आचारप्रशंसा
Praise of Ācāra as the Basis of Longevity, Fame, and Prosperity
दिनमें कभी मैथुन न करे। कुमारी कन्या और कुलटाके साथ कभी समागम न करे। अपनी पत्नी भी जबतक ऋतुस्नाता न हो तबतक उसके साथ समागम न करे। इससे मनुष्यको बड़ी आयु प्राप्त होती है ।।
divā kadācid maithunaṁ na kuryāt | kumārī-kanyayā saha ca kulaṭayā saha ca kadācid api samāgamaṁ na kuryāt | svāṁ bhāryām api yāvat ṛtu-snātaṁ na bhavati tāvat tayā saha samāgamaṁ na kuryāt | etena manuṣyo dīrgham āyur avāpnoti || sve sve tīrthe samācamya kārye samupakalpite | triḥ pītvāpo dviḥ pramṛjya kṛta-śauco bhaven naraḥ ||
Wika ni Bhīṣma: Huwag makipagtalik sa oras ng araw. Huwag kailanman makipagtalik sa dalagang walang asawa, ni sa babaeng mapagpakasasa. Maging sa sariling asawa, huwag siyang lapitan hangga’t hindi pa siya nakaliligo matapos magsimula ang kanyang buwanang dalaw. Sa ganitong pagpipigil, nakakamit ng tao ang mahabang buhay. At kapag may tungkuling nakahain, matapos magsagawa ng ācamana sa nararapat na pook-tubig, sumipsip ng tubig nang tatlong ulit at punasan ang mga labi nang dalawang ulit; sa gayon ang lalaki ay nagiging malinis ayon sa ritwal para sa gawain.
भीष्म उवाच
Bhishma teaches disciplined sexual ethics—avoiding improper partners and times, and observing the wife’s post-menstrual ritual readiness—along with basic rules of ācamana for ritual cleanliness; such self-restraint and purity are said to support longevity and dharmic living.
In Anushasana Parva, Bhishma is instructing Yudhishthira on dharma and right conduct. Here he gives practical injunctions for householders: restraints regarding sexual conduct and a brief procedural rule for purification (ācamana) when undertaking a task.