Adhyaya 6
Upodghata PadaAdhyaya 673 Verses

Adhyaya 6

महादेव्याः आविर्भाव-रूपान्तर-विहारवर्णनम् (Manifestation, Forms, and Divine Play of the Mahādevī)

Ang kabanatang ito ay nasa diyalogo nina Hayagrīva at Agastya sa loob ng balangkas ng Lalitopākhyāna. Lumapit si Agastya kay Hayagrīva, ang nakaaalam ng dharma, at humiling ng masusing salaysay tungkol sa paglitaw (āvirbhāva), mga pagbabago ng anyo (rūpāntara), at pangunahing banal na “līlā” o paglalaro (vihāra) ng Mahādevī. Tumugon si Hayagrīva sa paglalarawang metapisikal: ang Diyosa ay walang pasimula, sandigan ng lahat, at natatanto sa pamamagitan ng pagninilay—itinataas ang Śakti bilang saligan ng kamalayan at pag-iral. Pagkaraan, lumipat ang salaysay sa pagkakasunod ng paglikha: unang nagpakita ang Śakti bilang Prakṛti mula sa yogikong pagninilay ni Brahmā at nagkaloob ng ninanais na mga siddhi sa mga deva. Sumunod, sa pangyayaring pag-uga ng amṛta (amṛtamanthana), lumitaw ang isang anyong lampas sa salita at isip, na kayang magpahilo maging kay Īśa (Śiva). Bagaman si Śiva ang tagapigil ng pagnanasa, sandali siyang nalinlang ng māyā, at sa gayong kalagayan isinilang si Śāstā, ang tagapagpuksa ng mga asura. Sa pagkamangha ni Agastya, nagbigay pa si Hayagrīva ng kasaysayang tagpuan: paghaharing banal, mga larawan ng Kailāsa, pakikialam ni Durvāsas, at paglitaw ng isang dalagang Vidyādhara na nag-tapas nang matagal, kinalugdan ng Kataas-taasang Ina at tumanggap ng garland—mga pangyayaring nagbubukas sa teolohiyang nakasentro kay Lalitā at sa susunod na daloy ng mga kaganapan.

Shlokas

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे उत्तरभागे हयग्रीवागस्त्यसंवादे ललितोपाख्याने अगस्त्ययात्राजनार्दनाविर्भावो नाम पञ्चमो ऽध्यायः अथोपवेश्य चैवैनमासने परमाद्भुते / हयाननमुपागत्यागस्त्यो वाक्यं समब्रवीत्

Ganito sa Śrī Brahmāṇḍa Mahāpurāṇa, sa bahaging Uttara, sa pag-uusap nina Hayagrīva at Agastya sa Lalitopākhyāna, ang ikalimang kabanata na tinatawag na “Paglalakbay ni Agastya at Pagpapakita ni Janārdana.” Pagkaraan, nang paupuin siya sa lubhang kahanga-hangang upuan, lumapit si Agastya kay Hayānana (Hayagrīva) at nagsalita.

Verse 2

भगवन्सर्वधर्मज्ञ सर्वसिद्धान्तवित्तम् / लोकाभ्युदयहेतुर्हि दर्शनं हि भवादृशाम्

O Bhagavan, ikaw ay nakaaalam ng lahat ng dharma at bihasa sa lahat ng siddhānta. Tunay, ang darśana sa mga banal na tulad mo ang sanhi ng pag-unlad ng daigdig.

Verse 3

आविर्भावं महादेव्यास्तस्या रूपान्तराणि च / विहारश्चैव मुख्या ये तान्नो विस्तरतो वद

Isalaysay sa amin nang masinsinan ang paglitaw ng Mahādevī, ang iba’t ibang anyo niya, at ang mga pangunahing banal na lila.

Verse 4

हयग्रीव उवाच अनादिरखिलाधारा सदसत्कर्मरूपिणी / ध्यानैकदृश्या ध्यानाङ्गी विद्याङ्गी हृदयास्पदा

Wika ni Hayagrīva: Siya’y walang pasimula, salalayan ng lahat; nahahayag bilang anyo ng mabuti at masamang karma. Nakikita lamang sa pagninilay, bahagi ng pagninilay, bahagi ng banal na kaalaman, at nananahan sa puso.

