Previous Verse
Next Verse

Mahabharata — Anushasana Parva, Shloka 24

भीष्मस्योत्तरायणप्रतीक्षा तथा युधिष्ठिरागमनम् | Bhīṣma’s uttarāyaṇa moment and Yudhiṣṭhira’s arrival

अन्तर्धाम्नो हविर्धामा प्रजापतिरनिन्दित: । प्राचीनबर्हिर्भविता हविर्धाम्न: सुतो महान्‌,अन्तर्धामासे अनिन्द्य प्रजापति हविर्धामाकी उत्पत्ति होगी। हविर्धामाके पुत्र महाराज प्राचीनबर्हि होंगे

antardhāmno havirdhāmā prajāpatir aninditaḥ | prācīnabarhir bhavitā havirdhāmnaḥ suto mahān |

Wika ni Īśvara: “Mula kay Antardhāman ay isisilang ang walang-dungis na Prajāpati na nagngangalang Havirdhāman. At mula kay Havirdhāman ay lilitaw ang kanyang dakilang anak, si Haring Prācīnabarhis.” Itinatanghal ng talata ang isang banal na talaangkanan, inilalarawan ang mga huwarang pinuno at ninuno bilang ‘walang kapintasan’—isang paglalapat na inuugnay ang wastong angkan sa pamumuhay ayon sa dharma at sa pagpapatuloy ng kaayusang ritwal.

अन्तर्धाम्नःof Antardhāman
अन्तर्धाम्नः:
Sambandha
TypeNoun
Rootअन्तर्धामन्
FormMasculine, Genitive, Singular
हविर्धामाHavirdhāman (name)
हविर्धामा:
Karta
TypeNoun
Rootहविर्धामन्
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रजापतिःPrajāpati
प्रजापतिः:
Karta
TypeNoun
Rootप्रजापति
FormMasculine, Nominative, Singular
अनिन्दितःblameless, faultless
अनिन्दितः:
Visheshana
TypeAdjective
Rootअनिन्दित
FormMasculine, Nominative, Singular
प्राचीनबर्हिःPrācīnabarhi (name; 'having ancient sacred grass')
प्राचीनबर्हिः:
Karta
TypeNoun
Rootप्राचीनबर्हि
FormMasculine, Nominative, Singular
भविताwill be / will become
भविता:
TypeVerb
Rootभू
FormPeriphrastic Future (Lṛṭ), Third, Singular
हविर्धाम्नःof Havirdhāman
हविर्धाम्नः:
Sambandha
TypeNoun
Rootहविर्धामन्
FormMasculine, Genitive, Singular
सुतःson
सुतः:
Karta
TypeNoun
Rootसुत
FormMasculine, Nominative, Singular
महान्great
महान्:
Visheshana
TypeAdjective
Rootमहत्
FormMasculine, Nominative, Singular

ईश्वर उवाच

Ī
Īśvara
A
Antardhāman
H
Havirdhāman
P
Prajāpati
P
Prācīnabarhis

Educational Q&A

The verse underscores dharmic continuity through a revered lineage: progenitors and kings are described as 'blameless,' implying that moral excellence and ritual order are integral to legitimate succession and social stability.

Īśvara is recounting a genealogical sequence: Antardhāman begets the Prajāpati Havirdhāman, and Havirdhāman in turn begets the eminent king Prācīnabarhis.