Adhyaya 50

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे एकोनपञ्चाशो ऽध्यायः सूत उवाच अस्मिन् मन्वन्तरे पूर्वं वर्तमाने महान् विभुः / द्वापरे प्रथमे व्यासो मनुः स्वायंभुवो मतः

Kaya nito, sa Śrī Kūrma Purāṇa, sa Saṃhitā na may anim na libong śloka, sa Pūrva-bhāga, nagsisimula ang kabanatang bilang apatnapu’t siyam. Wika ni Sūta: “Noon, sa kasalukuyang Manvantara, ang dakilang Panginoong lumalaganap sa lahat ay nag-ayos ng linya ng tradisyon; at sa unang Dvāpara-yuga, ang Vyāsa ay kinikilalang si Svāyambhuva Manu.”

Verse 2

बिभेद बहुधा वेदं नियोगाद् ब्रह्मणः प्रभोः / द्वितीये द्वापरे चैव वेदव्यासः प्रजापतिः

Sa utos ng Panginoong Brahmā, hinati niya ang iisang Veda sa maraming bahagi. At sa ikalawang Dvāpara-yuga, ang Prajāpati na tinatawag na Vedavyāsa ang nagsagawa ng paghahating iyon.

Verse 3

तृतीये चोशना व्यासश्चतुर्थे स्याद् बृहस्पतिः / सविता पञ्चमे व्यासः षष्ठे मृत्युः प्रकीर्तितः

Sa ikatlo, si Uśanā ang ipinahahayag na Vyāsa; sa ikaapat, si Bṛhaspati ang sinasabing (Vyāsa). Sa ikalima, si Savitṛ ang Vyāsa; at sa ikaanim, si Mṛtyu ang ipinoproklamang (Vyāsa).

Verse 4

सप्तमे च तथैवेन्द्रो वसिष्ठश्चाष्टमे मतः / सारस्वतश्च नवमे त्रिधामा दशमे स्मृतः

Sa ikapito, si Indra rin ang gayon (ang pinangalanan). Sa ikawalo, si Vasiṣṭha ang itinuturing (na Indra). Sa ikasiyam, (ang Indra) ay si Sārasvata; at sa ikasampu, inaalala siya bilang Tridhāman.

Verse 5

एकादशे तु त्रिवृषः शततेजास्ततः परः / त्रयोदशे तथा धर्मस्तरक्षुस्तु चतुर्दशे

Sa ikalabing-isa na siklo ay si Trivṛṣa; at kasunod niya si Śata-tejas. Sa ikalabing-tatlo ay si Dharma, at sa ikalabing-apat ay si Tarakṣu.

Verse 6

त्र्यारुणिर्वै पञ्चदशे षोडशे तु धनञ्जयः / कृतञ्जयः सप्तदशे ह्यष्टादशे ऋतञ्जयः

Tunay nga, sa ikalabinlimang yugto ay si Tryāruṇi; sa ikalabing-anim ay si Dhanañjaya. Sa ikalabimpito ay si Kṛtañjaya, at sa ikalabing-walo ay si Ṛtañjaya.

Verse 7

ततो व्यासो भरद्वाजस्तस्मादूर्ध्वं तु गौतमः / राजश्रवाश्चैकविंशस्तस्माच्छुष्मायणः परः

Pagkaraan, mula sa kanya ay sumilang si Vyāsa, at mula kay Vyāsa ay sumilang si Bharadvāja. Mula kay Bharadvāja, sa kasunod na lahi, lumitaw si Gautama. Mula kay Gautama ay sumilang si Rājaśravā, ang ikadalawampu’t isa sa hanay na iyon; at pagkaraan niya ay si Chuṣmāyaṇa.

Verse 8

तृणबिन्दुस्त्रयोविंशे वाल्मीकिस्तत्परः स्मृतः / पञ्चविशे तथा शक्तिः षड्विंशे तु पराशरः

Sa ikadalawampu’t tatlong salinlahi ay si Tṛṇabindu; pagkaraan niya, si Vālmīki ang inaalala. Sa ikadalawampu’t lima ay si Śakti, at sa ikadalawampu’t anim ay si Parāśara.