Verse 5

आत्मैक्याद्व्यक्तिमायाति चिरानुष्ठानगौरवात्

Sa pagkakaisa sa Ātman at sa bigat ng mahabang pagsasagawa, Siya’y nahahayag sa malinaw na anyo.

Verse 6

आदौ प्रादुरभूच्छक्तिर्ब्रह्मणो ध्यानयोगतः / प्रकृतिर्नाम सा ख्याता देवानामिष्टसिद्धिदा

Sa pasimula, mula sa yoga ng pagninilay ni Brahmā ay lumitaw ang Śakti; nakilala Siya bilang Prakṛti, tagapagkaloob ng ninanais na siddhi ng mga deva.

Verse 7

द्वितीयमुदभूद्रूपं प्रवृत्ते ऽमृतमन्थने / शर्वसंमोहजनकमवाङ्मनसगोजरम्

Nang magsimula ang pag-ikot para sa amṛta, lumitaw ang ikalawang anyo—na nakaaakit maging kay Śarva (Śiva), at di maabot ng salita at isip.

Verse 8

यद्दर्शनादभूदीशः सर्वज्ञो ऽपि विमोहितः / विसृज्य पार्वतीं शीघ्रन्तया रुद्धो ऽतनोद्रतम्

Sa pagtanaw sa kanya, maging ang Īśa na lubos na nakaaalam ay nabighani. Iniwan niya si Pārvatī at agad na napigil dahil sa kanya, at napasok sa banal na rati.

Verse 9

तस्यां वै जनयामास शास्तारमसुरार्दनम्

Sa kanya mismo, isinilang niya si Śāstā, ang tagapagpuksa ng mga asura.

Verse 10

अगस्त्य उवाच कथं वै सर्वभूतेशो वशी मन्मथ शासनः / अहो विमोहितो देव्या जनयामास चात्मजम्

Wika ni Agastya: Paano ang Panginoon ng lahat ng nilalang, ang pumipigil kay Manmatha, ay nabighani ng Devī at nagluwal ng isang anak?

Verse 11

हयग्रीव उवाच पुरामरपुराधीशो विजयश्रीसमृद्धिमान् / त्रैलोक्यं पालयामास सदेवासुरमानुषम्

Sinabi ni Hayagrīva: Noong una, ang pinuno ng lungsod ng mga deva, hitik sa dangal ng tagumpay, ay namahala sa tatlong daigdig kasama ang deva, asura, at tao.

Verse 12

कैलासशिखराकारं गजेन्द्रमधिरुह्य सः / चचाराखिललोकेषु पूज्यमानो ऽखिलैरपि / तं प्रमत्तं विदित्वाथ भवानीपतिख्ययः

Sumakay siya sa dambuhalang elepanteng tulad ng tuktok ng Kailāsa at naglibot sa lahat ng daigdig, pinararangalan ng lahat. Nang malaman na siya’y nagiging pabaya, ang kilala bilang Bhavānīpati (Śiva) …

Verse 13

दुर्वाससमथाहूय प्रजिघाय तदन्तिकम् / खण्डाजिनधरो दण्डीधूरिधूसरविग्रहः / उन्मत्तरूपधारी च ययौ विद्याधराध्वना

Tinawag niya si Durvasa at pinalapit sa kanya. Suot ang punit na balat, may hawak na tungkod, ang katawan ay kulay-abo sa alikabok, nag-anyong tila ulol, at lumakad sa landas ng mga Vidyadhara.

Verse 14

एतस्मिन्नन्तरे काले काचिद्विद्याधराङ्गना / यदृच्छयागता तस्य पुरश्चारुतराकृतिः

Sa sandaling iyon, isang dalagang Vidyadhara na napakaganda ang anyo ang nagkataong dumating sa kanyang harapan.

Verse 15

चिरकालेन तपसा तोषयित्वा परांबिकाम् / तत्समर्पितमाल्यं च लब्ध्वा संतुष्टमानसा

Sa mahabang panahon ng pag-aayuno at pagninilay, napasaya niya si Inang Parambika; nang matanggap ang kuwintas ng bulaklak na inialay ng Diyosa, napuno ng galak ang kanyang puso.

