Shloka 53
Rudra-Śiva: Names, Two Natures, and the Logic of Epithets (रुद्रनाम-बहुरूपत्व-प्रकरणम्)
अश्वमेधजितॉल्लोकानाप्रोति त्रिदिवालये
aśvamedhajitān lokān āpnoti tridivālaye | yo rājā duḥkhī manuṣyānāṃ hastasya sahāraṃ dadāti sa iha ca paraloke ca sammānito bhavati | gāṃś ca brāhmaṇāṃś ca saṅkaṭāt trātuṃ yaḥ parākramaṃ darśayitvā saṅgrāme mṛtyuṃ prāpnoti sa svarge ’śvamedhayajñair jitān lokān adhitiṣṭhati ||
Ipinahayag ni Maheshvara na ang haring nagiging “kamay na sandigan” ng mga nagdurusa ay pinararangalan sa daigdig na ito at sa kabilang-buhay. At ang haring, sa kagitingan, namatay sa labanan upang iligtas sa panganib ang mga baka at ang mga Brahmin, ay umaabot sa langit at nagkakamit ng pagkapanginoon sa mga kahariang sinasabing napapanalunan sa pamamagitan ng mga sakripisyong Ashvamedha—kaya’t itinatapat ang mapagkalinga at mapag-alay-sariling paghahari sa pinakadakilang gantimpalang ritwal.
श्रीमहेश्वर उवाच
Educational Q&A
True royal dharma is protective compassion: supporting the distressed and risking even one’s life to safeguard cows and Brahmins yields honor here and heavenly reward beyond, comparable to the highest royal sacrifices.
Maheśvara is instructing about the fruits of righteous conduct: he praises the king who aids suffering subjects and extols the warrior who dies defending vulnerable, dharmically significant groups, stating that such death grants exalted heavenly status like that gained through Ashvamedha rites.