Verse 9

सप्तविंशे तथा व्यासो जातूकर्णो महामुनिः / अष्टाविंशे पुनः प्राप्ते ह्यस्मिन् वै द्वापरे द्विजाः / पराशरसुतो व्यासः कृष्णद्वैपायनो ऽभवत्

Sa ikadalawampu’t pitong Dvāpara, ang dakilang muni na si Jātūkarṇa ang naging Vyāsa. At ngayon, sa ikadalawampu’t walong Dvāpara na ito, O mga dwija, si Vyāsa ay anak ni Parāśara—si Kṛṣṇa Dvaipāyana.

Verse 10

स एव सर्ववेदानां पुराणानां प्रदर्शकः / पाराशर्यो महायोगी कृष्णद्वैपायनो हरिः

Siya lamang ang tagapaghayag at tagapagpaliwanag ng lahat ng Veda at ng mga Purāṇa—ang anak ni Parāśara, ang dakilang yogin na si Kṛṣṇa Dvaipāyana (Vyāsa), na si Hari mismo.

Verse 11

आराध्य देवमीशानं दृष्ट्वा साम्बं त्रिलोचनम् / तत्प्रसादादसौ व्यासं वेदानामकरोत् प्रभुः

Matapos sambahin ang Panginoong Īśāna at masdan si Sāmba—si Śiva, ang May Tatlong Mata—sa Kanyang biyaya, ang makapangyarihang iyon ay naging Vyāsa, ang tagapag-ayos ng mga Veda.

Verse 12

अथ शिष्यान् प्रिजग्राह चतुरो वेदपारगान् / जैमिनिं च सुमन्तुं च वैशम्पायनमेव च / पैलं तेषां चतुर्थं च पञ्चमं मां महामुनिः

Pagkaraan, tinanggap ng dakilang muni ang limang alagad—mga dalubhasa sa Veda: sina Jaimini, Sumantu, at Vaiśampāyana; si Paila bilang ikaapat; at bilang ikalima, tinanggap niya ako.

Verse 13

ऋग्वेदश्रावकं पैलं जग्राह स महामुनिः / यजुर्वेदप्रवक्तारं वैशम्पायनमेव च

Tinanggap ng dakilang muni si Paila bilang tagapagbigkas at tagapaghawak ng Ṛgveda, at gayundin si Vaiśampāyana bilang guro at tagapagpaliwanag ng Yajurveda.

Verse 14

जैमिनिं सामवेदस्य श्रावकं सोन्वपद्यत / तथैवाथर्ववेदस्य सुमन्तुमृषिसत्तमम् / इतिहासपुराणानि प्रवक्तुं मामयोजयत्

Itinalaga niya si Jaimini bilang tagapagbigkas at tagapaghawak ng Sāmaveda; at para sa Atharvaveda, itinalaga niya ang dakilang rishi na si Sumantu. At inatasan niya ako na magpaliwanag ng mga Itihāsa at mga Purāṇa.

Verse 15

एक आसीद्यजुर्वेदस्तं चतुर्धा व्यकल्पयत् / चातुर्हेत्रमभूद् यस्मिंस्तेन यज्ञमथाकरोत्

Ang Yajurveda noon ay iisang kalipunan; pagkatapos ay inayos ito sa apat na bahagi. Mula sa pag-aayos na iyon ay lumitaw ang apat-na-paring kaayusan (cāturhotra), at sa pamamagitan nito ay naisagawa nang wasto ang handog na yajña.

Verse 16

आध्वर्यवं यजुर्भिः स्यादृग्भिर्हेत्रं द्विजोत्तमाः / औद्गात्रं सामभिश्चक्रे ब्रह्मत्वं चाप्यथर्वभिः

O pinakamainam sa mga dwija, ang tungkulin ng Adhvaryu ay isinasagawa sa pamamagitan ng Yajur‑veda; ang gawain ng Hotṛ sa pamamagitan ng Ṛg‑veda; ang sa Udgātṛ sa pamamagitan ng Sāma‑veda; at ang pagkapari ng Brahman ay gayundin sa pamamagitan ng Atharva‑veda.

