Previous Verse
Next Verse

Shloka 23

बभ्रुवाहन-धनंजययोः संग्रामः

Babhruvāhana and Dhanaṃjaya’s engagement at Maṇipūra

दुःशला बालमादाय नप्तारं प्रययौ तदा । सुरथस्य सुतं वीर॑ रथेनाथागमत्‌ तदा

Vaiśampāyana uvāca |

Duḥśalā bālam ādāya naptāraṃ prayayau tadā |

Surathasya sutaṃ vīra rathenāthāgamat tadā ||

Sinabi ni Vaiśampāyana: Noon, umalis si Duḥśalā, karga ang bata—ang kanyang apo. At dumating din doon ang magiting na anak ni Suratha sakay ng karwahe. Ipinahihiwatig ng talatang ito ang tungkulin sa angkan at pag-aaruga: ang babae ng lahing Kuru ay kumilos nang matatag upang iligtas at ihatid ang susunod na salinlahi, habang ang isang kaalyadong kṣatriya ay lumalapit na handang tumulong.

दुःशलाDuhshala (proper name)
दुःशला:
Karta
TypeNoun
Rootदुःशला
FormFeminine, Nominative, Singular
बालम्the child
बालम्:
Karma
TypeNoun
Rootबाल
FormMasculine, Accusative, Singular
आदायhaving taken
आदाय:
TypeVerb
Rootआ + दा
Formल्यप् (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage as indeclinable gerund)
नप्तारम्grandson
नप्तारम्:
Karma
TypeNoun
Rootनप्तृ
FormMasculine, Accusative, Singular
प्रययौwent forth / departed
प्रययौ:
TypeVerb
Rootप्र + या
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Singular, Parasmaipada
तदाthen
तदा:
TypeIndeclinable
Rootतदा
सुरथस्यof Suratha
सुरथस्य:
TypeNoun
Rootसुरथ
FormMasculine, Genitive, Singular
सुतम्son
सुतम्:
Karma
TypeNoun
Rootसुत
FormMasculine, Accusative, Singular
वीरO hero
वीर:
TypeNoun
Rootवीर
FormMasculine, Vocative, Singular
रथेनby/with a chariot
रथेन:
Karana
TypeNoun
Rootरथ
FormMasculine, Instrumental, Singular
अथthen / thereafter
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ
आगमत्came / arrived
आगमत्:
TypeVerb
Rootआ + गम्
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular, Parasmaipada
तदाthen
तदा:
TypeIndeclinable
Rootतदा

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
D
Duḥśalā
N
naptā (grandson/child)
S
Suratha
S
Suratha’s son
R
ratha (chariot)

Educational Q&A

The verse highlights dharma expressed as familial responsibility: safeguarding and guiding the vulnerable (a child/heir) is a moral imperative, and timely support from capable allies (a heroic charioteer/warrior figure) reinforces social order and protection of lineage.

Duḥśalā departs while carrying her grandson (the child). At the same time, the son of Suratha—described as heroic—arrives in a chariot, suggesting an encounter or assistance connected with Duḥśalā’s movement and the child’s protection.