Adhyaya 26
आदि पर्व (अध्याय 26) — गरुडस्य वालखिल्य-रक्षणम्, कश्यपोपदेशः, देवोत्पात-प्रसङ्गः
Upa-parva: Garuḍotpatti (Garuḍa Episode) — Vālakhilya-Saṃrakṣaṇa and Amṛta-Haraṇa Prelude
Sauti narrates that Garuḍa, merely touching a tree with his feet, breaks a great branch yet supports it to prevent immediate destruction. He notices the Vālakhilya sages hanging beneath, in danger of being harmed, and—out of protective intent—holds the branch in his beak while searching for a safe place to set it down. Reaching Gandhamādana, he encounters his father Kaśyapa in tapas. Kaśyapa recognizes Garuḍa’s intent and warns him against rash action that could provoke the Vālakhilyas; he conciliates the sages and frames Garuḍa’s undertaking as oriented to public welfare, obtaining their assent. Garuḍa asks where to release the branch; Kaśyapa directs him to an uninhabited, inaccessible mountain. Garuḍa rapidly transports the load over immense distance, releases the branch with a resonant impact, and the mountain trembles, shedding blossoms and fragments. Settling on a peak, Garuḍa consumes the elephant and tortoise (gaja-kacchapa). As he departs, extraordinary portents arise among the devas: Indra’s vajra flares, weapons agitate, winds and meteors intensify, and ominous phenomena disturb the celestial order. Indra consults Bṛhaspati, who attributes the disturbance to Indra’s prior fault and to the Vālakhilyas’ tapas producing a formidable being—Kaśyapa’s son by Vinātā—approaching to seize soma/amṛta. The devas then organize a guarded defensive posture around the amṛta, equipped with armor and weapons, forming a luminous, battle-ready perimeter.
Chapter Arc: सौति जनमेजय के सर्पसत्र-प्रसंग में उस अद्भुत दृश्य का वर्णन उठाते हैं जब इन्द्र, कद्रू के स्तुत होने पर, नागों को प्रसन्न करने हेतु आकाश के मेघों को अमृत-तुल्य शीतल वर्षा का आदेश देते हैं। → मेघ घनघोर गर्जना करते, विद्युत् और पवन से कम्पित होकर निरन्तर धाराएँ बरसाते हैं; चन्द्र-किरण तक लुप्त हो जाते हैं और पृथ्वी चारों ओर जल से भरने लगती है—वर्षा की प्रचण्डता स्वयं एक भय-रूप ले लेती है। → अतुल जलराशि की अविराम वर्षा से आकाश ‘संवर्त’ के समान प्रतीत होता है; शीतल, निर्मल जल रसातल तक पहुँच जाता है और नागों में परम हर्ष उमड़ पड़ता है—इन्द्र की कृपा का चरम प्रकाशन। → वर्षा से तृप्त होकर नाग-समुदाय प्रसन्न होता है; कद्रू की स्तुति का फल प्रकट होता है और इन्द्र की देव-शक्ति लोक-व्यवस्था को शान्ति की ओर मोड़ देती है। → नागों की यह तृप्ति और इन्द्र-कृपा आगे गरुड-नाग वैर तथा अमृत-प्रसंग की दिशा में कथा को कैसे मोड़ेगी—यह संकेत देकर अध्याय समाप्त होता है।
Shlokas
Verse 1
अ्---#क्रत षड्विशो<5ध्याय: इन्द्रद्वारा की हुई वषसि सर्पोकी प्रसन्नता सौतिर्वाच एवं स्तुतस्तदा कद्र्वा भगवान् हरिवाहन: । नीलजीमूतसंघातै: सर्वमम्बरमावृणोत्
Wika ni Sauti: Nang panahong iyon, nang mapuri nang gayon ni Kadrū, ang pinagpalang Panginoon—yaong ang sasakyan ay tagapagdala ni Indra—ay tinakpan ang buong kalangitan ng mga pulutong ng madidilim na ulap-ulan na bughaw-itim. Ipinahihiwatig ng tagpong ito ang pagtugon ng banal sa debosyon, at inihahanda ang kasiyahan ng mga ahas sa pamamagitan ng mga ulang nagbibigay-buhay.
Verse 2
मेघानाज्ञापयामास वर्षध्वममृतं शुभम् । ते मेघा मुमुचुस्तोयं प्रभूतं विद्युदुज्ज्वला:
Iniutos ng Dakilang Ninuno (Grandsire) ang mga ulap: “Ibuhos ninyo ang mapalad, tila-amṛta na ulan.” Sa pagsunod sa utos, ang mga ulap na kumikislap sa kidlat ay nagpakawala ng saganang tubig. Ipinakikita ng tagpong ito ang kapangyarihang moral ng nakatatanda, na ang salita’y nakapagbabalik ng balanse at kaginhawahan sa pamamagitan ng mapagpalang kalikasan.
