Adhyaya 235

Verse 1

चतुस्त्रिंशदुत्तरद्विशततमो ऽध्यायः सूत उवाच वेदान्तसाङ्ख्यसिद्धान्तब्रह्मज्ञानं वदाम्यहम् / अहं ब्रह्म परं ज्योतिर्विष्णुरित्येव चिन्तयन्

Wika ni Sūta: “Ipapaliwanag ko ang kaalamang Brahman na itinatag sa mga pasya ng Vedānta at Sāṅkhya—sa pagninilay na ganito: ‘Ako ang Brahman, ang kataas-taasang liwanag; ako nga si Viṣṇu.’”

Verse 2

सूर्ये हृद्व्योम्नि वह्नौ च ज्योतिरेकं त्रिधा स्थितम् / यथा सर्पिः शीरस्थं गवां न कुरुते बलम्

Ang iisang Liwanag ay nananatili sa tatlong anyo—sa Araw, sa kalangitan ng puso, at sa apoy. Gaya ng ghee na nasa loob ng gatas, ngunit hindi nagbibigay-lakas sa mga baka hangga’t hindi ito nailalabas.

Verse 3

निर्गतं कर्मसंयुक्तं दत्तं तासां महा बलम् / तथा विष्णुः शरीरस्थो न करोति हितं नणाम्

Kapag lumisan ang nilalang na may katawan, lumalabas siyang nakagapos sa karma; at sa mga puwersang karmang iyon ay naibibigay ang malaking lakas. Gayon din, kahit si Viṣṇu ay nananahan sa loob ng katawan, hindi Siya nagkakaloob ng kapakinabangan sa mga tao (na hindi umaayon sa dharma at sa mabuting gawa).

Verse 4

विनाराधनया देवः सर्वगः परमेश्वरः / आरुरुक्षुमतीनां तु कर्मज्ञानमुदाहृतम्

Kung walang pagsamba, ang Panginoong Kataas-taasan na sumasaklaw sa lahat (Paramêśvara) ay hindi tunay na naaabot. Kaya para sa mga nagnanais umakyat sa landas ng espiritu, itinuturo ang kaalaman sa wastong gawa at sa banal na tungkulin (dharma).

Verse 5

आरूढयोगवृक्षाणां ज्ञानं त्यागं परं मतम् / ज्ञातुमिच्छति शब्दादीन्रागो द्वेषो ऽथ जायते

Para sa mga nakaakyat na sa punong Yoga, ang pinakamataas na aral ay kaalaman at pagtalikod (renunsiyasyon). Ngunit kapag ninais ng tao na “makilala” ang mga bagay ng pandama, simula sa tunog, sumisibol ang pagkapit at pag-ayaw.

Verse 6

लोभो मोहः क्रोध एतैर्युक्तः पापं नरश्चरेत् / हस्तावुपस्थमुदरं वाक्चतुर्थो चतुष्टयम्

Ang taong inuudyukan ng kasakiman, pagkalito, at galit ay gumagawa ng kasalanan. Ang apat na kasangkapan ng paggawa ng kasalanan ay: dalawang kamay, ari ng pag-aanak, tiyan (pagnanasa sa pagkain), at ikaapat—kapangyarihan ng pananalita.

Verse 7

एतत्सुसंयतं यस्य स विप्रः कथ्यते बुधैः (धः) / परवित्तं न गृह्णाति न हिंसां कुरुते तथा

Sinasabi ng mga pantas na ang taong iyon ang tunay na vipra—nakatatag sa disiplina ng espiritu—na may asal na lubos na napipigil: hindi kumukuha ng yaman ng iba at gayundin ay hindi gumagawa ng karahasan.

Verse 8

नाक्षक्रीडारतो यस्तु हस्तौ तस्य सुसंयतौ / परस्त्रीवर्जनरतस्तस्योपस्थं सुसंयतम्

Ang hindi nalulugod sa pagsusugal ay may mga kamay na mahusay na napipigil. At ang nalulugod sa pag-iwas sa asawa ng ibang lalaki ay may ari na mahusay na napipigil.

Verse 9

अलोलुपमिदं भुङ्क्ते जठरं तस्य संयतम् / सत्यं हितं मितं ब्रूते यस्माद्वाक्तस्य संयता

Kumakain siya ng pagkaing ito nang walang kasakiman; kaya napipigil ang kanyang tiyan. Nagsasalita siya ng totoo, kapaki-pakinabang, at may sukat; kaya napipigil ang kanyang pananalita.