Verse 16

तां दृष्ट्वा मृगुशावाक्षीमुवाच मुनिपुङ्गवः / कुत्र वा गम्यते भीरु कुतो लब्धमिदं त्वया

Nang makita ang dalagang may matang gaya ng batang usa, sinabi ng dakilang muni: “O mahiyain, saan ka patutungo? Saan mo nakuha ito?”

Verse 17

प्रणम्य सा महात्मानमुवाच विनयान्विता / चिरेण तपसा ब्रह्मन्देव्या दत्तं प्रसन्नया

Nagbigay-galang siya sa dakilang banal at nagsalita nang may pagpapakumbaba: “O Brahman, matapos ang mahabang pagninilay at pagtitika, ibinigay ito sa akin ng Diyosa na nalugod.”

Verse 18

तछ्रुत्वा वचनं तस्याः सो ऽपृच्छन्माल्यमुत्तमम् / पृष्टमात्रेण सा तुष्टा ददौ तस्मै महात्मने

Nang marinig ang kanyang mga salita, humingi siya ng pinakamainam na kuwintas ng bulaklak. Sa pagtanong pa lamang, siya’y natuwa at ibinigay iyon sa dakilang banal.

Verse 19

कराभ्यां तत्समादाय कृतार्थो ऽस्मीति सत्वरम् / दधौ स्वशिरसा भक्त्या तामुवाचातिर्षितः

Tinanggap niya iyon sa dalawang kamay at agad nagsabi, “Natupad na ang aking hangarin.” Sa debosyon ay isinuot niya sa ulo at nagsalita sa kanya nang labis na galak.

Verse 20

ब्रह्मादीनामलभ्यं यत्तल्लब्धं भाग्यतो मया / भक्तिरस्तु पदांभोजे देव्यास्तव समुज्ज्वला

Ang bagay na maging si Brahmā at iba pang mga diyos ay bihirang makamtan, natamo ko dahil sa kapalaran. O Devi, nawa’y maningning ang aking debosyon sa lotus ng iyong mga paa.

Verse 21

भविष्यच्छोभनाकारे गच्छ सौम्ये यथासुखम् / सा तं प्रणम्य शिरसा ययौ तुष्टा यथागतम्

“O mahinahon, sa hinaharap ay maging may mapalad na anyo; umalis ka nang payapa.” Yumuko siya at nagbigay-galang, at masayang umuwi gaya ng pagdating niya.

Verse 22

प्रेषयित्वा स तां भूयो ययौ विद्याधराध्वना / विद्याधरवधूहस्तात्प्रतिजग्राह वल्लकीम्

Matapos siyang ihatid, muli siyang naglakbay sa landas ng mga Vidyādhara. Mula sa kamay ng isang dalagang Vidyādhara, tinanggap niya ang vallakī (vīṇā).

Verse 23

दिव्यस्रगनुलेपांश्च दिव्यान्याभरणानि च / क्वचिद्गृह्णन्क्वचिद्गा यन्क्वचिद्धसन्

Siya’y minsang kumukuha ng banal na kuwintas ng bulaklak, pabango at mga alahas na makalangit; minsan ay umaawit, minsan ay tumatawa habang naglalakbay.

Verse 24

स्वेच्छाविहारी स मुनिर्ययौ यत्र पुरन्दरः / स्वकरस्थां ततो मालां शक्राय प्रददौ मुनिः

Ang muning malayang naglalakbay ay nagtungo sa kinaroroonan ni Purandara (Indra); at ibinigay niya kay Śakra ang kuwintas ng bulaklak na nasa kanyang kamay.

Verse 25

तां गृहीत्वा गजस्कन्धे स्थापयामास देवराट् / गजस्तु तां गृहीत्वाथ प्रेषयामास भूतले

Tinanggap ito ng Hari ng mga Deva (Indra) at inilagay sa balikat ng elepante; ngunit kinuha iyon ng elepante at saka inihagis sa lupa.

Verse 26

तां दृष्ट्वा प्रेषितां मालां तदा क्रोधेन तापसः / उवाच न धृता माला शिरसा तु मयार्पिता

Nang makita ng asceta ang kuwintas na itinapon sa lupa, sinabi niya sa galit: “Ang malang ito’y upang isuot; inialay ko ito sa ibabaw ng aking ulo.”

