Mahabharata — Anushasana Parva, Shloka 15
Pratyakṣa–Āgama–Ācāra: Doubt, Proof, and the Practice of Dharma (प्रत्यक्ष–आगम–आचारविचारः)
अष्टमीयज्ञपरता चातुर्मास्यनिषेवणम् । पौर्णमासादयो यज्ञा नित्ययज्ञस्तथैव च
aṣṭamīyajñaparatā cāturmāsyaniṣevaṇam | paurṇamāsādayo yajñā nityayajñas tathaiva ca ||
Wika ni Mahādeva: “Para sa vānaprastha—ang ascetic na naninirahan sa gubat—ang nararapat na disiplina ay ito: maging tapat sa sakripisyong Aṣṭamī (ang ritong Aṣṭakā na isinasagawa sa ikawalong araw ng buwan), tuparin ang pana-panahong panata ng Cāturmāsya, at regular na isagawa ang mga ritwal na nagsisimula sa mga handog na Paurṇamāsa, kasama ang mga pang-araw-araw na obligadong sakripisyo. Sa ganitong paraan, ang katatagan sa dharma at ang sinukat na pagsamba ang nagiging saligang-asal ng buhay ng vānaprastha.”
श्रीमहेश्वर उवाच
Educational Q&A
The verse defines vānaprastha-dharma as disciplined continuity in sacred obligations: observing periodic vows (Cāturmāsya), performing calendrical rites (like Paurṇamāsa), and maintaining daily worship/sacrifice (nitya-yajña). Ethical life here is framed as steadiness, restraint, and fidelity to prescribed duty.
Maheśvara is instructing about the duties of the forest-dweller stage of life. Rather than describing an external event, the passage lists the ritual and vow-based practices that constitute the vānaprastha’s regulated religious routine.