Verse 10

यस्य संयतान्येतानि तस्य किं तपसाध्वरैः / ऐक्यं यद्बुद्धिमनसोरिन्द्रियाणां च सर्वदा

Para sa taong napasailalim na sa pagpipigil ang mga ito, ano pa ang kailangan sa pag-aayuno o mga handog na ritwal? Sa kanya ay may palagiang pagkakaisa—pagiging iisa—ng talino at isip, at gayundin ng mga pandama.

Verse 11

सबीजं वापि निर्बोजं ध्यानमेतत्प्रकीर्तितम् / भ्रुवोर्मध्ये स्थितां बुद्धिं विषयेषु युनक्ति यः

Ang dhyāna na ito ay ipinahayag na may dalawang uri: may binhi (may sandigan) at walang binhi (walang sandigan). Ang nagtatatag ng talino sa pagitan ng dalawang kilay at hindi ito itinatali sa mga bagay ng pandama—siya ang tunay na nagsasagawa ng dhyāna.

Verse 12

हन्द्रियाणामुपरमे मनसि ह्यव्यवस्थिते

Kapag tumigil na sa paggana ang mga pandama, at ang isip ay tunay na hindi matatag at walang pinanghahawakan,

Verse 13

स्वप्नान्पश्यत्यसौ जीवो बाह्यानाभ्यन्तरानथ / जीवो जाग्रदवस्थायामेवमाहुर्विपाश्चितः

Ang jīva na iyon ay nakakakita ng mga panaginip—may lumilitaw na tila panlabas at may lumilitaw na panloob. Kaya sinasabi ng mga pantas na kahit sa kalagayang gising, ang jīva ay kumikilos sa ganitong paraan.

Verse 14

हृदि स्थितः स तमसा मोहितो न स्मरत्यपि / यदा तस्य कुतो वेति सुषुप्तिरिति कथ्यते

Nanahan sa puso, ang kamalayang pansarili ay nalilinlang ng tamas at wala nang naaalala. Kapag para sa kanya ay walang pagkaunawa kung “saan mula” o “saan patungo,” ang kalagayang iyon ay tinatawag na suṣupti, ang malalim na pagtulog.

Verse 15

जाग्रतो यस्य नो तन्द्रा न मोहो न भ्रमस्तथा / उत्पद्यते न जानाति शब्दार्थविषयान्वशी

Sa taong nananatiling gising at mapagmatyag, hindi sumisibol ang antok, ni ang pagkalito, ni ang pagkaligaw. Dahil may pagpipigil-sa-sarili, hindi siya nasasangkot sa mga bagay ng tunog at sa mga kahulugan nito.

Verse 16

इन्द्रियाणि समाहृत्य विषयेभ्यो मनस्तथा / बुद्ध्याहङ्कारमपि च प्रकृत्या बुद्धिमेव च

Sa pag-urong ng mga pandama mula sa kanilang mga bagay, at sa pagpipigil din sa isip, dapat ding supilin ang buddhi (talino) at ang ahaṅkāra (pagkamakasarili). Sa pamamagitan ng pag-unawa sa Prakṛti (likas na materyal), patatagin ang talino mismo.

Verse 17

संयम्य प्रकृतिं चापि चिच्छक्त्या केवले स्थितः / पश्यत्यात्मानि चात्मानमात्मनात्मप्रकाशकम्

Kapag napigil maging ang Prakṛti (likas na materyal) at nananatili lamang sa kapangyarihan ng dalisay na kamalayan, nakikita niya ang Sarili sa loob ng Sarili—kusang nagniningning, inihahayag ng Sarili mismo.

Verse 18

चिद्रूपममृतं शुद्धं निष्क्रियं व्यापकं शिवम् / तुरीयायामवस्थायामास्थितो ऽसौ न संशयः

Siya ay may anyo ng dalisay na kamalayan—di-namamatay, walang dungis, walang pagkilos, sumasaklaw sa lahat, at mapagpala (Śiva). Siya’y nananatili sa ikaapat na kalagayan (turīya); walang alinlangan dito.

