
Īśvara-gītā: The Supreme Lord as Brahman, the Source of Creation, and the Inner Self
Sa pagtatapos ng naunang (ikapitong) kabanata, ipinahayag ni Īśvara ang mas lihim na aral upang matawid ang saṃsāra. Ipinakikilala Niya ang Sarili bilang di-dalawang Brahman—mapayapa, walang hanggan, walang dungis—at ipinaliwanag ang paglitaw sa pamamagitan ng Māyā: inilalagay ang binhi sa “sinapupunan” ng malawak na Brahman, at mula roon sumisibol ang Pradhāna at Puruṣa, Mahat, bhūtādi, mga tanmātra, mahābhūta at mga indriya, hanggang sa maningning na Itlog ng sansinukob at pagsilang ni Brahmā na pinatibay ng banal na śakti. Bagaman nilulukuban Niya ang lahat ng nilalang, hindi nila nakikilala ang kanilang Ama dahil sa pagkalito. Pagkaraan, lumilipat ang kabanata sa mapagligtas na pananaw: ang tunay na nakakakita ay namamasdan ang Di-nasisirang Panginoon na pantay na nananahan sa lahat, kaya’t umiiwas sa pananakit sa sarili at nakakamit ang paglagpas sa daigdig. Ipinakikilala rin ang teknikal na landas ng kaligtasan—pitong maseselang prinsipyo (tanmātra, isip, sarili) at ang “anim-na-bahaging sistema” ni Mahādeva—at itinatakda ang pagkaalipin bilang maling paglalapat (viniyoga) ng Pradhāna. Sa wakas, umaabot sa teolohiyang nagkakaisa: lampas sa nakatagong kapangyarihan ng prakṛti ay ang iisang Kataas-taasang Maheśvara, may anim na pangunahing katangian, sa pananalita’y kapwa isa at marami, at natatanto sa “lihim na yungib” ng puso bilang pinakamataas na layon; at dito natural na tutuloy ang disiplina ng yoga/jñāna batay sa di-dalawang, nagkakaugnay na pananaw kay Īśvara.
Verse 1
इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे (ईश्वरगीतासु) सप्तमो ऽध्यायः ईश्वर उवाच अन्यद् गुह्यतमं ज्ञानं वक्ष्ये ब्राह्मणपुङ्गवाः / येनासौ तरते जन्तुर्घोरं संसारसागरम्
Sa gayon, sa Śrī Kūrma Purāṇa, sa kalipunang may anim na libong taludtod, sa huling bahagi—sa loob ng Īśvara-gītā—nagtatapos ang ikapitong kabanata. Sinabi ni Īśvara: “O mga pinakadakila sa mga brāhmaṇa, ipahahayag Ko ngayon ang isa pang aral na lubhang lihim; sa pamamagitan nito, ang nilalang na may katawan ay makakatawid sa kakila-kilabot na dagat ng saṃsāra.”
Verse 2
अहं ब्रह्ममयः शान्तः शाश्वतो निर्मलो ऽव्ययः / एकाकी भगवानुक्तः केवलः परमेश्वरः
Ako ay may likas na kalikasan ng Brahman—mapayapa, walang hanggan, dalisay at walang dungis, at di-nasisira. Ako ang Iisa na walang pangalawa, na tinatawag na Bhagavān: ang tanging Parameśvara, ang ganap na Kataas-taasang Panginoon.
Verse 3
मम योनिर्महद् ब्रह्म तत्र गर्भं दधाम्यहम् / मूलं मायाभिधानं तु ततो जातमिदं जगत्
Ang sinapupunan Ko ay ang dakilang Brahman (mahad-brahma); doon Ko inilalagak ang binhi. Ang ugat na iyon ay tinatawag na Māyā; mula roon isinilang ang buong sansinukob na ito.
Verse 4
प्रधानं पुरुषो ह्यत्मा महान् भूतादिरेव च / तन्मात्राणि महाभूतानीन्द्रियाणि च जज्ञिरे
Lumilitaw ang Pradhāna (unang Kalikasan), ang Puruṣa (prinsipyo ng kamalayan), ang Ātman, ang Mahān (Mahat, ang Dakilang prinsipyo), at ang bhūtādi (pinagmulan ng mga elemento); at mula roon isinilang ang mga tanmātra (maseselang sangkap), ang mga mahābhūta (malalaking elemento), at ang mga indriya (mga kakayahang pandama).
