Adhyaya 27

Verse 2

निक्षिप्य भार्यां पुत्रेषु गच्छेद् वनमथापि वा / दृष्ट्वापत्यस्य चापत्यं जर्जरीकृतविग्रहः

Pagkatiwala sa mga anak na lalaki ang kanyang asawa, dapat din siyang lumisan patungo sa gubat. At kapag ang katawan ay kupas at wasak na sa katandaan, at nakita niya ang mga anak ng kanyang mga anak, dapat siyang humarap sa buhay-gubat (vānaprastha) bilang susunod na yugto ng dharma.

Verse 3

शुक्लपक्षस्य पूर्वाह्ने प्रशस्ते चोत्तरायणे / गत्वारण्यं नियमवांस्तपः कुर्यात् समाहितः

Sa maliwanag na kalahati ng buwan (śukla-pakṣa), sa umaga bago magtanghali, sa mapalad na oras, at sa uttarāyaṇa (pag-akyat ng araw sa hilaga), dapat siyang pumasok sa gubat. Taglay ang disiplina sa mga panata at tipon ang isip, magsagawa siya ng tapas, ang banal na pag-aayuno at pagtiis.

Verse 4

फलमूलानि पूतानि नित्यमाहारमाहरेत् / यताहारो भवेत् तेन पूजयेत् पितृदेवताः

Dapat niyang gawing pagkain araw-araw ang mga prutas at ugat na nalinis at pinabanal. Sa mismong itinakdang pagkain na iyon, sambahin niya ang mga diyos na ninuno, ang mga Pitṛ.

Verse 5

पूजयित्वातिथिं नित्यं स्नात्वा चाभ्यर्चयेत् सुरान् / गृहादाहृत्य चाश्नीयादष्टौ ग्रासान् समाहितः

Pagkatapos parangalan ang panauhin araw-araw, at matapos maligo at maglinis, sambahin niya ang mga diyos. Pagkaraan, kumuha ng pagkain mula sa sariling tahanan at kumain ng walong subo, na may payapang loob at buong pag-iingat.

Verse 6

जटाश्च बिभृयान्नित्यं नखरोमाणि नोत्सृजेत् / स्वाध्यायं सर्वदा कुर्यान्नियच्छेद् वाचमन्यतः

Dapat niyang panatilihing lagi ang buhok na nakapulupot (jaṭā), at huwag pabayaan ang pagputol ng kuko at pag-aayos ng balahibo sa katawan. Lagi siyang magsagawa ng svādhyāya (banal na pag-aaral) at pigilan ang pananalita mula sa makamundo at walang saysay na usapan.

Verse 7

अग्निहोत्रं च जुहुयात् पञ्चयज्ञान् समाचरेत् / मुन्यन्नैंर्विविधैर्मेध्यैः शाकमूलफलेन वा

Dapat niyang ialay ang Agnihotra at isagawa nang wasto ang limang dakilang yajña. At dapat siyang mabuhay sa dalisay na pagkaing angkop sa mga muni—iba’t ibang uri—o kaya’y sa gulay, ugat, at mga prutas.

Verse 8

चीरवासा भवेन्नित्यं स्नायात् त्रिषवणं शुचिः / सर्वभूतानुकम्पी स्यात् प्रतिग्रहविवर्जितः

Dapat siyang laging magsuot ng payak na kasuotan na mula sa balat ng puno o simpleng tela, at maligo sa tatlong takdang sandali ng araw nang may kalinisan. Dapat siyang mahabagin sa lahat ng nilalang at umiwas sa pagtanggap ng mga handog na nagbubuklod.

Verse 9

दर्शेन पौर्णमासेन यजेत् नियतं द्विजः / ऋक्षेष्वाग्रयणे चैव चातुर्मास्यानि चाहरेत् / उत्तरायणं च क्रमशो दक्षस्यायनमेव च

Ang disiplinadong dvija ay dapat magsagawa nang palagian ng Darśa at Paurṇamāsa na mga yajña sa bagong buwan at kabilugan. Dapat din niyang isagawa ang Āgrayaṇa sa angkop na mga nakṣatra, at tuparin ang pana-panahong handog na Cāturmāsya. Gayundin, sa wastong pagkakasunod, dapat niyang ganapin ang mga ritwal para sa paglalakbay ng araw sa hilaga (Uttarāyaṇa) at sa timog (Dakṣiṇāyana).

Verse 10

वासन्तैः शारदैर्मेध्यैर्मुन्यन्नैः स्वयमाहृतैः / पुरोडाशांश्चरूंश्चैव विधिवन्निर्वपेत् पृथक्

Sa pamamagitan ng dalisay at angkop-sa-ritwal na pagkain ng tagsibol at taglagas—pagkaing tulad ng sa mga muni na tinipon ng sariling kamay—dapat niyang ihanda at ihandog ayon sa tuntunin, nang magkahiwalay, ang mga handog na kakaning puroḍāśa at ang nilutong alay na caru.