Verse 19

शब्दादयो गुणाः पञ्च सत्त्वाद्याश्च गुणास्त्रयः / पुर्यष्टकस्य पद्मस्य पत्राण्यष्टौ च तानि हि

Ang tunog at iba pa ang limang katangiang-pandama; at ang sattva at iba pa ang tatlong guṇa. Tunay na ito ang walong talulot ng lotus na tinatawag na “lungsod-ng-walo” (ang banayad na katawan).

Verse 20

साम्यावस्था गुणकृता प्रकृतिस्तत्र कर्णिका / कर्णिकायां स्थितो देवो देही चिद्रूप एव हि

Sa kalagayang pantay na nililikha ng mga guṇa, ang Prakṛti roon ay tulad ng gitnang ubod ng lotus. Sa ubod na iyon nananahan ang Banal; at ang dehī, ang may-katawang sarili, ay tunay na may anyong kamalayan (cit).

Verse 21

पुर्यष्टकं परित्यज्य प्रकृतिञ्च गुणात्मिकाम् / यदा याति तदा जीवो याति मुक्तिं न संशयः

Kapag iniwan ng jīva ang “lungsod-ng-walo” at nilampasan din ang Prakṛti na binubuo ng tatlong guṇa, kung gayon ang jīva ay nakakamit ang kalayaan (mokṣa)—walang pag-aalinlangan.

Verse 22

प्राणायामो जपश्चैव प्रत्याहारो ऽथ धारणा / ध्यानं समाधिरित्येते षड् योगस्य प्रसाधकाः

Ang prāṇāyāma, japa, pratyāhāra, saka dhāraṇā, dhyāna at samādhi—ang anim na ito ang mga paraan upang ganap na maisakatuparan ang landas ng Yoga.

Verse 23

पापक्षये देवतानां प्रीतिरिन्द्रियसंयमः / जपध्यानयुतो गर्भो विपरीतस्त्वगर्भकः

Kapag naubos ang mga kasalanan, nalulugod ang mga Deva at napipigil ang mga pandama. Ang paglilihi na may kasamang japa at pagninilay ay mapalad; ngunit kung kabaligtaran, nauuwi ito sa bungang walang saysay, gaya ng pagkabaog.

Verse 24

षट्त्रिंशन्मात्रकः श्रेष्ठश्चतुर्विंशतिमात्रकः / मध्यो द्वादशमात्रस्तु ओङ्कारं सततं जपेत्

Ang Oṁ na binibigkas sa tatlumpu’t anim na mātrā ang pinakadakila; ang dalawampu’t apat na mātrā ay marangal din; ang katamtaman ay labindalawang mātrā. Kaya’t dapat laging ulit-ulitin sa japa ang Oṁkāra.

Verse 25

वाचके प्रणवे ज्ञाते वाच्यं ब्रह्म प्रसीदति / (ओंनमो विष्णवे)।षष्ठाक्षरश्च जप्तव्यो गायत्त्री द्वादशाक्षरी

Kapag ang Pranava na Oṁ—ang banal na pantig na binibigkas—ay tunay na nakikilala, ang Brahman na dapat mapagtanto ay nagiging mapagpala at naghahayag ng Sarili. Kaya dapat bigkasin sa japa ang anim-na-pantig na mantra na “Oṁ namo Viṣṇave,” at gayundin ang labindalawang-pantig na Gāyatrī.

Verse 26

सर्वेषामिन्द्रियाणां तु प्रवृतिर्विषयेषु च / निवृत्तिर्मनसस्तस्याः प्रत्याहारः प्रकीर्तितः

Ang lahat ng pandama ay likás na lumalabas patungo sa kanilang mga bagay; ngunit kapag ang isip ay iniuurong mula sa mga bagay na iyon, ang pagbabalik-loob na iyon ay tinatawag na pratyāhāra (pag-urong ng mga pandama).

Verse 27

इन्द्रियाणीन्द्रियार्थेभ्यः समाहृत्य हितो हि सः / सहसा सह बुद्ध्या च प्रत्याहारेषु संस्थितः

Tunay na napapakinabangan ang taong nagtitipon pabalik ng mga pandama mula sa kanilang mga bagay; agad, at kasama ang mapanuring talino (buddhi), siya’y natatatag sa pagsasanay ng pratyāhāra (pag-urong ng pandama).

