
Puṣkara-dvīpa, Lokāloka, and the Measure of the Brahmāṇḍa (Cosmic Egg)
Ipinagpapatuloy ng kabanatang ito ang kosmograpiyang Purāṇa tungkol sa mga dvīpa at mga karagatan, at tinatapos ang pahalang na paglalarawan ng daigdig sa paglarawan ng Puṣkara-dvīpa—doble ang lawak kaysa Śāka-dvīpa—na napalilibutan ng karagatang may matamis na tubig. Ipinakikilala ang Manasottara bilang iisang bilog na singsing-bundok at binabanggit ang mga pangalan at paghahating panloob (rehiyong Mānasya at ang distritong pumapalibot sa bundok; Mahāvīta/Dhātakīkhaṇḍa). Mula sa heograpiya, lumilipat ang salaysay sa teolohiya: isang makapangyarihang punong nyagrodha ang tumatayong sambahin na sentro; pinagtitibay ang presensya ni Brahmā, kasama ang tahanan nina Śiva at Nārāyaṇa, at sumasapit sa rurok sa Hari-Hara (kalahating Hara, kalahating Hari) na iginagalang ng mga deva at mga yogic na rishi. Pagkaraan, lumalampas ito sa Puṣkara patungo sa ginintuang hanggahan at sa bundok Lokāloka, na nagmamarka ng dulo sa pagitan ng maliwanag na mundo at ng nakapaligid na dilim. Sa wakas, pinalalawak sa aral ng brahmāṇḍa: di-mabilang na kosmikong “itlog” ang sumisibol mula sa di-nasisirang Pradhāna/Prakṛti; bawat isa’y may labing-apat na daigdig at mga namumunong diyos. Sa gayon, nagsasara ang yunit ng kosmograpiya at tumutungo sa mas malalim na metapisika—Avyakta bilang Brahman at ang paglaganap ng Kataas-taasan—upang ihanda ang susunod na pagtalakay na basahin ang kosmolohiya bilang mapagnilay na kaalaman, hindi lamang paglalarawan.
Verse 1
इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साह्स्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे सप्तचत्वारिंशोध्यायः सूत उवाच शाकद्वीपस्य विस्ताराद् द्विगुणेन व्यवस्थितः / क्षीरार्णवं समाश्रित्य द्वीपः पुष्करसंवृतः
Ganito sa Śrī Kūrma Purāṇa, sa Saṃhitā na may anim na libong taludtod, sa Pūrva-bhāga—wika ni Sūta: ang Pushkara-dvīpa ay inayos na may lawak na doble ng Śāka-dvīpa; nakasalig sa Karagatang Gatas, at ang lupain ay napalilibutan ng rehiyong Pushkara na tulad ng lotus.
Verse 2
एक एवात्र विप्रेन्द्राः पर्वतो मानसोत्तरः / योजनानां सहस्त्राणि सार्धं पञ्चाशदुच्छ्रितः / तावदेव च विस्तीर्णः सर्वतः परिमण्डलः
O pinakamainam na mga brahmin, dito ay iisa lamang ang bundok na tinatawag na Manasottara. Ito’y may taas na isang libo at limampung yojana, at gayon din ang lapad; bumubuo ito ng ganap na bilog na singsing sa lahat ng panig.
Verse 3
स एव द्वीपः पश्चार्धे मानसोत्तरसंज्ञितः / एक एव महासानुः संनिवेशाद् द्विधा कृतः
Ang mismong dvīpa na iyon, sa kanlurang kalahati, ay tinatawag na Mānasottara. Bagaman iisa lamang itong dakilang gulod, dahil sa pagkakaayos nito ay inilalarawang nahahati sa dalawa.
Verse 4
तस्मिन् द्वीपे स्मृतौ द्वौ तु पुण्यौ जनपदौ शुभौ / अपरौ मानसस्याथ पर्वतस्यानुमण्डलौ / महावीतं स्मृतं वर्षं धातकीखण्डमेव च
Sa dvīpa na iyon, inaalala ang dalawang mapalad at banal na lupain: ang isa’y tinatawag na Mānasya, at ang isa nama’y ang pook na pumapalibot sa bundok. Doon, ang varṣa ay kilala bilang Mahāvīta, at tinatawag din na Dhātakīkhaṇḍa.
Verse 5
स्वादूदकेनोदधिना पुष्करः परिवारितः / तस्मिन् द्वीपे महावृक्षो न्यग्रोधो ऽमरपूजितः
Ang Puṣkara ay napalilibutan ng karagatang may matamis na tubig. Sa pulong iyon ay nakatindig ang isang dakilang punong nyagrodha (balete/banyan), na iginagalang at sinasamba maging ng mga imortal na deva.