Verse 5
ततो ऽण्डमभवद्धैमं सूर्यकोटिसमप्रभम् / तस्मिन् जज्ञे महाब्रह्मा मच्छक्त्या चोपबृंहितः
Pagkaraan, sumilang ang gintong Itlog ng Sansinukob, maningning na wari’y sampung milyong araw. Sa loob nito isinilang si Mahā Brahmā, pinalakas at pinagpala ng sarili Kong banal na Śakti.
Verse 6
ये चान्ये बहवो जीवा मन्मयाः सर्व एव ते / न मां पश्यन्ति पितरं मायया मम मोहिताः
At ang marami pang ibang nilalang—tunay na silang lahat—ay nilulukuban at pinupuno Ko. Ngunit dahil sa pagkahibang sa Aking Māyā, hindi nila namamasdan Ako, ang Ama at pinagmulan.
Verse 7
याश्च योनिषु सर्वासु संभवन्ति हि मूर्तयः / तासां माया परा योनिर्मामेव पितरं विदुः
Anumang anyong may katawan na sumisibol sa lahat ng sinapupunan at pinagmumulan ng kapanganakan—para sa kanila, ang Aking kataas-taasang Māyā ang dakilang sinapupunan; at Ako lamang ang kinikilala nilang Ama.
Verse 8
यो मामेवं विजानाति बीजिनं पितरं प्रभुम् / स धीरः सर्वलोकेषु न मोहमधिगच्छति
Sinumang nakakakilala sa Akin nang ganito—bilang pinagmumulan ng binhi, Ama, at Panginoong Makapangyarihan—ang matatag na pantas na iyon, sa lahat ng daigdig, ay hindi nahuhulog sa pagkalito.
Verse 9
ईशानः सर्वविद्यानां भूतानां परमेश्वरः / ओङ्कारमूर्तिर्भगवानहं ब्रह्मा प्रजापतिः
Ako si Īśāna, Panginoon ng lahat ng kaalaman, ang Kataas-taasang Tagapamahala ng lahat ng nilalang. Ako ang Bhagavān na ang anyo ay Oṃkāra; Ako si Brahmā, si Prajāpati, ang pinagmulan ng mga nilikha.
Verse 10
समं सर्वेषु भूतेषु तिष्ठन्तं परमेश्वरम् / विनश्यत्स्वविनश्यन्तं यः पश्यति स पश्यति
Tunay na nakakakita ang nakasasaksi sa Parameśvara, ang Kataas-taasang Panginoon, na nananahan nang pantay sa lahat ng nilalang—di-nasisira sa gitna ng nasisira.
Verse 11
समं पश्यन् हि सर्वत्र समवस्थितमीश्वरम् / न हिनस्त्यात्मनात्मानं ततो याति पराङ्गतिम्
Sapagkat ang nakakakita sa Īśvara na pantay na nananahan sa lahat ng dako ay hindi sinasaktan ang Sarili sa pamamagitan ng sarili; mula sa wastong pagtanaw na iyon, nararating niya ang sukdulang paglagpas.
Verse 12
विदित्वा सप्त सूक्ष्माणि षडङ्गं च महेश्वरम् / प्रधानविनियोगज्ञः परं ब्रह्माधिगच्छति
Matapos makilala ang pitong maseselang prinsipyo at si Mahādeva bilang Panginoong may anim-na-bahaging kaayusan, ang nakaaalam ng wastong paglalapat ng Pradhāna (likas na pinagmulan) ay umaabot sa Kataas-taasang Brahman.
Verse 13
सर्वज्ञता तृप्तिरनादिबोधः स्वतन्त्रता नित्यमलुप्तशक्तिः / अनन्तशक्तिश्च विभोर्विदित्वा षडाहुरङ्गानि महेश्वरस्य
Kapag naunawaan na ang Vibhu, ang Panginoong sumasaklaw sa lahat, ay may: ganap na pagkaalam, lubos na kasiyahan, kaalamang walang pasimula, ganap na kalayaan, kapangyarihang di-nawawala kailanman, at walang-hanggang śakti—ang anim na ito ang ipinahahayag na mga katangian ni Maheshvara.
