Adhyaya 143

Verse 1

ऑप---ह-< (_) हक २ द्विचत्वारिशर्दाधिकशततमो< ध्याय: धृतराष्ट्रके आदेशसे पाण्डवोंकी वारणावत-यात्रा वैशम्पायन उवाच ततो दुर्योधनो राजा सर्वा: प्रकृतय: शनै: । अर्थमानप्रदानाभ्यां संजहार सहानुज:

Sinabi ni Vaiśampāyana: Pagkaraan nito, si Haring Duryodhana, kasama ang kaniyang mga nakababatang kapatid, ay unti-unting napasailalim sa kaniyang kapangyarihan ang lahat ng makapangyarihang sangkap ng kaharian—mga ministro at iba pang mahahalagang tao—sa pamamagitan ng mga handog na yaman at mga parangal na sinukat at pinagplanuhan.

Verse 2

धृतराष्ट्रप्रयुक्तास्ते केचित्‌ कुशलमन्त्रिण: । कथयांचक्रिरे रम्यं नगरं वारणावतम्‌

Sinabi ni Vaiśampāyana: Sa utos ni Dhṛtarāṣṭra, may ilang bihasang ministro ang nagsimulang magpalaganap ng usap-usapan sa lahat ng dako, pinupuri ang Vāraṇāvata bilang isang lungsod na kaaya-aya at marikit. Sa daloy ng salaysay, ang ganitong papuri sa madla ay isang sinadyang pakunwari—isang mapanlinlang na paggamit ng payo at pagpapalaganap ng balita upang itulak ang mga pangyayari sa ngalan ng kabanalan at paghanga sa lungsod.

Verse 3

अयं समाज: सुमहान्‌ रमणीयतमो भुवि । उपस्थित: पशुपतेर्नगरे वारणावते

Sinabi ni Vaiśampāyana: “Ito’y isang napakalaking pagtitipon—ang pinakakaaya-aya sa buong daigdig—na ngayo’y nagaganap sa lungsod ng Vāraṇāvata para kay Paśupati (Śiva).” Sa kabuuang salaysay, ito’y mapanghikayat na pagpapalaganap: itinatanghal ng panig ng Kaurava ang pista upang mahila palayo ang mga Pāṇḍava sa ngalan ng debosyon, habang ikinukubli ang isang planong pampulitika na kahina-hinala.

Verse 4

सर्वरत्नसमाकीर्णे पुंसां देशे मनोरमे । इत्येवं धृतराष्ट्रस्य वचनाच्चक्रिरे कथा:

Sinabi ni Vaiśampāyana: Sa yaong kaaya-ayang lupain, na nagkalat ang sari-saring hiyas at nakaaakit sa isip ng tao, sinimulan nila ang pag-uusap sa ganitong paraan, ayon sa mga salita ni Dhṛtarāṣṭra. Ipinakikita ng tagpong ito kung paanong ang salita ng hari ang nagtatakda ng himig ng payo at talakayan, lalo na sa gitna ng kasaganaan na madaling magpalabo sa paghatol at sa dharma.

Verse 5

कथ्यमाने तथा रम्ये नगरे वारणावते । गमने पाण्डुपुत्राणां जज्ञे तत्र मतिर्नूप,राजन्‌! वारणावत नगरकी रमणीयताका जब इस प्रकार (यत्र-तत्र) वर्णन होने लगा, तब पाण्डवोंके मनमें वहाँ जानेका विचार उत्पन्न हुआ

Sinabi ni Vaiśampāyana: Nang ang marikit na lungsod ng Vāraṇāvata ay patuloy na binabanggit sa gayong kaakit-akit na paraan, sumibol sa isip ng mga anak ni Pāṇḍu ang pasyang magtungo roon, O hari.

