Mahabharata — Anushasana Parva, Shloka 40
Cyavana’s Water-Vow and the Ethics of Cohabitation (स्नेह-सम्वास-धर्मः)
श्रीक्ष राज्यं च कोशकश्ष क्षत्रियाणां युधिषछ्ठिर
bhīṣma uvāca | śrīś ca rājyaṃ ca kośaś ca kṣatriyāṇāṃ yudhiṣṭhira | rājā yudhiṣṭhira! lakṣmī rājyaṃ ca kośaś ca—etat sarvaṃ śāstre kṣatriyārthaṃ vihitaṃ dṛśyate | rājan! kṣatriyo dharmānusāreṇa samudraparyantāṃ pṛthivīṃ bahulāṃ ca sampadaṃ prāpnoti | nareśvara! rājā (kṣatriyaḥ) daṇḍadhārī bhavati | kṣatriyāt paraṃ rakṣākāryaṃ nānyena śakyate kartum |
Wika ni Bhīṣma: “O Yudhiṣṭhira, ang kasaganaan, paghahari, at kabang-yaman ng kaharian (kośa) ay itinatakda sa mga śāstra bilang nararapat na pananagutan ng Kṣatriya. O Haring Yudhiṣṭhira, nakikita na si Lakṣmī (palad ng paghahari), ang kaharian, at ang kabang-yaman ay pawang iniuukol sa gampanin ng Kṣatriya. Sa pagsunod sa sariling dharma, ang isang Kṣatriya ay maaaring makamit nang ayon sa batas ang pamumuno sa lupa hanggang sa dagat na pumapalibot at magkamal ng napakalaking yaman. O panginoon ng mga tao, ang hari—bilang Kṣatriya—ang may tangan ng pamalong parusa (daṇḍa), at bukod sa Kṣatriya ay wala nang tunay na makagaganap sa gawain ng pag-iingat at pagprotekta.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma asserts that sovereignty, wealth, and the treasury are legitimate and scripturally sanctioned for the Kshatriya when pursued according to dharma, because the king’s defining obligation is protection—upheld through danda (lawful discipline and punishment).
In Anushasana Parva, Bhishma continues instructing King Yudhishthira on rajadharma. Here he explains why kingship, resources, and coercive authority properly belong to the Kshatriya: only such a ruler can effectively protect society and maintain order.