Verse 27

त्रैलोक्यैश्वर्यमत्तेन भवता ह्यवमानिता / महादेव्या धृता या तु ब्रह्माद्यैः पूज्यतेहि सा

Dahil sa pagkalasing sa kapangyarihan ng tatlong daigdig, nilapastangan mo iyon—ang malang isinusuot ni Mahādevī at sinasamba maging nina Brahmā at iba pa.

Verse 28

त्वया यच्छासितो लोकः सदेवासुरमानुषः / अशोभनो ह्यतेजस्को मम शापाद्भविष्यति

Ang mundong pinamumunuan mo—kasama ang mga deva, asura, at tao—ay tiyak na magiging pangit at mawawalan ng ningning dahil sa aking sumpa.

Verse 29

इति शप्त्वा विनीतेन तेन संपूजितो ऽपि सः / तूष्णीमेव ययौ ब्रह्मन्भाविकार्यमनुस्मरन्

Pagkasabi ng sumpa, kahit siya’y pinarangalan ng mapagpakumbabang iyon, O Brahman, umalis siya nang tahimik, inaalala ang gawang magaganap.

Verse 30

विजयश्रीस्ततस्तस्य दैत्यं तु बलिमन्वगात् / नित्यश्रीर्नित्यपुरुषं वासुदेवमथान्वगात्

Pagkaraan, ang Sri ng Tagumpay ay sumunod sa daitya na si Bali; at ang Sri na Walang Hanggan ay sumunod sa Walang Hanggang Purusha, si Vasudeva.

Verse 31

इन्द्रो ऽपि स्वपुरं गत्वा सर्वदेवसमन्वितः / विषण्णचेता निःश्रीकश्चिन्तयामास देवराट्

Si Indra man ay nagbalik sa kanyang lungsod kasama ang lahat ng deva; nalumbay ang loob at nawalan ng karangalan, ang hari ng mga diyos ay nagmuni-muni.

Verse 32

अथामरपुरे दृष्ट्वा निमित्तान्यशुभानि च / बृहस्पतिं समाहूय वाक्यमेतदुवाच ह

Pagkatapos, nang makita sa Amarapura ang masasamang palatandaan, ipinatawag niya si Brihaspati at sinabi ang mga salitang ito.

Verse 33

भगवन्सर्वधर्मज्ञ त्रिकालज्ञानकोविद / दृश्यते ऽदृष्टपूर्वाणि निमित्तान्यशुभानि च

O Bhagavan, ikaw ay nakaaalam ng lahat ng dharma at dalubhasa sa kaalaman ng tatlong panahon; lumilitaw rin ang mga masamang palatandaang di pa nakita noon.

Verse 34

किंफलानि च तानि स्युरुपायो वाथ कीदृशः / इति तद्वचनं श्रुत्वा देवेन्द्रस्य बृहस्पतिः / प्रत्युवाच ततो वाक्यं धर्मार्थसहितं शुभम्

“Anong bunga ang idudulot ng mga iyon, at ano ang paraan?” Nang marinig ito, si Brihaspati ni Devendra ay sumagot ng mapalad na pananalitang may dharma at artha.

Verse 35

कृतस्य कर्मणो राजन्कल्पकोटिशतैरपि / प्रायश्चित्तोपभोगाभ्यां विना नाशो न जायते

O Hari, ang nagawang karma ay hindi nawawala kahit sa daan-daang milyong kalpa; kung walang prāyaścitta at pagdanas ng bunga, hindi ito mapapawi.

Verse 36

इन्द्र उवाच कर्म वा कीदृशं ब्रह्मन्प्रायश्चित्तं च कीदृशम् / तत्सर्वं श्रोतुमिच्छामि तन्मे विस्तरतो वद

Sinabi ni Indra: “O Brahman, ano ang anyo ng karma at ano ang anyo ng prāyaścitta? Nais kong marinig ang lahat; ipaliwanag mo sa akin nang malawakan.”

Verse 37

बृहस्पतिरुवाच हननस्तेयहिंसाश्च पानमन्याङ्गनारतिः / कर्म पञ्चविधं प्राहुर्दुष्कृतं धरणीपतेः

Sinabi ni Brihaspati: pagpatay, pagnanakaw, pananakit, pag-inom ng nakalalasing, at pagnanasa sa asawa ng iba—ito ang limang uri ng masamang gawa na sinasabi para sa pinuno ng lupa.