Verse 6

यदा त्वमन्यत नृूपो जातकौतूहला इति । उवाचैतानेत्य तदा पाण्डवानम्बिकासुत:,जब अम्बिकानन्दन राजा धृतराष्ट्रको यह विश्वास हो गया कि पाण्डव वहाँ जानेके लिये उत्सुक हैं, तब वे उनके पास जाकर इस प्रकार बोले--

Sinabi ni Vaiśampāyana: Nang matiyak ng hari (si Dhṛtarāṣṭra, anak ni Ambikā) na sabik ang mga Pāṇḍava na magtungo roon, lumapit siya sa kanila at saka nagsalita sa ganitong paraan. Ipinahihiwatig ng pangyayaring ito ang masusing pagbabantay ng korte sa mga hangarin ng mga prinsipe at ang maingat, pulitikal na pakikiharap ng hari.

Verse 7

(अधीतानि च शास्त्राणि युष्माभिरिह कृत्स्नश: । अस्त्राणि च तथा द्रोणाद्‌ गौतमाच्च विशेषत: ।।

Sinabi ni Vaiśampāyana: “Dito ay lubos ninyong napag-aralan ang lahat ng mga śāstra, at naturuan din kayo sa sining ng mga sandata—lalo na mula kay Droṇa at kay Gautama. Sa ganitong kalagayan, mahal kong mga anak, iniisip ko sa lahat ng panig ang pag-iingat sa kaharian, ang pamamahala sa mga gawain nito, at ang walang patid na paghahangad ng ikabubuti ng bayan. Ang aking mga tao—na laging abala sa pagprotekta sa lupain at sa kaayusan ng pamahalaan—ay paulit-ulit na nagsasabi araw-araw: ‘Sa daigdig, ang lungsod ng Vāraṇāvata ang pinakamasarap paglibangan at pinakakaaya-aya.’”

Verse 8

ते ताता यदि मन्यध्वमुत्सवं वारणावते । सगणा: सान्वयाश्रैव विहरध्वं यथामरा:

Sinabi ni Vaiśampāyana: “Mahal kong mga anak, kung nais ninyong pumunta sa Vāraṇāvata upang masaksihan ang pagdiriwang, pumaroon kayo kasama ang inyong mga tagasunod at mga kamag-anak, at maglibang doon na wari’y mga diyos.”

Verse 9

ब्राह्मणेभ्यश्ष रत्नानि गायकेभ्यश्व सर्वश: । प्रयच्छध्वं यथाकामं देवा इव सुवर्चस:

Sinabi ni Vaiśampāyana: “Magkaloob kayo nang masagana ng mga hiyas at yaman sa mga brāhmaṇa, at gayundin sa mga mang-aawit ng papuri, sa lahat ng paraan at ayon sa kanilang nais. Pagkaraan, na nagniningning na wari’y mga diyos, maglibang kayo roon sa ilang panahon ayon sa inyong kagustuhan at danasin ang sukdulang ligaya; at pagkatapos ay magbalik kayong payapa sa lungsod na ito ng Hastināpura.”

Verse 10

कंचित्‌ काल विहृत्यैवमनुभूय परां मुदम्‌ । इदं वै हास्तिनपुरं सुखिन: पुनरेष्यथ

Sinabi ni Vaiśampāyana: “Pagkaraang maglibang nang ilang panahon sa gayong kalayaan at malasap ang sukdulang tuwa, kayo’y muling magbabalik na masaya sa mismong lungsod na ito ng Hāstināpura.”

Verse 11

वैशम्पायन उवाच धृतराष्ट्रस्य तं काममनुबुध्य युधिष्ठिर: । आत्मनश्लासहायत्वं तथेति प्रत्युवाच तम्‌

Sinabi ni Vaiśampāyana: Naunawaan ni Yudhiṣṭhira ang layuning nakatago sa nais ni Dhṛtarāṣṭra; subalit, batid ang sariling kawalang-lakas, sumagot siya, “Gayon nga,” at pumayag.