Verse 6
तस्मिन् निवसति ब्रह्मा विश्वात्मा विश्वभावनः / तत्रैव मुनिशार्दूलाः शिवनारायणालयः
Sa mismong lugar na iyon nananahan si Brahmā—ang Kaluluwa ng sansinukob at ang tagapagtaguyod na nagpapahayag ng mga daigdig. Doon din, O mga muning tulad ng tigre, naroon ang banal na tahanan nina Śiva at Nārāyaṇa.
Verse 7
वसत्यत्र महादेवो हरोर्ऽद्धहरिरव्ययः / संपूज्यमानो ब्रह्माद्यैः कुमाराद्यैश्च योगिभिः / गन्धर्वैः किन्नरैर्यक्षैरीश्वरः कृष्णपिङ्गलः
Dito nananahan si Mahādeva—ang Panginoong di-nagmamaliw, kalahating Hara at kalahating Hari—na sinasamba nang may paggalang nina Brahmā at iba pang mga deva, nina Sanatkumāra at ng mga muning yogi, at gayundin ng mga Gandharva, Kinnara, at Yakṣa: si Īśvara na may kulay na maitim at mapusyaw na kayumanggi-ginto.
Verse 8
स्वस्थास्तत्र प्रजाः सर्वा ब्रह्मणा सदृशत्विषः / निरामया विशोकाश्च रागद्वेषविवर्जिताः
Doon, ang lahat ng tao ay matatag sa kalusugan at kabuuan, nagniningning na tulad ni Brahmā; walang karamdaman at walang dalamhati, at walang pagkakapit at pag-ayaw.
Verse 9
सत्यानृते न तत्रास्तां नोत्तमाधममध्यमाः / न वर्णाश्रमधर्माश्च न नद्यो न च पर्वताः
Doon, hindi umiiral ang totoo o ang di-totoo; ni wala ring pagkakaibang mataas, mababa, o gitna. Doon din ay walang mga tungkulin ng varṇa at āśrama—walang mga ilog at walang mga bundok.
Verse 10
परेण पुष्करस्याथ स्थितो महान् / स्वादूदकसमुद्रस्तु समन्ताद् द्विजसत्तमाः
Sa kanluran ng Puṣkara ay naroon ang dakilang Karagatan ng Matamis na Tubig, na pumapalibot sa lupain na iyon sa lahat ng panig, O pinakamainam sa mga dwija.
Verse 11
परेण तस्य महती दृश्यते लोकसंस्थितिः / काञ्चनी द्विगुणा भूमिः सर्वा चैव शिलोपमा
Higit pa roon, nasisilayan ang malawak na kaayusan ng mga daigdig. Doon ay may lupang ginto, doble ang lawak, at sa lahat ng dako’y tila batong matibay.
Verse 12
तस्याः परेण शैलस्तु मर्यादात्मात्ममण्डलः / प्रकाशश्चाप्रकाशश्च लोकालोकः स उच्यते
Sa ibayo ng lupain na iyon ay nakatindig ang isang bundok—ang likas nito’y hanggahang pumapalibot sa bilog ng Sarili (Ātman). Ito’y kapwa maliwanag at di-maliwanag; kaya tinatawag na Lokāloka, ang naghihiwalay sa daigdig at di-daigdig, liwanag at dilim.
Verse 13
योजनानां सहस्त्राणि दश तस्योच्छ्रयः स्मृतः / तावानेव च विस्तारो लोकालोको महागिरिः
Ang dakilang bundok na Lokāloka ay sinasabing may taas na sampung libong yojana; at ang lapad nito’y gayon ding sukat.
Verse 14
समावृत्य तु तं शैलं सर्वतो वै तमः स्थितम् / तमश्चाण्डकटाहेन समन्तात् परिवेष्टितम्
Ngunit nang matakpan ang bundok na iyon, ang dilim ay nanahan sa lahat ng panig; at ang dilim na iyon, na wari’y isang napakalaking kaldero, ay lubusang pumalibot dito sa paligid.
Verse 15
एतै सप्त महालोकाः पातालाः सप्तकीर्तिताः / ब्रह्माण्डस्यैष विस्तारः संक्षेपेण मयोदितः
Kaya nga, nailarawan na ang pitong dakilang daigdig at ang pitong kahariang nasa ilalim (Pātāla). Ito, sa maikling sabi, ang lawak at ayos ng Brahmāṇḍa—ang kosmikong itlog—gaya ng aking ipinahayag.
