Adhyaya 107

Verse 1

इस प्रकार श्रीमह्याभारत आदिपर्वके अन्तर्गत सम्भवपर्वमें विचित्रवीरयके पुत्रोंकी उत्पत्तिविषयक एक सौ पॉचवाँ अध्याय पूरा हुआ ॥/ १०५ ॥। अपन ह< बक। है २ >> षर्डाधिकशततमोब< ध्याय: महर्षि माण्डव्यका शूलीपर चढ़ाया जाना जनमेजय उवाच कि कृतं कर्म धर्मेण येन शापमुपेयिवान्‌ । कस्य शापाच्च ब्रह्म॒र्षे: शूद्रयोनावजायत

Tinanong ni Janamejaya: “O Brahmin, anong gawa ang ginawa ni Dharma (Dharmarāja) ayon sa dharma kaya siya napasailalim sa sumpa? At sa sumpa ng aling brahmarṣi siya isinilang sa sinapupunan ng isang Śūdra?”

Verse 2

वैशम्पायन उवाच बभूव ब्राह्मण: कश्रिन्माण्डव्य इति विश्रुत: । धृतिमान्‌ सर्वधर्मज्ञ: सत्ये तपसि च स्थित:

Sinabi ni Vaiśampāyana: “O Hari, noong unang panahon ay may isang brāhmaṇa na tanyag sa pangalang Māṇḍavya—matatag ang loob, ganap na nakaaalam ng dharma, at nakaugat sa katotohanan at sa mahigpit na pag-aayuno at pagninilay (tapas).”

Verse 3

स आश्रमपदद्धारि वृक्षमूले महातपा: । ऊर्ध्वबाहुर्महायोगी तस्थौ मौनव्रतान्वित:

Sinabi ni Vaiśampāyana: Sa may pasukan ng kaniyang āśrama, sa ilalim ng ugat ng isang puno, ang dakilang asceta—isang bantog na yogin—ay nakatayo na nakataas ang dalawang bisig, tumutupad sa panatang katahimikan, at nagsasagawa ng mahigpit na pagdurusa at pagninilay.

Verse 4

तस्य कालेन महता तस्मिंस्तपसि वर्ततः । तमाश्रममनुप्राप्ता दस्यवो लोप्न्रहारिण:,उस कठोर तपस्यामें लगे हुए महर्षिके बहुत दिन व्यतीत हो गये। एक दिन उनके आश्रमपर चोरीका माल लिये हुए बहुत-से लुटेरे आये

Nang lumipas ang mahabang panahon habang ang dakilang rishi ay nananatiling nakatuon sa mahigpit na pag-aayuno at pagninilay, isang araw ay dumating sa kaniyang ashram ang isang pangkat ng mga tulisan na may dalang mga nakaw na yaman.

Verse 5

अनुसार्यमाणा बहुभी रक्षिभिर्भरतर्षभ । ते तस्यावसथे लोप्नं दस्यथव: कुरुसत्तम

Sinabi ni Vaiśampāyana: O toro sa angkan ng Bharata, maraming bantay ang humahabol sa mga magnanakaw na iyon. O pinakamainam sa mga Kuru, O Janamejaya, sa takot ay iniwan ng mga tulisan ang nakaw na yaman sa ashram ng dakilang rishi at nagtago sa malapit bago pa dumating ang puwersang tagapagtanggol ng hari. Nang sila’y makapagtago, mabilis na dumating ang pangkat ng mga bantay. Pagkakita sa rishi na nakalubog sa pag-aayuno, sila’y nagtanong: “O pinakadakila sa mga dwija, sabihin mo—saang daan tumakas ang mga magnanakaw? Susundan namin ang daang iyon at hahabulin sila nang mabilis.”

