Shloka 45
भीष्मस्योत्तरायणप्रतीक्षा तथा युधिष्ठिरागमनम् | Bhīṣma’s uttarāyaṇa moment and Yudhiṣṭhira’s arrival
सनत्कुमारप्रमुखास्तिष्ठन्ति तपसान्विता: । तस्मात् स वाग्मी धर्मज्ञो नमस्यो द्विजपुज्रवा:
sanatkumārapramukhās tiṣṭhanti tapasānvitāḥ | tasmāt sa vāgmī dharmajño namasyo dvijapuṅgavaḥ ||
Si Sanatkumāra at ang iba pang pinakapangunahing mga rishi ay nananatili, puspos ng mahigpit na pag-aayuno at pagninilay. Kaya, O pinakamainam sa mga dwija, ang Panginoong yaon—mahusay magsalita at nakaaalam ng dharma—ay karapat-dapat sa taimtim na pagpupugay. Yumukod sa Kanya, sapagkat ang debosyon sa Kataas-taasang Sumasa-lahat ay nagdudulot ng pagkakamit ng pinakadakilang dharma; at ang mga rishing nilikha Niya ay laging nakalubog sa tapa para sa kapakanan ng sanlibutan.
ईश्वर उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that the highest dharma is attained through reverent devotion to the Supreme—who is eloquent and perfectly knows dharma—and that the exemplary austerities of sages like Sanatkumāra model steadfast spiritual discipline; therefore, one should continually offer salutations to that Lord.
Īśvara speaks, pointing to Sanatkumāra and other great sages who remain absorbed in tapas, and uses their presence as evidence of the Lord’s dharmic order; the listener (addressed as ‘best of the twice-born’) is instructed to honor and bow to the dharma-knowing, eloquent divine figure (contextually identified with Vāsudeva).