Verse 38

ब्रह्मक्षत्रियविट्शूद्रगोतुरङ्गखरोष्ट्रकाः / चतुष्पदो ऽण्डजाब्जाश्च तिर्यचो ऽनस्थिकास्तथा

Brahmana, Kshatriya, Vaishya, Shudra; baka, kabayo, asno, kamelyo; mga apat ang paa, mga napisa sa itlog, mga nilalang sa tubig, mga hayop na gumagapang, at mga walang buto rin.

Verse 39

अयुतं च सहस्रं च शतं दश तथा दश / दशपञ्चत्रिरेकार्धमानुपूर्व्यादिदं भवेत्

Ayuta, sahasra, isang daan, sampu at muli pang sampu; saka sampu, lima, tatlo, isa at kalahati—ganito ang pagkakasunod ng bilang.

Verse 40

ब्रह्मक्षत्रविशां स्त्रीणामुक्तार्थे पापमादिशेत् / पितृमातृगुरुस्वामि पुत्राणां चैव निष्कृतिः

Tungkol sa mga babae ng Brahmana, Kshatriya at Vaishya, itinatakda ng śāstra ang kasalanan ayon sa kahulugang sinabi; at itinuturo rin ang pagtubos para sa ama, ina, guro, panginoon at mga anak na lalaki.

Verse 41

गुर्वाज्ञया कृतं पापं तदाज्ञालङ्घनेर्ऽथकम् / दशब्राह्मणभृत्यर्थमेकं हन्याद्द्विजं नृपः

Ang kasalanang ginawa sa utos ng guro ay itinuturing na (mas magaan) kaysa sa kasalanang lumabag sa utos; para sa kapakanan ng sampung tagapaglingkod na Brahmana, maaaring parusahan (patayin) ng hari ang isang dvija.

Verse 42

शतब्राह्मणभृत्यर्थं ब्राह्मणो ब्राह्मणं तु वा / पञ्चब्रह्मविदामर्थे त्रैश्यमेकं तु दण्डयेत्

Para sa kapakanan ng isang daang tagapaglingkod na Brahmana, maaaring (parusahan) ng isang Brahmana ang kapwa Brahmana; at para sa kapakanan ng limang brahmavid, parusahan ang isang Vaishya.

Verse 43

वैश्यं दशविशामर्थे विशां वा दण्डयेत्तथा / तथा शतविशामर्थे द्विजमेकं तु दण्डयेत्

Sa kasalanang katumbas ng parusa ng sampung viśa, parusahan ang vaiśya, gayundin ang viśa; at kung katumbas ng sandaang viśa, parusahan ang isang dvija.

Verse 44

शूद्राणां तु सहस्राणां दण्डयेद्ब्राह्मणं तु वा / तच्छतार्थं तु वा वैश्यं तद्दशार्द्धं तु शूद्रकम्

Kung ang parusa ay katumbas ng sa isang libong śūdra, maaaring parusahan ang brāhmaṇa; ang vaiśya ay sa ika-isandaan nito, at ang śūdra ay kalahati ng ika-sampu nito.

Verse 45

बन्धूनां चैव मित्राणामिष्टार्थे तु त्रिपादकम् / अर्थं कलत्रपुत्रार्थे स्वात्मार्थे न तु किञ्चन

Para sa minamahal na kapakinabangan ng mga kamag-anak at kaibigan, ibigay ang tatlong-kapat (ng yaman); para sa asawa at anak, maglaan ng (ilang) yaman; ngunit para sa sariling kapakinabangan, wala kahit ano.

Verse 46

आत्मानं हन्तुमारब्धं ब्राह्मणं क्षत्रियं विशम् / गां वा तुरगमन्यं वा हत्वा दोषैर्न लिप्यते

Kapag ang isang brāhmaṇa, kṣatriya, o vaiśya ay nagsimulang pumatay sa iyo, o magsimulang pumatay ng baka, kabayo, o ibang hayop, ang pagpatay sa kanya ay hindi nagdudulot ng kasalanan.