Verse 11

देवताभ्यश्च तद् हुत्वा वन्यं मेध्यतरं हविः / शेषं समुपभुञ्जीत लवणं च स्वयं कृतम्

Pagkatapos ihandog ang handog na iyon sa mga diyos, gamitin bilang pagkaing pangyajña ang mga bagay na mula sa gubat at higit na nagpapadalisay; saka kainin ang natira, kasama ang asin na sariling ginawa.

Verse 12

वर्जयेन्मधुमांसानि भौमानि कवकानि च / भूस्तृणं शिग्रुकं चैव श्लेष्मातकफलानि च

Iwasan ang pulot at karne; gayundin ang mga pagkaing mula sa lupa gaya ng kabute at mga halamang-singaw; iwasan din ang bhūstṛṇa (damong gumagapang sa lupa), śigruka (malunggay), at ang bunga ng punong śleṣmātaka.

Verse 13

न फालकृष्टमश्नीयादुत्सृष्टमपि केनचित् / न ग्रामजातान्यार्तो ऽपि पुष्पाणि च फलानि च

Huwag kainin ang anumang nakuha sa pag-aararo (ani mula sa pagbubungkal), ni ang anumang itinapon ng sinuman. Kahit nasa kagipitan, huwag kumuha ng mga bulaklak at bungang galing sa nayon (pag-aari ng pamayanan).

Verse 14

श्रावणेनैव विधिना वह्निं परिचरेत् सदा / न द्रुह्येत् सर्वभूतानि निर्द्वन्द्वो निर्भयो भवेत्

Sa mismong disiplina na itinakda sa pamamagitan ng banal na pakikinig (śravaṇa), laging alagaan ang apoy ng yajña. Huwag magkimkim ng poot sa alinmang nilalang; kapag malaya sa mga pares ng salungatan, nagiging walang-takot.

Verse 15

न नक्तं किञ्चिदश्नीयाद् रात्रौ ध्यानपरो भवेत् / जितेन्द्रियो जितक्रोधस्तत्त्वज्ञानविचिन्तकः / ब्रह्मचारी भवेन्नित्यं न पत्नीमपि संश्रयेत्

Huwag kumain ng anuman sa gabi; sa gabi ay maging nakatuon sa pagninilay. Daigin ang mga pandama at supilin ang galit, at pagbulayan ang kaalaman sa katotohanan (tattva-jñāna). Mamuhay palagi bilang brahmacārin, at huwag umasa kahit sa asawa.

Verse 16

यस्तु पत्न्या वनं गत्वा मैथुनं कामतश्चरेत् / तद् व्रतं तस्य लुप्येत प्रायश्चित्तीयते द्विजः

Ngunit kung ang isang dvija (dalawang-ulit na isinilang), na kasama ang kanyang asawa sa gubat, ay makipagtalik dahil sa pagnanasa, ang kanyang panata ay ituturing na naputol; ang brahmanang iyon ay dapat magsagawa ng prāyaścitta, ang pag-aalay ng pagtubos-sala.

Verse 17

तत्र यो जायते गर्भो न संस्पृश्यो द्विजातिभिः / न हि वेदे ऽधिकारो ऽस्य तद्वंशेप्येवमेव हि

Ang batang naipaglihi roon ay hindi dapat hipuin ng mga dvija; sapagkat wala siyang karapatan sa Veda, at gayon din ang tuntuning ito sa kanyang angkan.

Verse 18

अधः शयीत सततं सावित्रीजाप्यतत्परः / शरण्यः सर्वभूतानां संविभागपरः सदा

Dapat siyang laging matulog sa mababang higaan, maging masigasig sa pag-uulit (japa) ng Sāvitrī (Gāyatrī) mantra, maging kanlungan ng lahat ng nilalang, at manatiling laging nakatuon sa makatarungang pamamahagi at pagbabahagi.

Verse 19

परिवादं मृषावादं निद्रालस्यं विवर्जयेत् / एकाग्निरनिकेतः स्यात् प्रोक्षितां भूमिमाश्रयेत्

Iwasan niya ang paninirang-puri, ang pagsisinungaling, ang labis na pagtulog at katamaran. Panatilihin niya ang iisang banal na apoy, mamuhay nang walang tiyak na tahanan, at humimlay sa lupang binudburan ng tubig na panglinis ayon sa ritwal.

Verse 20

मृगैः सह चरेद् वासं तैः सहैव च संवसेत् / शिलायां शर्करायां वा शयीत सुसमाहितः

Manirahan at gumalaw siya sa gubat kasama ng mga usa, mamuhay gaya ng kanilang pamumuhay; at sa payapang isip na ganap ang pagkamalay, humimlay siya sa hubad na bato o sa graba at maliliit na bato.

