Previous Verse
Next Verse

Shloka 25

Rudra’s Cosmic Dance and the Recognition of Rudra–Nārāyaṇa Unity (Īśvara-gītā Continuation)

हिरण्यगर्भो जगदन्तरात्मा त्वत्तो ऽधिजातः पुरुषः पुराणः / संजायमानो भवता विसृष्टो यथाविधानं सकलं ससर्ज

hiraṇyagarbho jagadantarātmā tvatto 'dhijātaḥ puruṣaḥ purāṇaḥ / saṃjāyamāno bhavatā visṛṣṭo yathāvidhānaṃ sakalaṃ sasarja

Si Hiraṇyagarbha—ang panloob na Atman ng sansinukob—ay isinilang mula sa Iyo, ang sinaunang Purusha. Sa paglikha at pagpapalabas Mo sa kanya, hinubog niya ang buong sangnilikha ayon sa itinakdang kaayusan.

hiraṇyagarbhaḥHiraṇyagarbha
hiraṇyagarbhaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roothiraṇya-garbha (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); समास: तत्पुरुष (हिरण्यस्य गर्भः)
jagadantarātmāthe inner Self of the world
jagadantarātmā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootjagat-antara-ātman (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); समास: तत्पुरुष (जगतः अन्तरात्मा = inner self of the world)
tvattaḥfrom you
tvattaḥ:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootyusmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormAblative (5th/पञ्चमी), Singular (एकवचन)
adhijātaḥborn from/produced from
adhijātaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootadhi-√jan (धातु) + क्त (क्त-प्रत्यय)
FormPast passive participle (क्त), Masculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); qualifying 'puruṣaḥ'
puruṣaḥthe Person
puruṣaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootpuruṣa (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
purāṇaḥancient
purāṇaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootpurāṇa (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); qualifying 'puruṣaḥ'
saṃjāyamānaḥbeing born, coming into existence
saṃjāyamānaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsam-√jan (धातु) + शानच् (शतृ-प्रत्यय, आत्मनेपद)
FormPresent participle (वर्तमान-कृदन्त, शानच्), Masculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); qualifying 'puruṣaḥ'
bhavatāby you
bhavatā:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootbhavat (सर्वनाम-प्रातिपदिक/भवत्-शब्द)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Instrumental (3rd/तृतीया), Singular (एकवचन)
visṛṣṭaḥsent forth, created
visṛṣṭaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvi-√sṛj (धातु) + क्त (क्त-प्रत्यय)
FormPast passive participle (क्त), Masculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); qualifying 'puruṣaḥ'
yathāvidhānamaccording to the prescribed order
yathāvidhānam:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootyathā-vidhāna (प्रातिपदिक)
FormAvyayībhāva compound used adverbially; Accusative-form adverb (क्रियाविशेषण) meaning 'according to rule/ordinance'
sakalamthe whole (universe)
sakalam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsakala (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन)
sasarjacreated
sasarja:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√sṛj (धातु)
FormLiṭ (लिट्, Perfect), 3rd person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन), Parasmaipada (परस्मैपद)

Narratorial/teaching voice within the Kurma Purana’s creation account (addressing the Supreme Lord, identified with Lord Kurma/Vishnu as the source of Hiranyagarbha)

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

H
Hiraṇyagarbha
P
Puruṣa (Primordial Person)

FAQs

It presents the Supreme as the ultimate source from whom the cosmic inner-self principle (Hiraṇyagarbha, jagad-antarātmā) arises—implying that the universe’s inner consciousness is grounded in Ishvara.

This verse is primarily cosmological, but it supports Kurma Purana’s yogic worldview: meditation on Ishvara as the source of cosmic intelligence (Hiraṇyagarbha) aligns the practitioner with yathā-vidhi—order, discipline, and dharmic structure that undergird Pashupata-oriented sadhana.

By attributing cosmic creation to the one Supreme addressed as “You,” the text frames the creator-principle as proceeding from the highest Ishvara—consistent with the Kurma Purana’s non-sectarian synthesis where ultimate divinity transcends single-form exclusivity.