Verse 6

निधाय च भयाल्लीनास्तत्रैवानागते बले | तेषु लीनेष्वथो शीघ्र ततस्तद्‌ रक्षिणां बलम्‌

Sinabi ni Vaiśampāyana: Sa takot, iniwan ng mga magnanakaw ang nakaw na yaman sa mismong ashram at nagtago roon bago pa dumating ang puwersang tagapagtanggol ng hari. Nang sila’y makapagtago, mabilis na dumating ang pangkat ng mga bantay, O Janamejaya. Pagkakita sa mga dakilang rishi na abala sa pag-aayuno, tinanong sila ng mga humahabol: “O pinakadakila sa mga dwija, saang daan tumakas ang mga magnanakaw? Susundan namin ang daang iyon at hahabulin sila nang mabilis.”

Verse 7

आजगाम ततोड<पश्यंस्तमृषिं तस्करानुगा: । तमपृच्छंस्ततो राजंस्तथावृत्तं तपोधनम्‌

Sinabi ni Vaiśampāyana: Pagkaraan, dumating ang mga humahabol sa mga magnanakaw at nakita ang rishi. Kaya, O hari, O Janamejaya, tinanong nila ang ascetic na mayaman sa kapangyarihan ng pag-aayuno tungkol sa naganap.

Verse 8

कतमेन पथा याता दस्यवो द्विजसत्तम | तेन गच्छामहे ब्रह्मन्‌ यथा शीघ्रतरं वयम्‌

Sinabi ni Vaiśampāyana: “O pinakadakila sa mga dwija, saang daan nagpunta ang mga tulisan? O Brāhmaṇa, nais naming dumaan sa mismong landas na iyon upang makahabol nang lalong mabilis, O Janamejaya.”

Verse 9

तथा तु रक्षिणां तेषां ब्रुवतां स तपोधन: । न किंचिद्‌ वचन राजन्नब्रवीत्‌ साध्वसाधु वा,राजन! उन रक्षकोंके इस प्रकार पूछनेपर तपस्याके धनी उन महर्षिने भला-बुरा कुछ भी नहीं कहा

Nang magsalita sa kanya nang gayon ang mga bantay, ang ermitanyong mayaman sa pag-aayuno at pagtitika ay hindi nagsalita ni isang salita—hindi pumuri at hindi rin sumisi. Kaya, O hari, nanatili siyang tahimik at tumangging humatol sa pamamagitan ng pananalita.

Verse 10

ततस्ते राजपुरुषा विचिन्वानास्तमाश्रमम्‌ | ददृशुस्तत्र लीनांस्तांश्लौरांस्तद्‌ द्रव्यमेव च,तब उन राजपुरुषोंने उस आश्रममें ही चोरोंको खोजना आरम्भ किया और वहीं छिपे हुए चोरों तथा चोरीके मालको भी देख लिया

Pagkaraan, ang mga kawal ng hari, habang hinahalughog ang ermitanyo, ay natagpuan ang mga magnanakaw na nagtatago roon, at nakita rin nila ang mismong ninakaw na yaman.

Verse 11

ततः शड्का समभवद्‌ू रक्षिणां त॑ मुनि प्रति । संयम्यैनं ततो राज्ञे दस्यूंश्वैव न्‍्यवेदयन्‌

Pagkatapos, sumibol ang pagdududa sa isip ng mga bantay tungkol sa ermitanyo. Siya’y ginapos at dinala sa hari; pagdating doon, isinalaysay nila ang lahat at isinuko rin ang mga magnanakaw sa hari.

Verse 12

तं॑ राजा सह तैश्लौरैरन्वशाद्‌ वध्यतामिति । स रक्षिभिस्तैरज्ञात: शूले प्रोतो महातपा:

Wika ni Vaiśampāyana: Inakala ng hari na kakutsaba siya ng mga magnanakaw kaya iniutos, “Ipapatay siya kasama nila.” Hindi nakilala ng mga bantay ang dakilang tapasin, at siya’y itinusok sa tulos.