Verse 28

प्राणायामैर्द्वादशभिर्यावत्कालःकृतो भवेत् / यस्तावत्कालपर्यन्तं मनो ब्रह्मणि धारयेत्

Kapag natapos ang tagal na katumbas ng labindalawang maayos na siklo ng prāṇāyāma, sa mismong tagal na iyon ay dapat panatilihing matatag ang isip sa Brahman (Kataas-taasang Katotohanan).

Verse 29

ध्यायन्न चलते यस्य मनोभिध्यायतो भृशम्

Yaong ang isip ay hindi nanginginig habang nagmumuni—na taimtim at matatag na nagbubulay nang buong tindi.

Verse 30

प्राप्यावधिकृतं कालं यावत्सा धारणा स्मृता / ध्येये सक्तं मनो यस्य ध्येयमेवानुपश्यति

Kapag ang isip ay naitatangan nang matatag ayon sa itinakdang hangganan ng oras, iyon ang tinatawag na dhāraṇā (pagtutuon). Sa taong ang isip ay lubos na nakalubog sa bagay ng pagninilay, iyon lamang ang paulit-ulit niyang namamasdan.

Verse 31

नान्यं पदार्थं जानाति ध्यानमेतत्प्रकीर्तितम् / ध्येये मनो निश्चलतां याति ध्येयं विचिन्तयन्

Ito ang ipinahahayag na dhyāna: hindi na nakakikilala ng ibang bagay. Habang pinagninilayan ang napiling bagay ng pagninilay, ang isip na nakapirmi roon ay nagkakamit ng katatagan at nagiging di-nagagalaw.

Verse 32

यत्तद्ध्यानं परं प्रोक्तं मुनिभिर्ध्यानचिन्तकैः / ध्येयमेव हि सर्वत्र ध्याता तन्मयतां गतः

Ang kataas-taasang dhyāna na itinuro ng mga muni na nakatuon sa pagninilay ay ganito: saanman, ang bagay ng pagninilay lamang ang dapat hawakan. Ang nagmumuni ay nalulusaw sa Yaon, at nagiging kaisa nito.

Verse 33

पश्यति द्वैतरहितं समाधिः सो ऽभिधीयते / मनः सङ्कल्परहितमिन्द्रियार्थान्न चिन्तयेत्

Ang kalagayang nakikita ang katotohanang walang anumang dalawahan ay tinatawag na samādhi. Hayaang ang isip ay walang saṅkalpa at huwag magpirmi sa mga bagay na dinarama ng mga pandama.

Verse 34

यस्य ब्रह्मणि संलीनं समाधिस्थं तदोच्यते / ध्यायतः परमात्मानमात्मस्थं यस्य योगिनः

Ang yogin ay sinasabing nakatatag sa samādhi kapag ang kanyang isip ay nalusaw sa Brahman. Sa pagninilay, nasasaksihan niya ang Paramātman, ang Kataas-taasang Sarili, na nananahan sa loob ng kanyang sariling sarili.

Verse 35

मनस्तन्मयतां याति समाधिस्थः स कीर्तितः / चित्तस्य स्थिरता भ्रान्तिर्दैर्मनस्यं प्रमादता

Ang may isip na lubos na nalulubog sa “Yaon” (ang Kataas-taasan) ay tinatawag na nakatatag sa samādhi. Ngunit kapag ang katatagan ng isip ay nauuwi sa pagkalito, panghihina ng loob, at kapabayaan, ito’y paglihis sa tunay na pagninilay.

Verse 36

योगिनां कथिता दोषा योगविघ्नप्रवर्तकाः / स्थित्यर्थं मनसः सर्वं स्थूलरूपं विचिन्तयेत्

Inilarawan ang mga pagkukulang ng mga yogin—yaong nagpapasimula ng mga hadlang sa yoga. Kaya, para sa katatagan ng isip, pagnilayan ang lahat sa anyong lantad at kongkreto.

Verse 37

तद्व्रतं निश्चलीभूतं सूय्यस्थं स्थिरतां व्रजेत् / न विना परमात्मानं किञ्चिज्जगति विद्यते

Hayaang ang panatang iyon ay maging di-matinag at magtamo ng katatagan, nananahan sa Araw—ang maningning na saksi sa loob. Sapagkat sa daigdig na ito, walang anumang umiiral na hiwalay sa Paramātman, ang Kataas-taasang Sarili.