Verse 21

सद्यः प्रक्षालको वा स्यान्माससंचयिको ऽपि वा / षण्मासनिचयो वा स्यात् समानिचय एव वा

Maaaring siya ang agad na naghuhugas at naglilinis, o yaong nag-iipon ng pagtubos sa loob ng isang buwan; o nag-iipon sa loob ng anim na buwan, o tunay na sa loob ng isang buong taon.

Verse 22

त्यजेदाश्वयुजे मासि संपन्नं पूर्वसंचितम् / जीर्णानि चैव वासांसि शाकमूलफलानि च

Sa buwan ng Āśvayuja, dapat talikdan (o ipagkaloob) ang mga naipong suplay noon; gayundin ang mga lumang kasuotan, at saka iwasan ang gulay, ugat, at mga prutas.

Verse 23

दन्तोलूखलिको वास्यात् कापोतीं वृत्तिमाश्रयेत् / अश्मकुट्टो भवेद् वापि कालपक्वभुगेव वा

Maaari siyang mamuhay sa paraang ‘ngipin-at-mortero’ (sa bahagyang nakukuha lamang), o sumunod sa kabuhayang ‘tulad ng kalapati’; o maging ‘aśma-kuṭṭa’ na naghahanda ng pagkain sa pagdurog gamit ang bato, o mamuhay sa mga hinog sa takdang panahon.

Verse 24

नक्तं चान्न समश्नीयाद् दिवा चाहृत्य शक्तितः / चतुर्थकालिको वा स्यात् स्याद्वाप्यष्टमकालिकः

Hindi siya dapat kumain sa gabi; sa halip, maghanap ng pagkain sa araw ayon sa kaya, at mamuhay sa pagkain sa ikaapat na bahagi ng araw—o maging sa ikawalong bahagi ng araw.

Verse 25

चान्द्रायणविधानैर्वा शुक्ले कृष्णे च वर्तयेत् / पक्षे पक्षे समश्नीयाद् यवागूं क्वथितां सकृत्

O kaya, ayon sa mga tuntunin ng pagtalima sa Cāndrāyaṇa, dapat niyang disiplinahin ang sarili sa maliwanag at madilim na kalahating-buwan; at sa bawat kalahati, minsan lamang, tumanggap ng pantay na sukat ng nilutong lugaw na sebada.

Verse 26

पुष्पमूलफलैर्वापि केवलैर्वर्तयेत् सदा / स्वाभाविकैः स्वयं शीर्णैर्वैखानसमते स्थितः

Nakatatag sa disiplina ng Vaikhānasa, dapat siyang mamuhay palagi sa mga bulaklak, ugat, at bunga lamang—lalo na yaong likás na naroroon at kusang nalalaglag.

Verse 27

भूमौ वा परिवर्तेत तिष्ठेद् वा प्रपदैर्दिनम् / स्थानासनाभ्यां विहरेन्न क्वचिद् धैर्यमुत्सृजेत्

Maaari siyang gumulong sa lupa, o tumayo buong araw sa dulo ng mga daliri ng paa; maaari niyang gugulin ang oras sa salit-salit na pagtayo at pag-upo—ngunit sa anumang kalagayan ay huwag isuko ang katatagan (dhairya).

Verse 28

ग्रीष्मे पञ्चतपाश्च स्याद् वर्षास्वभ्रावकाशकः / आर्द्रवासास्तु हेमन्ते क्रमशो वर्धयंस्तपः

Sa tag-init, isagawa ang pag-aayun ng ‘limang apoy’ (pañcatapa); sa tag-ulan, manatili sa bukás na ilalim ng mga ulap; at sa taglamig, magsuot ng basang kasuotan—sa gayon, sa bawat panahon ay unti-unting pinatitindi ang tapas.

Verse 29

उपस्पृश्य त्रिषवणं पितृदेवांश्च तर्पयेत् / एकपादेन तिष्ठेत मरीचीन् वा पिबेत् तदा

Matapos gawin ang ācamana at ang tatlong ulit na ritwal sa maghapon (trisavana) sa tatlong sandhyā, maghandog ng tarpana sa mga Ninuno at sa mga Deva. Pagkaraan, bilang disiplina, maaari siyang tumayo sa isang paa, o sa sandaling iyon ay ‘inumin’ pa ang mga sinag ng araw (marīci) bilang panatang pagpipigil.

