Shloka 20
Dāyavibhāga (Inheritance Apportionment) and Household Precedence — Dialogue of Yudhiṣṭhira and Bhīṣma
पाणिग्रहीता चान्य: स्यात् कस्य भार्या पितामह | तत्त्वं जिज्ञासमानानां चक्षुर्भवतु नो भवान्
yudhiṣṭhira uvāca |
pāṇigrahītā cānyaḥ syāt kasya bhāryā pitāmaha |
tattvaṃ jijñāsamānānāṃ cakṣur bhavatu no bhavān ||
Sinabi ni Yudhiṣṭhira: “Lolo, kung ang isa’y nagpatibay ng kasal sa pagbabayad ng halaga ng nobya, ang isa’y nagpatibay sa pangakong magbabayad, ang ikatlo’y nagnanais na dukutin ang dalaga sa dahas, ang ikaapat ay sinusubukang bilhin ang pagsang-ayon ng kanyang mga kamag-anak sa pamamagitan ng natatanging yaman, at ang ikalima ay nakapaghawak na sa kanyang kamay sa ritwal ng kasal—kung gayon, ayon sa dharma, kaninong asawa siya dapat ituring? Nais naming matanto ang katotohanan; maging aming mga mata.”
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse frames a dharma-inquiry: when multiple competing claims arise—payment, promise, coercion, bribing relatives, and the completed hand-taking rite—one must determine legitimacy not by power or wealth but by the true legal-ethical principle (tattva) as explained by an authoritative elder.
In the Anuśāsana Parva’s instruction section, Yudhiṣṭhira asks Bhīṣma to adjudicate a complex marriage dispute involving several suitors with different kinds of claims, requesting clear guidance on whose wife the girl is considered according to dharma.