Verse 3
परस्परमिवात्यर्थ गर्जन्त: सततं दिवि । संवर्तितमिवाकाशं जलदैः सुमहाद्भुतै:
Ang mga ulap, na wari’y nag-uunahan sa isa’t isa, ay umuungal nang matindi at walang patid sa kalangitan. Ang mga dambuhala at kagila-gilalas na tagapagdala ng ulan ay tila bumabalot at umiikot sa buong himpapawid, nagbubuhos ng tubig nang tuluy-tuloy—kaya ang langit ay nagmistulang dagat na gumagalaw, umaalon sa di-mabilang na mga agos na parang mga alon. Sa loob ng salaysay, pinatitingkad ng larawang ito ang pagkamangha (adbhuta) at ipinahihiwatig ang sandaling ang kapangyarihan ng kalikasan ay lumalamang sa gawa ng tao, na nagpapaalala na ang dharma at tadhana ay umuusbong sa sukat ng kosmos.
Verse 4
सृजद्धिरतुलं तोयमजसं सुमहारवै: । सम्प्रनृत्तमिवाकाशं धारोमिभिरनेकश:
Sa ilalim ng malalakas at walang patid na ugong, ibinuhos ng mga kumpol ng ulap ang di-masukat na tubig nang walang pahinga. Ang langit, na napaliligiran sa lahat ng panig ng mga kamangha-manghang tagapagdala ng ulan, ay wari’y isang malawak na dagat sa itaas; at sa di-mabilang na mga agos ng ulan na tila mga alon, parang ang mismong kalangitan ay sumasayaw.
Verse 5
मेघस्तनितनिर्धोषैर्विद्युत्पवनकम्पितै: । तैमेंघै: सततासारं वर्षद्धिरनिशं तदा
Wika ni Bhīṣma: “Noon, ang mga ulap na yaon—nakapanghihilakbot sa dagundong ng kulog—na yumanig sa kidlat at hangin, ay nagbuhos ng tuluy-tuloy at walang patid na buhos ng ulan. Nababalot ang langit kaya’t maging ang sinag ng buwan at araw ay hindi na makita. Nang si Vāsava (Indra) ay magpaulan nang gayon, napuspos ng malaking galak ang mga Nāga.”
Verse 6
नष्टचन्द्राककिरणमम्बरं समपद्यत | नागानामुत्तमो हर्षस्तथा वर्षति वासवे
Wika ni Bhīṣma: “Nagkagayon ang langit na nawala sa paningin ang sinag ng buwan at ng araw. At nang si Vāsava (Indra) ay magpaulan nang gayon, napuno ng sukdulang galak ang mga Nāga.”
Verse 7
आपूर्यत मही चापि सलिलेन समन्ततः । रसातलमनुप्राप्त शीतलं विमलं जलम्,पृथ्वीपर सब ओर पानी-ही-पानी भर गया। वह शीतल और निर्मल जल रसातलतक पहुँच गया
Ang daigdig, sa lahat ng panig, ay napuspos ng tubig. Ang malamig at malinaw na baha ay lumaganap pababa hanggang umabot sa Rasātala.
Verse 8
तदा भूरभवच्छन्ना जलोरमिभिरनेकश: । रामणीयकमागच्छन् मात्रा सह भुजड़मा:
Noon, ang buong ibabaw ng daigdig ay natakpan sa lahat ng panig ng di-mabilang na mga alon ng tubig. Kaya, nang masiyahan sa ulan, ang mga Nāga ay dumating, kasama ang kanilang ina, sa pulong tinatawag na Ramaṇīyaka.
Verse 25
इस प्रकार श्रीमह्या भारत आदिपव॑के अन्तर्गत आस्तीकपवरर्में गरुडचरित्रविषयक पचीसवाँ अध्याय पूरा हुआ
Sa ganito, sa kagalang-galang na Mahābhārata, sa loob ng Ādi Parva at lalo na sa bahaging Āstīka, nagwakas ang ikadalawampu’t limang kabanata na tumatalakay sa salaysay ni Garuḍa. Ang pormulang pangwakas na ito’y hudyat ng pagkakumpleto ng isang yunit ng salaysay at inilalagay ang pangyayaring ito sa mas malawak na arko ng aral ng epiko, kung saan ang angkan, mga panata, at bunga ng mga gawa ay maingat na inayos sa magkakahiwalay na bahagi.
Verse 26
इति श्रीमहाभारते आदिपर्वणि आस्तीकपर्वणि सौपर्णे षड्विंशो5ध्याय:
Sa ganito nagtatapos ang ikadalawampu’t anim na kabanata ng bahaging Sauparṇa sa loob ng Āstīka sub-parva ng Ādi Parva ng banal na Mahābhārata. Ito’y isang kolopon na nagmamarka ng pagsasara ng kabanata at naglalagay rito sa mas malawak na balangkas ng epiko.
Frequently Asked Questions
The central dilemma is how an overwhelmingly powerful actor should act when ordinary movement risks unintended harm: Garuḍa must balance urgency of purpose with the obligation to protect ascetics, choosing restraint and consultation over expedience.
Power is ethically legitimate only when governed by discernment and deference to tapas-based authority; counsel (especially paternal/teacher guidance) converts force into dharmically regulated action.
No explicit phalaśruti appears in this passage; the meta-level significance lies instead in the causal framing—portents and Bṛhaspati’s diagnosis—showing how actions ripple into cosmic and institutional responses within the epic’s moral historiography.
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.