Shloka 13
समन्तपञ्चक-आख्यानम् तथा अक्षौहिणी-प्रमाणनिर्णयः
Samantapañcaka Narrative and the Measure of an Akṣauhiṇī
अन्तरे चैव सम्प्राप्ते कलिद्वापरयोरभूत् । समन्तपज्चके युद्ध कुरुपाण्डवसेनयो:,जब कलियुग और द्वापरकी सन्धिका समय आया, तब उसी समन्तपंचवक्षेत्रमें कौरवों और पाण्डवोंकी सेनाओंका परस्पर भीषण युद्ध हुआ
antare caiva samprāpte kali-dvāparayor abhūt | samantapañcake yuddhaṁ kuru-pāṇḍava-senayoḥ ||
Nang dumating ang sandaling paglipat mula sa yugto ng Dvāpara tungo sa Kali, sa Samantapañcaka ay sumiklab ang isang mabangis na labanan; nagtagpo roon sa marahas na sagupaan ang mga hukbo ng mga Kuru at ng mga Pāṇḍava—isang pangyayaring nagmamarka ng pagliko ng asal ng panahon, kung saan nahahayag ang pagguho ng dharma sa digmaang magkakamag-anak.
राम उवाच
Educational Q&A
The verse frames the Kurukṣetra conflict as occurring at a yuga-junction, implying that large-scale violence and the breakdown of kinship duties are symptoms of dharma’s weakening as the world moves toward Kali-yuga.
It states that at the time of transition between Dvāpara and Kali, the Kurus and Pāṇḍavas fought a fierce battle at Samantapañcaka, identifying the place and cosmic timing of the great war.