Verse 17

ततः स ऋच उद्धृत्य ऋग्वेदं कृतवान् प्रभुः / यजूंषि च यजुर्वेदं सामवेदं च सामभिः

Pagkaraan nito, hinango ng Panginoon ang mga taludtod na Ṛc at sa gayon ay binuo ang Ṛgveda; gayundin, mula sa mga pormulang Yajus ay nilikha Niya ang Yajurveda, at mula sa mga awit na Sāman ay hinubog Niya ang Sāmaveda.

Verse 18

एकविंशतिभेदेन ऋग्वेदं कृतवान् पुरा / शाखानां तु शतेनैव यजुर्वेदमथाकरोत्

Noong unang panahon, inayos Niya ang Ṛgveda sa dalawampu’t isang bahagi; at pagkaraan ay inayos din Niya ang Yajurveda sa ganap na sandaang sangay (śākhā).

Verse 19

सामवेदं सहस्त्रेण शाखानां प्रबिभेद सः / अथर्वाणमथो वेदं बिभेद नवकेन तु

Hinati Niya ang Sāma‑veda sa isang libong sangay (śākhā); at gayundin, hinati ang Atharva‑veda sa siyam na sangay.

Verse 20

भेदैरष्टादशैर्व्यासः पुराणं कृतवान् प्रभुः / सो ऽयमेकश्चतुष्पादो वेदः पूर्वं पुरातनात्

Sa pamamagitan ng labingwalong paghahati, binuo ng kagalang-galang na Vyāsa ang Purāṇa. Ang aral na ito noon ay iisang Veda na may apat na “paa,” na minana mula sa sinaunang panahong napakaluma.

Verse 21

ओङ्कारो ब्रह्मणो जातः सर्वदोषविशोधनः / वेदवेद्यो हि भगवान् वासुदेवः सनातनः

Ang Oṁkāra ay isinilang mula sa Brahman at naglilinis ng lahat ng dungis. Tunay, ang pinagpalang Panginoong Vāsudeva—walang hanggan—ang Siya na nakikilala sa pamamagitan ng mga Veda.

Verse 22

स गीयते परो वेदे यो वेदैनं स वेदवित् / एतत् परतरं ब्रह्म ज्योतिरानन्दमुत्तमम्

Siya ay inaawit sa Veda bilang Kataas-taasan. Ang sinumang tunay na nakakakilala sa Kanya ay siyang nakaaalam ng Veda. Ito ang Brahman na higit sa lahat—ang Pinakamataas na Liwanag at ang Walang kapantay na Kaligayahan.

Verse 23

वेदवाक्योदितं तत्त्वं वासुदेवः परं पदम् / वेदवेद्यमिमं वेत्ति वेदं वेदपरो मुनिः

Ang katotohanang ipinahayag ng mga salita ng Veda ay ito: si Vāsudeva ang kataas-taasang kalagayan. Ang pantas na deboto ng Veda ay tunay na nakakakilala sa katotohanang itinuturo ng Veda—si Vāsudeva, ang Nakikilala sa pamamagitan ng Veda.

Verse 24

अवेदं परमं वेत्ति वेदनिष्ठः सदेश्वरः / स वेदवेद्यो भगवान् वेदमूर्तिर्महेश्वरः / स एव वेदो वेद्यश्च तमेवाश्रित्य मुच्यते

Ang matatag sa Veda at deboto sa Panginoon ay makaaalam sa Kataas-taasan na lampas sa pagbigkas lamang ng Veda. Ang Bhagavān—si Mahādeva, si Mahēśvara, na ang anyo ay mismong Veda—ay nakikilala sa pamamagitan ng Veda. Siya lamang ang Veda at ang dapat makilala; sa pagkanlong sa Kanya lamang, napapalaya ang tao.

Verse 25

इत्येदक्षरं वेद्यमोङ्कारं वेदमव्ययम् / अवेदं च विजानाति पाराशर्यो महामुनिः

Kaya nga, nauunawaan ng dakilang pantas na si Pārāśarya na ang dapat makilala na Di-nasisira ay ang Oṁkāra—ang Veda mismo, ang Veda na di-naluluma—at nalalaman din niya ang tinatawag na “hindi-Veda”, yaong nasa labas ng tunay na pagkaunawa sa Veda.