Verse 30

पञ्चाग्निर्धूमपो वा स्यादुष्मपः सोमपो ऽपि वा / पयः पिबेच्छुक्लपक्षे कृष्णापक्षे तु गोमयम् / शीर्णपर्णाशनो वा स्यात् कृच्छ्रैर् वा वर्तयेत् सदा

Maaaring isagawa ang ‘limang apoy’ (pañcāgni), o mamuhay sa ‘pag-inom ng usok’, o ‘pag-inom ng mainit na singaw’, o kahit sa pag-asa sa soma. Sa maliwanag na kalahati ng buwan (śukla pakṣa) ay uminom ng gatas; sa madilim na kalahati (kṛṣṇa pakṣa) naman ay tumanggap ng dumi ng baka. O maaari ring mabuhay sa mga nalaglag at tuyong dahon; sa gayon, laging panatilihin ang sarili sa mahihigpit na pag-aayuno at pag-penitensiya (kṛcchra).

Verse 31

योगाभ्यासरतश्च स्याद् रुद्राध्यायी भवेत् सदा / अथर्वशिरसो ऽध्येता वेदान्ताभ्यासतत्परः

Dapat siyang maging masigasig sa pagsasanay ng Yoga, at laging abala sa pagbigkas at pagninilay kay Rudra. Dapat niyang pag-aralan ang Atharvaśiras (Upaniṣad) at manatiling matatag sa tuluy-tuloy na disiplina ng Vedānta.

Verse 32

यमान् सेवेत सततं नियमांश्चाप्यतन्द्रितः / कृष्णाजिनी सोत्तरीयः शुक्लयज्ञोपवीतवान्

Dapat niyang laging isagawa ang mga yama, at nang walang kapabayaan ay isagawa rin ang mga niyama. Dapat siyang magsuot ng balat ng itim na usa na may pang-itaas na kasuotan, at magtaglay ng puting yajñopavīta, ang banal na sinulid ng sakripisyo.

Verse 33

अथ चाग्नीन् समारोप्य स्वात्मनि ध्यानतत्परः / अनग्निरनिकेतः स्यान्मुनिर्मोक्षपरो भवेत्

Pagkatapos, matapos niyang ilagak sa loob ng sariling Sarili ang mga banal na apoy, maging ganap siyang nakatuon sa pagninilay sa Ātman. Mamuhay siya nang walang panlabas na apoy at walang tiyak na tahanan; ang ganitong muni ay nagiging nakatuon sa mokṣa, ang paglaya.

Verse 34

तापसेष्वेव विप्रेषु यात्रिकं भैक्षमाहरेत् / गृहमेधिषु चान्येषु द्विजेषु वनवासिषु

Ang naglalakbay sa banal na paglalakbay ay dapat humingi ng limos na pagkain mula lamang sa mga Brahmin na mga ascetic; at gayundin sa iba pang mga dvija—maging sila’y maybahay o naninirahan sa gubat.

Verse 35

ग्रामादाहृत्य वाश्नीयादष्टौ ग्रासान् वने वसन् / प्रतिगृह्य पुटेनैव पाणिना शकलेन वा

Namumuhay sa gubat, dapat siyang kumuha ng pagkain mula sa nayon at kumain lamang ng walong subo. Pagkatanggap, dapat niya itong kainin mula lamang sa hukay ng mga palad—sa nakasahod na palad, sa mismong kamay, o sa isang maliit na piraso na ginagamit na pansalok.

Verse 36

विविधाश्चोपनिषद आत्मसंसिद्धये जपेत् / विद्याविशेषान् सावित्रीं रुद्राध्यायं तथैव च

Upang ganap na matanto ang Sarili, dapat bigkasin ang iba’t ibang Upaniṣad; at gayundin isagawa ang mga natatanging banal na kaalaman—gaya ng Sāvitrī (Gāyatrī) at Rudrādhyāya rin.

Verse 37

महाप्रास्थानिकं चासौ कुर्यादनशनं तु वा / अग्निप्रवेशमन्यद् वा ब्रर्ह्मार्पणविधौ स्थितः

Nakatatag sa disiplina ng pag-aalay ng sarili sa Brahman (brahmārpaṇa-vidhi), maaari niyang isagawa ang Dakilang Pag-alis (mahāprāsthāna), o kaya’y ang anasana—pag-aayuno hanggang kamatayan; o pumasok sa apoy, o magsagawa ng iba pang huling gawain, habang nananatiling matatag sa ritong pag-aalay sa Brahman.

Verse 38

यस्तु सम्यगिममाश्रमं शिवं संश्रयेदशिवपुञ्जनाशनम् / तापसः स परमैश्वरं पदं याति यत्र जगतो ऽस्य संस्थितिः

Ngunit ang asetang, na sa wastong paraan ay kumakalinga sa mapalad na Śiva-āśrama na ito—na pumupuksa sa naipong kasawiang-palad—ay makaaabot sa kataas-taasang kalagayang pang-Panginoon, sa tahanang Paramaiśvara, na siyang saligan ng pagkatatag ng sansinukob na ito.