Shloka 22
Dāyavibhāga (Inheritance Apportionment) and Household Precedence — Dialogue of Yudhiṣṭhira and Bhīṣma
भीष्मजीने कहा--भारत! मनुष्योंके हितसे सम्बन्ध रखनेवाला जो कोई भी कर्म है
bhīṣma uvāca | bhāryā patyṛtvijācāryāḥ śiṣyopādhyāya eva ca | mṛṣokte daṇḍam arhanti nety āhur apare janāḥ ||
Wika ni Bhishma: “O Bharata! Anumang gawaing may kaugnayan sa kapakanan ng tao ay tinitingnan ayon sa itinakdang kaayusan. Kapag nagtipon ang mga marurunong at napagpasyahan na, ‘ang dalagang ito ay dapat ibigay sa lalaking iyon,’ ang mismong kaayusang iyon ang nagtatakda ng pag-aasawa. Ang sinumang magsinungaling upang baligtarin ang pasyang iyon ay nagkakamit ng kasalanan. Ang asawa, ang kabiyak, ang saserdoteng naghahandog (ṛtvij), ang guro (ācārya), ang mag-aaral, at ang tagapagturo (upādhyāya)—kung sinuman sa kanila ang magsinungaling laban sa nasabing kaayusan—ay itinuturing na nararapat parusahan. Gayunman, may iba namang nagsasabing hindi sila dapat parusahan dahil dito.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
False speech is ethically serious because it disrupts dharma and social arrangements meant for human welfare; therefore even socially respected roles (spouses, priests, teachers, students) can be liable to punishment for lying—though Bhishma notes that some authorities dispute this liability.
In Bhishma’s instruction on dharma, he discusses accountability for speech and conduct. He lists key social and religious roles and states that if they lie, they deserve punishment, while also recording an alternative opinion that exempts them.