Shloka 27
Umā–Maheśvara-saṃvāda: Varṇa-bhraṃśa, Ācāra (Vṛtta), and Karmic Ascent/Decline
पितरस्तस्य देवाक्ष॒ अग्नयश्ष तथैव हि । निराशा: प्रतिगच्छन्ति अतिथेरप्रतिग्रहात्
pitaras tasya devāś ca agnayaś ca tathaiva hi | nirāśāḥ pratigacchanti atither apratigrahāt ||
Wika ni Dharma: “Mula sa bahay na kung saan ang isang panauhin ay umaalis na bigo—sapagkat hindi siya tinanggap at pinarangalan—mula roon din umaalis na bigo ang mga Pitṛ (mga espiritu ng ninuno), ang mga diyos, at ang mga banal na apoy (Agni). Kaya ang pagpapabaya sa pagkamapagpatuloy ay hindi munting pagkukulang na pansarili, kundi paglabag sa dharma at sa tungkuling panrelihiyon at panlipunan, na pumuputol sa di-nakikitang mga pagpapala na dumarating sa pamamagitan ng wastong pagtanggap.”
धर्म उवाच
Educational Q&A
Hospitality to an atithi is a direct dharmic obligation. If a guest is not properly received, the household loses the goodwill and ‘presence’ of the gods, ancestors, and sacred fires—signifying loss of religious merit and auspicious support.
Dharma is instructing on righteous conduct (ācāra) in the Anuśāsana Parva, emphasizing that neglecting a guest is not merely discourteous; it disrupts the household’s ritual-moral economy tied to devas, pitṛs, and agni.