Verse 38

विश्वरूपं तमेवैकमिति ज्ञात्वा विमुञ्चति / ओङ्कारं परमं ब्रह्म ध्यायेदब्जस्थितं विभुम्

Sa pagkaalam na ang Nag-iisa lamang ang yaong kosmik na Katotohanang may lahat ng anyo, ang tao’y napapalaya. Dapat pagnilayan ang pantig na Oṁ bilang Kataas-taasang Brahman—ang Panginoong sumasaklaw sa lahat, nananahan sa lotus (ng puso).

Verse 39

क्षेत्रक्षेत्रज्ञरहितं जपेन्मात्रात्रयान्वितम् / हृदि सञ्चिन्तयेत्पूर्वं प्रधानं तस्य चोपरि

Dapat bigkasin sa japa ang mantrang malaya sa pagkakakilanlan sa “bukid” (katawan) at sa “nakaaalam ng bukid” (sariling-ako), at may tatlong sukat na A‑U‑M. Una, pagnilayan sa puso ang Pradhāna (likas na pinagmulan), at saka ang Nasa ibabaw nito.

Verse 40

तमो रजस्तथा सत्त्वं मण्डलत्रितयं क्रमात् / कृष्णरक्तसितं तस्मिन्पुरुषं जीवसंज्ञितम्

Ang tamas, rajas, at sattva—ayon sa pagkakasunod—ay tatlong bilog: itim, pula, at puti. Sa loob ng mga ito naroon ang nilalang na tinatawag na jīva, ang indibidwal na kaluluwang buhay.

Verse 41

तस्योपरि गुणैश्वर्यमष्टपत्रं सरोरुहम् / ज्ञानं तु कर्णिका तत्र विज्ञानं केसराः स्मृताः

Sa ibabaw niyon ay ang lotus ng paghahari sa mga guṇa, na may walong talulot. Doon, ang jñāna (kaalaman) ang sinasabing gitnang perikarp, at ang vijñāna (ganap na pag-unawa) ang inaalaala bilang mga stamen nito.

Verse 42

वैराग्यनालं तत्कन्दो वैष्णवो धर्म उत्तमः / कर्णिकायां स्थितं तत्र जीववन्निश्चलं विभु

Ang tangkay nito ay vairāgya (pagwawalang-kapit); ang ugat-bukol nito ay ang kataas-taasang Vaiṣṇava dharma. Sa gitnang perikarp, doon nananahan ang Panginoong sumasaklaw sa lahat—di gumagalaw, ngunit wari’y buhay sa loob.

Verse 43

ध्यायेदुरसि संयुक्तमोङ्कारं मुक्तिसाधकम् / ध्यायन्यदि त्यजेत्प्राणान्याति ब्रह्म स्वसन्निधिम्

Dapat pagnilayan ang pantig na Oṃ—na iniugnay sa dibdib/puso—bilang daan sa kalayaan (moksha). Kung sa pagninilay ay iwan ang hininga ng buhay, mararating niya ang mismong pagdatal sa harapan ng Brahman.

Verse 44

हरिं संस्थाप्य देहाब्जे ध्यायन्यो गी च भक्तिभाक् / आत्मानमात्मना केचित्पश्यन्ति ध्यानचक्षुषः

Itinatatag si Hari sa lotus ng katawan (sa puso), ang yogin na may bhakti ay nagmumuni. At may ilan na, sa mata ng pagninilay, nasisilayan ang Sarili (Ātman) sa pamamagitan ng Sarili rin.

Verse 45

सांख्यबुद्ध्या तथैवान्ये योगेनान्ये तु योगिनः / ब्रह्मप्रकाशकं ज्ञानं भवबन्धविभेदनम्

May ilan ang nakakabatid sa pamamagitan ng mapanuring talino ng Sāṅkhya; ang iba—mga yogin—sa pamamagitan ng Yoga. Ang kaalamang ito, na nagpapaliwanag sa Brahman, ay pumuputol sa gapos ng saṃsāra.

Verse 46

तत्रैकचित्ततायोगो मुक्तिदो नात्र संशयः / जितेन्द्रियात्मकरणो ज्ञानदृप्तो हि यो भवेत्

Doon, ang pagsasanay ng isang-tuldok na pagtuon ng isip ay nagbibigay ng moksha—walang pag-aalinlangan. Tunay, ang nagwagi sa mga pandama at sa panloob na mga kasangkapan, at matatag sa tiwala ng kaalaman, ay nagiging karapat-dapat sa paglaya.

