Shloka 14
समन्तपञ्चक-आख्यानम् तथा अक्षौहिणी-प्रमाणनिर्णयः
Samantapañcaka Narrative and the Measure of an Akṣauhiṇī
तस्मिन् परमधर्मिष्ठे देशे भूदोषवर्जिते | अष्टादश समाजम्मुरक्षौहिण्यो युयुत्सया,भूमिसम्बन्धी दोषोंसेः रहित उस परम धार्मिक प्रदेशमें युद्ध करनेकी इच्छासे अठारह अक्षौहिणी सेनाएँ इकट्टी हुई थीं
tasmin paramadharmiṣṭhe deśe bhūdoṣavarjite | aṣṭādaśa samājam murakṣauhiṇyo yuyutsayā ||
Sa lupain na bantog sa sukdulang katuwiran at walang dungis ng lupa, nagtipon ang labingwalong dakilang hukbo (akṣauhiṇī), udyok ng pagnanais na makipagdigma—palatandaang maging ang pook na pinupuri dahil sa dharma ay maaaring maging tanghalan ng digmaan kapag ang loob ng tao’y tumungo sa alitan.
राम उवाच
Educational Q&A
The verse juxtaposes a land celebrated for dharma with the gathering of vast armies, highlighting that righteousness of place or tradition does not automatically prevent violence; ethical outcomes depend on human intention and choices.
It describes the mustering of forces: eighteen akṣauhiṇīs assemble in a highly esteemed, ‘faultless’ region, motivated by yuyutsā—an eagerness for battle—foreshadowing large-scale conflict.