Verse 47

आत्मदारात्मजभ्रातृबन्धूनां च द्विजोत्तम / क्रमाद्दशगुणो दोषो रक्षणे च तथा फलम्

O dvijottama, tungkol sa sarili, asawa, anak, kapatid, at mga kamag-anak, ayon sa pagkakasunod, ang pagkukulang ay nagiging sampung ulit kapag hindi pinangangalagaan; at sa pag-iingat, ang bunga ay gayundin.

Verse 48

भूपद्विजश्रोत्रियवेदविद्व्रतीवेदान्तविद्वेदविदां विनाशे / एकद्विपञ्चाशदथायुतं च स्यान्निष्कृतिश्चेति वदन्ति संतः

Kapag winasak ang hari, ang dvija, ang śrotriya, ang dalubhasa sa Veda, ang may panata, ang nakaaalam ng Vedānta, at ang mga pantas, sinasabi ng mga banal na ang pagtubos (prāyaścitta) ay isa, dalawa, limampu’t lima, at isang ayuta (sampung libo).

Verse 49

तेषां च रक्षणविधौ हि कृते च दाने पूर्वोदितोत्तरगुणं प्रवदन्ति पुण्यम् / तेषां च दर्शनविधौ नमने चकार्ये शूश्रूषणे ऽपि चरतां सदृशांश्च तेषाम्

Sa pagsasagawa ng paraan ng pag-iingat sa kanila at sa pagbibigay ng dāna, sinasabi na ang kabutihang-loob ay higit pa sa naunang binanggit; gayundin, sa pagdalo sa kanilang darśana, pagyukod, paglilingkod (śuśrūṣā), at pamumuhay na kasingbait nila, nakakamit din ang gayong puṇya.

Verse 50

सिंहव्याघ्रमृगादीनि लोकहिंसाकराणि तु / नृपो हन्याच्च सततं देवार्थे ब्राह्मणार्थके

Ang leon, tigre, usa at iba pang hayop na nagdudulot ng pinsala sa mga tao—dapat silang laging lipulin ng hari para sa gawain ng mga deva at para sa kapakanan ng mga brāhmaṇa.

Verse 51

आपत्स्वात्मार्थके चापि हत्वा मेध्यानि भक्षयेत्

Sa oras ng panganib, kahit para sa sariling pangangailangan, maaaring pumatay at kumain ng mga hayop na itinuturing na malinis (medhya).

Verse 52

नात्मार्थे पाचयेदन्न नात्मार्थे पाचयेत्पशून् / देवार्थे ब्राह्मणार्थे वा पचमानो न लिप्यते

Huwag magluto ng pagkain para sa sarili, huwag ding magluto ng hayop para sa sarili; ngunit ang nagluluto para sa gawain ng mga deva o para sa kapakanan ng mga brāhmaṇa ay hindi nadudungisan ng kasalanan.

Verse 53

पुरा भगवती माया जगदुज्जीवनोन्मुखी / ससर्ज सर्वदेवांश्च तथैवासुरमानुषान्

Noong unang panahon, ang banal na Maya na nagnanais magbigay-buhay sa sanlibutan ay lumikha ng lahat ng mga diyos, gayundin ng mga asura at mga tao.

Verse 54

तेषां संरक्षणार्थाय पशूनपि चतुर्दश / यज्ञाश्च तद्विधानानि कृत्वा चैनानुवाच ह

Upang sila’y pangalagaan, itinatag niya ang labing-apat na banal na hayop na handog, pati ang mga yajña at mga tuntunin nito, at saka sila tinuruan.

Verse 55

यजध्वं पशुभिर्देवान्विधिनानेन मानवाः / इष्टानि ये प्रदास्यन्ति पुष्टास्ते यज्ञभाविताः

O mga tao, sambahin ninyo ang mga diyos sa paraang ito sa pamamagitan ng mga handog na hayop; kapag napuspos sila ng yajña at nalugod, ipagkakaloob nila ang ninanais.

Verse 56

एवं प्रवर्तितं चक्रं नानुवर्तयतीह यः / दरिद्रो नारकश्चैव भवेज्जन्मनि जन्मनि

Ang sinumang hindi sumunod sa gulong na itinakda nang ganito sa daigdig na ito ay magiging dukha at mapapasa-impiyerno sa bawat kapanganakan.