Verse 14
तन्मात्राणि मन आत्मा च तानि सूक्ष्माण्याहुः सप्त तत्त्वात्मकानि / या सा हेतुः प्रकृतिः सा प्रधानं बन्धः प्रोक्तो विनियोगो ऽपि तेन
Ang mga tanmātra, ang manas (isip), at ang ātman—ang mga ito’y sinasabing maseselan, na bumubuo ng pitong prinsipyo sa diwa. Ang prakṛti na siyang sanhi ay tinatawag na Pradhāna; at ang pagkagapos (bandha) ay sinasabing bunga ng maling paglalapat (viniyoga) sa pamamagitan nito.
Verse 15
या सा शक्तिः प्रकृतौ लीनरूपा वेदेषूक्ता कारणं ब्रह्मयोनिः / तस्या एकः परमेष्ठी परस्ता- न्महेश्वरः पुरुषः सत्यरूपः
Ang Kapangyarihang yaon na nakalubog at nakatago sa Prakṛti—ipinahayag sa mga Veda bilang sanhi at sinapupunan ng Brahmā—mula roon ay may iisang Panginoong Kataas-taasan na lampas sa lahat: si Maheśvara, ang transendenteng Puruṣa na ang likas ay Katotohanan.
Verse 16
ब्रह्मा योगी परमात्मा महीयान् व्योमव्यापी वेदवेद्यः पुराणः / एको रुद्रो मृत्युरव्यक्तमेकं बीजं विश्वं देव एकः स एव
Siya ang Brahmā, ang pinakadakilang Yogi, ang Paramātman—malawak at sumasaklaw na gaya ng kalawakan—nakikilala sa pamamagitan ng mga Veda, ang Sinaunang Isa. Siya lamang ang Rudra; Siya ang Kamatayan; Siya ang iisang Di-nahahayag; Siya ang binhi at ang sansinukob. Ang iisang Diyos na yaon—Siya nga ang lahat ng ito.
Verse 17
तमेवैकं प्राहुरन्ये ऽप्यनेकं त्वेकात्मानं केचिदन्यत्तथाहुः / अणोरणीयान् महतो ऽसौ महीयान् महादेवः प्रोच्यते वेदविद्भिः
May ilan ang nagsasabing Siya lamang ang Iisa; ang iba nama’y nagsasalita tungkol sa Kanya bilang marami. May ilan ang tumatawag sa Kanya na iisang Sarili ng lahat; ang iba’y naglalarawan sa Kanya bilang hiwalay. Mas maliit kaysa sa pinakamaliit at mas dakila kaysa sa pinakadakila—ipinapahayag Siya ng mga nakaaalam ng Veda bilang Mahādeva.
Verse 18
एवं हि यो वेद गुहाशयं परं प्रभुं पुराणं पुरुषं विश्वरूपम् / हिरण्मयं बुद्धिमतां परां गतिं स बुद्धिमान् बुद्धिमतीत्य तिष्ठति
Kaya nga, sinumang tunay na nakakakilala sa Kataas-taasang Panginoon na nananahan sa lihim na yungib ng puso—ang sinaunang Puruṣa, ang Soberanong may anyong sansinukob—nagniningning na parang ginto at siyang pinakamataas na hantungan ng mga marurunong—ang taong iyon ay nagiging tunay na matalino, at matapos makamtan ang ganap na pagkaunawa, nananatiling matatag sa pagsasakatuparang yaon.
It presents manifestation through Māyā: from Pradhāna and Puruṣa arise Mahat and bhūtādi, then tanmātras, mahābhūtas, and indriyas, followed by the golden cosmic Egg within which Brahmā is born—an emanation schema used to orient the seeker toward liberation rather than mere cosmography.
The Lord is declared the imperishable Brahman equally abiding in all beings; delusion arises from Māyā, but the wise who recognize the Supreme as the indwelling Self and the seed-bearing Father do not fall into error and attain transcendence.
The chapter enumerates six essential qualities: omniscience, perfect contentment, beginningless knowledge, absolute independence, unfailing power, and infinite potency—presented as defining attributes for understanding Maheśvara as the Supreme.
Bondage is framed as a distorted engagement of primordial Nature (Pradhāna/Prakṛti), whereby consciousness becomes entangled with its evolutes (mind, senses, elements); correct knowledge and yogic discernment reverse this misapplication and lead to realization of the Supreme Brahman.