Shloka 9
Cyavana Explains His Tests; Kuśika Seeks Brāhmaṇya for His Line (च्यवन–कुशिक संवादः)
निश्चित्य मनसा सर्व गुणदोषबलाबलम् | दग्धुकाम: कुलं सर्व कुशिकानां तपोधन:
niścitya manasā sarva-guṇa-doṣa-balābalam | dagdhukāmaḥ kulaṃ sarvaṃ kuśikānāṃ tapodhanaḥ |
Wika ni Bhishma: Matapos magpasya nang matatag sa kanyang isipan—pagkatapos timbangin ang lahat ng kabutihan at kapintasan, lakas at kahinaan—ang ascetic na si Cyavana, na may hangaring sunugin ang buong angkan ng mga Kushika, ay nagtakda ng kanyang pasiya. Sapagkat nalaman niya noon pa man na, sa pamamagitan ng ugnayang pag-aasawa sa isang dalaga ng lahing Kushika, lilitaw sa sarili niyang pamilya ang isang mabigat na dungis sa pagiging Kshatriya. Kaya, matapos pagnilayan sa loob ang timbang ng dharma sa pangyayaring ito, nilapitan ng pantas ang Haring Kushika, udyok ng pagnanais na gawing abo ang buong angkan ng Kushika.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse highlights ethical deliberation (weighing guṇa-doṣa and balābala) before action, while also warning that even a reasoned mind can be overtaken by wrath and the urge for disproportionate retaliation—raising questions about dharma when lineage, social identity, and perceived dishonor are involved.
Chyavana, a sage of the Bhṛgu line, foresees a serious blemish arising in his family due to a marital connection with a Kushika maiden. After mentally assessing pros and cons, he becomes intent on destroying the Kushika clan and approaches King Kushika with that destructive purpose.