Verse 12

ततो भीष्म॑ शांतनवं विदुरं च महामतिम्‌ | द्रोणं च बाह्विकं चैव सोमदत्तं च कौरवम्‌

Pagkaraan, lumapit si Yudhiṣṭhira kay Bhīṣma, anak ni Śāntanu, at kay Vidura na lubhang marunong; gayundin kay Droṇa, kay Bāhlīka, at kay Somadatta ng angkan ng Kuru. Pagkatapos nito, nang mabati rin niya ang iba pang iginagalang na matatanda, mga ministro, mga asetikong brāhmaṇa, mga pari ng sambahayan, at mga mamamayan—kasama ang marangal na reyna Gāndhārī—nagsalita siya nang marahan, taglay ang mapagpakumbaba at mahinahong anyo.

Verse 13

कृपमाचार्यपुत्रं च भूरिश्रवसमेव च । मान्यानन्यानमात्यांश्र ब्राह्मणांश्न तपोधनान्‌

Sinabi ni Vaiśampāyana: Pagkaraan, nilapitan at binati ni Yudhiṣṭhira si Kṛpa, si Aśvatthāmā na anak ng guro, at si Bhūriśravas; kasama ang iba pang iginagalang na ministro at mga asetikong brāhmaṇa na sagana sa pag-aayuno at disiplina. Pagkatapos nito, binati rin niya si Bhīṣma na anak ni Śāntanu, si Vidura na sukdulang marunong, si Droṇa, si Bāhlīka, si Somadatta ng angkan ng Kuru, si Kṛpācārya, at ang iba pang karapat-dapat parangalan; gayundin ang mga pari ng sambahayan, ang mga mamamayan, at ang marangal na reyna Gāndhārī. Matapos silang batiin nang may paggalang, nagsalita siya nang marahan, taglay ang mapagpakumbaba at mahinahong anyo.

Verse 14

पुरोहितांश्व पौरांक्ष गान्धारीं च यशस्विनीम्‌ | युधिष्ठिर: शनैर्दीन उवाचेदं वचस्तदा

Sinabi ni Vaiśampāyana: Pagkaraan, si Yudhiṣṭhira, dahan-dahan at may pusong nagdadalamhati, ay nagsalita ng mga salitang ito sa mga pari at sa mga mamamayan ng lungsod, at gayundin sa marangal na reyna Gāndhārī.

Verse 15

रमणीये जनाकीणर्णे नगरे वारणावते । सगणास्तत्र यास्यामो धृतराष्ट्रस्य शासनात्‌,“हम महाराज धृतराष्ट्रकी आज्ञासे रमणीय वारणावत नगरमें, जहाँ बड़ा भारी मेला लग रहा है, परिवारसहित जानेवाले हैं

Sinabi ni Vaiśampāyana: “Sa utos ni Haring Dhṛtarāṣṭra, pupunta kami kasama ang buong pangkat sa kaaya-ayang lungsod ng Vāraṇāvata, na siksik sa mga tao (dahil sa isang malaking pagtitipon).”

Verse 16

प्रसन्नमनस: सर्वे पुण्या वाचो विमुज्चत । आशीर्भिब॑हितानस्मान्‌ न पापं प्रसहिष्यते

Kayong lahat, na may payapang kalooban, ay magsambit sana para sa amin ng mga banal at mapalad na salita ng pagpapala. Sa lakas ng inyong mga basbas, uunlad kami, at ang kasalanan ay hindi makapangyayari sa amin.

Verse 17

एवमुक्तास्तु ते सर्वे पाण्डुपुत्रेण कौरवा: । प्रसन्नवदना भूत्वा तेडन्ववर्तन्त पाण्डवान्‌

Sinabi ni Vaiśampāyana: Nang masabihan nang gayon ng anak ni Pāṇḍu, ang lahat ng Kaurava ay nagliwanag ang mukha sa mabuting kalooban, sumang-ayon at nakipagkaisa sa mga Pāṇḍava. Sa diwa ng pakikipagkasundo at wastong asal, naghandog sila ng basbas sa paglalakbay—nawa’y sumainyo ang kabutihang-palad sa daan, sa gitna ng lahat ng nilalang, at nawa’y walang kapahamakan na dumapo sa inyo mula sa alinmang panig.

