Shloka 30
अध्याय १६ — शङ्कर-उमा-वरदानम् तथा तण्डि-स्तुतिः (Śaṅkara–Umā Boon-Granting and Taṇḍi’s Hymn)
स एष भगवान् देव: सर्वकृत् सर्वतोमुख: । सर्वात्मा सर्वदर्शी च सर्वग: सर्ववेदिता
sa eṣa bhagavān devaḥ sarvakṛt sarvatomukhaḥ | sarvātmā sarvadarśī ca sarvagaḥ sarvavedita | yo sanātanaṁ brahma devatānām asurāṇāṁ ca munīnām api guhyaḥ, yo hṛdayaguhāyāṁ sthitaḥ san mananśīla-muneḥ api durvijñeya eva, sa eṣa bhagavān | eṣa eva sarvasṛṣṭikartā devaḥ | asya sarvataḥ mukhāni | sa sarvātmā sarvadarśī sarvavyāpī sarvajñaḥ |
Wika ni Vāyu: “Siya nga ang Mapalad na Panginoon, ang banal na Diyos—tagapaglikha ng lahat, nakaharap sa lahat ng dako. Siya ang Sarili ng lahat, ang nakakakita sa lahat, ang sumasaklaw sa lahat, at ang nakaaalam sa lahat. Siya ang walang hanggang Brahman, nakatago maging sa mga deva, asura, at mga muni; nananahan sa yungib ng puso, ngunit nananatiling mahirap makilala kahit ng mapagnilay na pantas. Siya lamang ang diyos na nagpapasibol ng buong sangnilikha; ang Kanyang mukha’y nasa lahat ng dako. Siya ang panloob na Sarili, ang saksi ng sansinukob, ang nasa lahat ng pook, ang ganap na nakaaalam.”
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse teaches the Lord’s absolute transcendence and immanence: he is the hidden eternal Brahman, yet also the creator and indwelling Self of all beings—omnifaced, all-seeing, all-pervading, and all-knowing. Ethically, it grounds reverence and humility: even the wise must approach ultimate reality with disciplined contemplation and devotion.
Vāyudeva is describing the supreme divine principle to the listener(s), emphasizing that the highest reality is not easily grasped—even by gods and sages—because it abides subtly within the heart. The speech functions as theological instruction, identifying the Lord as both cosmic creator and inner witness.