Verse 47

स मुक्तः कथ्यते योगी परमात्मन्यवस्थितः / आसनस्थानविधयो न योगस्य प्रसाधकाः

Ang yogin na nananatiling nakalagay sa Kataas-taasang Sarili (Paramātman) ang siyang tinatawag na “malaya.” Ang mga tuntunin tungkol sa āsana at sa pook ng pagsasanay ay hindi, sa kanilang sarili, ang nagpapaganap ng Yoga.

Verse 48

विलम्बजनकाः सर्वे विस्तराः परिकीर्तिताः / शिशुपालः सिद्धिमाप स्मरणाभ्यासगौरवात्

Ang lahat ng mahahabang paglihis ay inilarawang nagdudulot ng pagkaantala; gayunman, si Śiśupāla ay nagkamit ng moksha dahil sa dakilang lakas ng paulit-ulit na pag-alaala sa Panginoon.

Verse 49

योगाभ्यासं प्रकुर्वन्तः पस्यन्त्यात्मानमात्मना / सर्वभूतेषु कारुण्यं विद्वेषं विषयेषु च

Ang mga masigasig na nagsasanay ng yoga ay namamasdan ang Sarili sa pamamagitan ng Sarili. Nagkakaroon sila ng habag sa lahat ng nilalang at ng walang-pagkakapit, isang banal na paglayo, sa mga bagay na pandama.

Verse 50

गुप्तशिश्रोदरादिश्च कुर्वन्योगी विमुच्यते / इन्द्रियैरिन्द्रियार्थांस्तु न जानाति नरो यदा

Kapag ang isang yogi ay nagsasagawa ng pagpipigil sa mga nakatagong sangkap, sa tiyan, at sa iba pa, siya’y napapalaya; sapagkat kapag ang tao’y hindi na kumikilala sa mga bagay-pandama sa pamamagitan ng mga pandama, siya’y nakakalag sa gapos.

Verse 51

काष्ठवद्ब्रह्मसंलीनो योगी मुक्तस्तदा भवेत् / सर्ववर्णाः श्रियः सर्वाः कृत्वा पापानि भस्मसात्

Nalulusaw sa Brahman na parang isang pirasong kahoy—ganap na walang-kilos at walang pagkamakasarili—ang yogi ay nagiging malaya. Matapos gawing abo ang mga kasalanan, dumarating sa kanya ang lahat ng anyo ng mapalad na kasaganaan, sa bawat uri.

Verse 52

ध्यानाग्निना च मेधावी लभते परमां गतिम् / मन्थनाद्दृश्यते ह्यग्निस्तद्वद्ध्यानेन वै हरिः

Sa apoy ng pagninilay, ang marunong ay nakakamit ang sukdulang hantungan. Kung paanong ang apoy ay lumilitaw sa pagkikiskis, gayundin si Hari (Vishnu) ay natatanto sa pamamagitan ng pagninilay.

Verse 53

ब्रह्मात्मनोर्यदैकत्वं स योगश्चोत्तमोत्तमः / बाह्यरूपैर्न मुक्तिस्तु चान्तस्थैः स्याद्यमादिभिः

Ang pagsasakatuparan ng pagkakaisa ng Brahman at ng Sarili—ito ang pinakadakila at pinakahigit na Yoga. Ang kalayaan (moksha) ay hindi nagmumula sa panlabas na anyo lamang; bagkus, dumarating ito sa pamamagitan ng panloob na mga disiplina gaya ng yama at iba pa.

Verse 54

साङ्ख्यज्ञानेन योगेन वेदान्तश्रवणेन च / प्रत्यक्षतात्मनो या हि सा मुक्तिरभिधीयते / अनात्मन्यात्मरूपत्वमसतः सत्स्वरूपता

Sa pamamagitan ng mapanuring kaalaman ng Sāṅkhya, sa pamamagitan ng Yoga, at sa pakikinig sa Vedānta, ang tuwirang pagkakabatid sa Sarili (Ātman) ang tinatawag na kalayaan. Ang kalayaan ay ang pag-alis ng pag-aangkin ng “pagka-Sarili” sa di-Sarili, at ang pagwawakas ng pag-aakalang ang di-tunay ay may likas ng Tunay.