Verse 16
अण्डानामीदृशानां तु कोट्यो ज्ञेयाः सहस्त्रशः / सर्वगत्वात् प्रधानस्य कारणस्याव्ययात्मनः
Alamin na may milyun-milyon—oo, libo-libong ulit na libo—ng ganitong Brahmāṇḍa. Sapagkat ang Pradhāna, ang unang sanhi na di-nasisira ang likas, ay sumasaklaw sa lahat at nasa lahat ng dako.
Verse 17
अण्डेष्वेतेषु सर्वेषु भुवनानि चतुर्दश / तत्र तत्र चतुर्वक्त्रा रुद्रा नारायणादयः
Sa lahat ng Brahmāṇḍang ito ay naroon ang labing-apat na daigdig (bhuvana). At sa bawat isa ay may Brahmā na may apat na mukha, si Rudra, si Nārāyaṇa, at iba pang kapangyarihang banal.
Verse 18
दशोत्तरमथैकैकमण्डावरणसप्तकम् / समन्तात् संस्थितं विप्रा यत्र यान्ति मनीषिणः
At pagkatapos, O mga brāhmaṇa, may labimpitong pangkat ng tig-pitong magkakasentrong balot (mandala-āvaraṇa), na nakahanay sa paligid sa lahat ng dako—na siyang nilalapitan ng mga pantas sa pagninilay at banal na paglalakbay.
Verse 19
अनन्तमेकमव्यक्तनादिनिधनं महत् / अतीत्य वर्तते सर्वं जगत् प्रकृतिरक्षरम्
Ang Prakṛti na di-nasisira: walang hanggan, iisa, di-nahahayag, dakila, walang simula at walang wakas. Nilalampasan nito at gayon din ay nilulukuban ang buong sanlibutan; ang buong sansinukob ay nananatili lampas dito at sa pamamagitan nito.
Verse 20
अनन्तत्वमनन्तस्य यतः संख्या न विद्यते / तदव्यक्तमिति ज्ञेयं तद् ब्रह्म परमं पदम्
Sapagkat ang Walang-Hanggan ay may likas na walang katapusan—walang bilang o sukat para rito—alamin na Yaon ang Di-Nahahayag (Avyakta). Yaon ang Brahman, ang Kataas-taasang Tahanan.
Verse 21
अनन्त एष सर्वत्र सर्वस्थानेषु पठ्यते / तस्य पूर्वं मयाप्युक्तं यत्तन्माहात्म्यमव्ययम्
Ang himno/pagtuturong ito tungkol kay Ananta ay binibigkas sa lahat ng dako, sa bawat pook. Ang di-nasisirang kadakilaan (māhātmya) nito ay naipahayag ko na rin noon pa.
Verse 22
गतः स एष सर्वत्र सर्वस्थानेषु वर्तते / भूमौ रसातले चैव आकाशे पवने ऽनले / अर्णवेषु च सर्वेषु दिवि चैव न सशयः
Pagkalaganap Niya bilang prinsipyong sumasaklaw sa lahat, Siya’y tunay na nananahan sa lahat ng dako—sa lupa at sa Rasātala (daigdig sa ibaba), sa kalawakan, sa hangin at sa apoy, sa lahat ng karagatan, at maging sa langit—walang pag-aalinlangan dito.
Verse 23
तथा तमसि सत्त्वे च एष एव महाद्युतिः / अनेकधा विभक्ताङ्गः क्रीडते पुरुषोत्तमः
Gayundin, sa loob ng tamas at sa loob ng sattva, ang Siya ring iisa—na may dakilang liwanag—ay nagpapakita. Sa paghahati ng Kanyang mga sangkap sa maraming paraan, ang Puruṣottama ay naglalaro (līlā), at ang sansinukob ay nahahayag bilang Kanyang paglalaro.
Verse 24
महेश्वरः परो ऽव्यक्तादण्डमव्यक्तसंभवम् / अण्डाद् ब्रह्मा समुत्पन्नस्तेन सृष्टमिदं जगत्
Si Mahēśvara, ang Kataas-taasang Panginoon na higit sa Di-Nahahayag, ay nagpalitaw ng Kosmikong Itlog na isinilang mula sa Avyakta. Mula sa itlog na iyon ay sumilang si Brahmā; at sa pamamagitan niya nilikha ang buong sansinukob na ito.
Lokāloka is the boundary-mountain encircling the cosmic sphere, described as both luminous and non-luminous because it divides the realm where light (loka) is present from the surrounding darkness (aloka).
By presenting Avyakta (the Unmanifest) as immeasurable, beginningless, and the Supreme Abode, the chapter implies that all manifest worlds—including jīvas within countless brahmāṇḍas—are pervaded and grounded in Brahman, to be realized through contemplative discernment beyond mere cosmographic measure.