Verse 13

ततस्ते शूलमारोप्य त॑ मुनि रक्षिणस्तदा | प्रतिजग्मुर्महीपालं धनान्यादाय तान्यथ,इस प्रकार वे रक्षक माण्डव्य मुनिको शूलीपर चढ़ाकर वह सारा धन साथ ले राजाके पास लौट गये

Pagkaraan, matapos nilang itulos ang ermitanyo, bumalik ang mga bantay sa hari na dala ang lahat ng yaman.

Verse 14

शूलस्थ: स तु धर्मात्मा कालेन महता ततः । निराहारो<पि विप्रर्षिमरणं नाभ्यपद्यत,धर्मात्मा ब्रह्मर्षि माण्डव्य दीर्घकालतक उस शूलके अग्रभागपर बैठे रहे। वहाँ भोजन न मिलनेपर भी उनकी मृत्यु नहीं हुई

Sinabi ni Vaiśampāyana: Nakapirmi sa tulos, nanatili roon nang napakatagal ang pantas na pantas ang loob. Kahit walang pagkain, hindi sumuko sa kamatayan ang brahmin na rishi—ganyan ang lakas ng kanyang tapa at ang tibay ng kanyang dharma.

Verse 15

धारयामास च प्राणानृषींश्व॒ समुपानयत्‌ । शूलाग्रे तप्यमानेन तपस्तेन महात्मना

Sinabi ni Vaiśampāyana: Patuloy niyang iningatan ang hininga ng buhay, at sa pag-alaala lamang ay naipapatawag niya sa kanyang piling ang mga rishi. Dahil ang dakilang asceta ay nagsasagawa ng napakahigpit na tapa sa dulo ng tulos, ang ibang tapasvin ay nabalot ng matinding dalamhati at pagkamangha; sa gabi’y dumating sila na anyong mga ibon, inihayag ang kanilang kapangyarihan ayon sa kaya, at tinanong ang pinakadakilang brahmin—ang risheng si Māṇḍavya.

Verse 16

संतापं परमं जग्मुर्मुन॒यस्तपसान्विता: । ते रात्रौ शकुना भूत्वा संनिपत्य तु भारत । दर्शयन्तो यथाशक्ति तमपृच्छन्‌ द्विजोत्तमम्‌

Sinabi ni Vaiśampāyana: Ang mga muning asceta, na puspos ng tapa, ay sinakmal ng pinakamalalim na pighati. Pagkaraan, O Bhārata, sa gabi’y nagtipon sila roon matapos mag-anyong mga ibon. Ipinakilala ang sarili ayon sa kanilang lakas, tinanong nila ang pinakamahusay sa mga “dalawang ulit na isinilang”—(ang kagalang-galang na risheng si Māṇḍavya)—upang maunawaan ang moral na sanhi ng nasaksihang pagdurusa at ang hinihingi ng dharma sa gayong kalagayan.

Verse 17

श्रोतुमिच्छामहे ब्रह्मन्‌ कि पापं कृतवानसि । येनेह समनुप्राप्तं शूले दुःखभयं महत्‌,“ब्रह्म! हम सुनना चाहते हैं कि आपने कौन-सा पाप किया है, जिससे यहाँ शूलपर बैठनेका यह महान्‌ कष्ट आपको प्राप्त हुआ है?”

Sinabi nila: “O Brahmin, nais naming marinig kung anong kasalanan ang nagawa mo, kaya naparito ka at tinamo ang dakilang pahirap at pangamba na ito, na nakaupo sa tulos.”

Verse 106

इति श्रीमहा भारते आदिपर्वणि सम्भवपर्वणि अणीमाण्डव्योपाख्याने षडधिकशततमो<ध्याय:

Kaya, sa Śrī Mahābhārata, sa loob ng Ādi Parva—lalo na sa Sambhava Parva—dito nagtatapos ang salaysay tungkol kay Aṇīmāṇḍavya, na siyang ika-106 na kabanata.