Verse 18

स्वस्त्यस्तु व: पथि सदा भूतेभ्यश्वैव सर्वश: । मा च वो>स्त्वशुभं किंचित्‌ सर्वश: पाण्डुनन्दना:

Sinabi ni Vaiśampāyana: “Nawa’y sumainyo ang kagalingan sa daan sa lahat ng panahon, mula sa lahat ng nilalang sa bawat paraan. At nawa’y walang anumang masamang palad na mangyari sa inyo—o mga anak ni Pāṇḍu.” Sa ganitong tagpo, ito’y pormal na basbas na iniaalay sa mga Pāṇḍava sa kanilang pag-alis, tanda ng mabuting pakikitungo at ng aral na dapat ihatid ang kapwa sa paglalakbay sa pamamagitan ng mapagpalang salita at panalangin laban sa kapahamakan.

Verse 19

ततः कृतस्वस्त्ययना राज्यलम्भाय पार्थिवा: । कृत्वा सर्वाणि कार्याणि प्रययुर्वारणावतम्‌,तब राज्य-लाभके लिये स्वस्तिवाचन करा समस्त आवश्यक कार्य पूर्ण करके राजकुमार पाण्डव वारणावत नगरको गये

Sinabi ni Vaiśampāyana: Pagkaraan nito, matapos ipabigkas ang mga pagpapala ng kabutihang-palad alang-alang sa pagkamit ng kaharian, tinapos ng mga maharlikang prinsipe ang lahat ng kailangang paghahanda at naglakbay patungong Vāraṇāvata. Ipinakikita ng tagpong ito kung paanong ang mga layuning pampolitika ay binibigyan ng anyong banal sa pamamagitan ng ritwal, kahit ang mas malawak na salaysay ay umuusad tungo sa isang balak na mabigat sa usaping dharma laban sa mga Pāṇḍava.

Verse 141

इस प्रकार श्रीमह्ाभारत आदिपरववके अन्तर्गत जदुगृहपर्वमें दुर्योधनपरामर्शविषयक एक सौ इकतालीसवाँ अध्याय पूरा हुआ

Sa ganito nagwakas ang ika-isang daan at apatnapu’t isang kabanata ng bahaging Jatugṛha (Bahay na Laka) sa loob ng Ādi Parva ng Śrī Mahābhārata, hinggil sa payo at pagninilay ni Duryodhana. Ipinapakita ng pangwakas na tala ang tensiyong etikal ng salaysay: ang lihim na pagbabalak at mapanlinlang na payo ay mariing salungat sa hinihingi ng dharma at sa lantad na pag-uugali.

Verse 142

इति श्रीमहाभारते आदिपर्वणि जतुगृहपर्वणि वारणावतयात्रायां द्विचत्वारिंशदधिकशततमो< ध्याय:,इस प्रकार श्रीमहाभारत आदिपर्वके अन्तर्गत जतुय॒हपर्वमें वारणावतयात्राविषयक एक सौ बयालीसवाँ अध्याय पूरा हुआ

Sa ganito, sa Śrī Mahābhārata, sa loob ng Ādi Parva, sa bahaging Jatugṛha (Bahay na Laka), ang kabanatang tumatalakay sa paglalakbay patungong Vāraṇāvata—ang ika-isang daan at apatnapu’t dalawa—ay nagwakas. Itinatala ng pangwakas na pahayag ang pagtatapos ng isang yunit ng salaysay at hudyat ng paglipat ng takbo ng banghay: ang paglakad ng mga Pāṇḍava patungong Vāraṇāvata ay bahagi ng mas malawak na panlilinlang at nalalapit na panganib, na nagbubukas ng mga tanong sa dharma hinggil sa pagtataksil, tungkulin, at pagbabantay.