḥ | anyonyasya hayān viddhvā dhvajī ca sumahābalau ||
Sinabi ni Sañjaya: Maging si Bhīṣma, sa gitna ng labanan, ay tumusok kay Arjuna sa pamamagitan ng matatalim na palaso. Matapos mapabagsak ang mga kabayo ng isa’t isa, ang dalawang makapangyarihang mandirigma—bawat isa’y may sariling watawat—ay nagpatuloy sa sagupaan, ipinamalas ang di-matitinag na loob at ang mahigpit na gantihan ng digmaang kṣatriya.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the stern ethic of kṣatriya-dharma: steadfastness under injury, mutual respect expressed through equal combat, and the acceptance that duty in war involves reciprocal harm without personal malice.
Sañjaya describes an intense exchange where Bhīṣma pierces Arjuna with sharp arrows; the two champions also strike each other’s horses, and—still bannered and powerful—continue their duel on the battlefield.