Shloka 28
Ādi Parva, Adhyāya 115 — Mādri’s request; invocation of the Aśvins; birth and naming of the Pāṇḍavas
रासभारावसदृशं रुराव च ननाद च | त॑ खरा: प्रत्यभाषन्त गृध्रगोमायुवायसा:,दुर्योधनके जन्मका समाचार परम बुद्धिमान् भीष्म तथा विदुरजीको बताया गया। जिस दिन दुर्धर्ष वीर दुर्योधनका जन्म हुआ, उसी दिन परम पराक्रमी महाबाहु भीमसेन भी उत्पन्न हुए। राजन! धृतराष्ट्रका वह पुत्र जन्म लेते ही गदहेके रेंकनेकी-सी आवाजमें रोने-चिल्लाने लगा। उसकी आवाज सुनकर बदलेमें दूसरे गदहे भी रेंकने लगे। गीध, गीदड़ और कौए भी कोलाहल करने लगे
rāsabhārāvasadṛśaṃ rurāva ca nanāda ca | taṃ kharāḥ pratyabhāṣanta gṛdhragomāyuvāyasāḥ ||
Sinabi ni Vaiśampāyana: Sa kanyang pagsilang ay napasigaw siya at umungal na parang ungol ng asno. Nang marinig iyon, ang ibang mga asno ay umungal din bilang tugon; at ang mga buwitre, asong-gubat, at uwak ay nag-ingay nang sabay-sabay. Sa balangkas-moral ng salaysay, ang mga sigaw na ito’y masamang pangitain—hudyat ng kapanganakang kaugnay ng kaguluhan at kapahamakan sa kaharian, hindi ng tahimik na pagpapala na inaasahan sa isang tagapagmana na sumusunod sa dharma.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the epic’s ethical idea that adharma is often preceded by warning signs: nature’s inauspicious sounds are presented as portents that a ruler’s life and choices may bring turmoil to society. It cautions that power without dharma tends to manifest as disorder, first symbolically and later historically.
At the time of the child’s birth, his cry resembles a donkey’s bray. Other donkeys respond, and scavenger-birds and jackals make noise as well. The scene is narrated as an ominous auditory portent foreshadowing future conflict and suffering.