Shloka 88
Duḥṣantasya Vana-praveśaḥ
King Duḥṣanta’s Entry into the Forest Hunt
ब्रह्मणो ब्राह्मणानां च तथानुग्रहकाड्क्षया । विव्यास वेदान् यस्मात् स तस्माद् व्यास इति स्मृत:,विद्वान् द्वैपायनजीने देखा कि प्रत्येक युगमें धर्मका एक-एक पाद लुप्त होता जा रहा है। मनुष्योंकी आयु और शक्ति क्षीण हो चली है और युगकी ऐसी दुरवस्था हो गयी है। यह सब देख-सुनकर उन्होंने वेद और ब्राह्मणोंपर अनुग्रह करनेकी इच्छासे वेदोंका व्यास (विस्तार) किया। इसलिये वे व्यास नामसे विख्यात हुए
brahmaṇo brāhmaṇānāṁ ca tathānugrahakāṅkṣayā | vivyāsa vedān yasmāt sa tasmād vyāsa iti smṛtaḥ ||
Sa pagnanais na magpamalas ng biyaya kay Brahmā at sa mga Brahmin, inayos at pinalawak (hinati at inayos) niya ang mga Veda. Sapagkat ginawa niya ang “viyāsa” sa mga Veda, kaya siya’y naalaala sa pangalang Vyāsa.
दाश उवाच
Educational Q&A
Sacred knowledge must be preserved and made accessible when human capacity declines; Vyāsa’s act of organizing the Vedas is presented as compassionate stewardship in service of dharma and the learned tradition.
The speaker explains the origin of the epithet ‘Vyāsa’: Kṛṣṇa Dvaipāyana is called Vyāsa because he systematized and expanded/divided the Vedas, motivated by a wish to benefit Brahmā (or Brahman) and the Brahmins.