Verse 57

देवतार्थे च पित्रर्थे तथैवाभ्यागते गुरौ / महदागमने चैव हन्यान्मेध्यान्पशून्द्विजः

Para sa mga diyos at para sa mga ninuno, gayundin para sa gurong dumarating bilang panauhin, at sa dakilang pagdating, nararapat sa dvija na maghandog ng mga hayop na angkop sa sakripisyo.

Verse 58

आपत्सु ब्राह्मणो मांसं मेध्यमश्नन्न दोषभाक् / विहितानि तु कार्याणि प्रतिषिद्धानि वर्जयेत्

Sa oras ng matinding pangangailangan, ang Brahmana na kumakain ng dalisay (medhya) na karne ay hindi nagkakasala. Gayunman, gawin ang mga itinakdang tungkulin at iwasan ang mga ipinagbabawal.

Verse 59

पुराभूद्युवनाश्वस्य देवतानां महाक्रतुः / ममायमिति देवानां कलहः समजायत

Noong unang panahon, si Yuvanāśva ay nagsagawa ng dakilang handog (mahākratu) para sa mga diyos. Pagkaraan, nagkaroon ng alitan sa mga diyos: “Akin ito,” ang sabi ng bawat isa.

Verse 60

तदा विभज्य देवानां मानुषांश्च पशूनपि / विभज्यैकैकशः प्रदाद्ब्रह्मा लोकपितामहः

Noon, si Brahmā, ang Pitāmaha ng mga daigdig, ay pinaghiwa-hiwalay ang mga diyos, mga tao, at mga hayop, at ipinagkaloob sa bawat isa ang kani-kaniyang bahagi.

Verse 61

ततस्तु परमा शक्तिर्भूतसंधसहायिनी / कुपिताभूत्ततो ब्रह्मा तामुवाच नयान्वितः

Pagkaraan, ang Kataas-taasang Shakti, tagatulong ng pangkat ng mga nilalang, ay nagalit. Kaya si Brahmā, na may karunungan at pag-iingat, ay nagsalita sa kanya.

Verse 62

प्रादुर्भूता समुद्वीक्ष्य भूतानन्दभयान्वितः / प्राञ्जलिः प्रणतस्तुत्वा प्रसीदेति पुनः पुनः

Nang makita siyang nagpakita, napuno siya ng galak at pangamba; kaya nag-anjali siya, yumukod at nagpuri, at paulit-ulit na nagsabi: “Maging mahabagin, maging mapagpala.”

Verse 63

प्रादुर्भूता यतो ऽसि त्वं कृतर्थो ऽस्मि पुरो मम / त्वयैतदखिलं कर्म निर्मितं सुशुभाशुभम्

Sapagkat nagpakita Ka sa aking harapan, natupad ang aking layon. Sa Iyo nilikha ang lahat ng karma—lubhang mabuti at masama.

Verse 64

श्रुतयः स्मृतयश्चैव त्वयैव प्रतिपादिताः / त्वयैव कल्पिता यागा मन्मुखात्तु महाक्रतौ

Ikaw rin ang naghayag ng mga Śruti at Smṛti. Sa Mahākratu, Ikaw ang nagtakda ng mga yajña, ngunit lumabas ang mga ito sa aking bibig.

Verse 65

ये विभक्तास्तु पशवो देवानां परमेश्वरि / ते सर्वे तावकाः संतुभूतानामपि तृप्तये

O Parameśvarī, ang mga hayop na itinalaga para sa mga deva, nawa’y maging sa Iyo ang lahat, upang masiyahan din ang lahat ng nilalang.

Verse 66

इत्युक्त्वान्तर्दधे तेषां पुर एव पितामहः / तदुक्तेनैव विधिना चकार च महाक्रतून्

Pagkasabi nito, naglaho si Pitāmaha sa harap nila. Pagkatapos, ayon sa paraang sinabi niya, isinagawa niya ang mga Mahākratu.

Verse 67

इयाज च परां शक्तिं हत्वा मेध्यान्पशूनपि / तत्तद्विभागो वेदेषु प्रोक्तत्वादिह नोदितः

Naghandog siya ng yajña sa Parā-Śakti at pinatay rin ang mga hayop na karapat-dapat sa handog. Ang kani-kaniyang bahagi ay sinabi na sa Veda, kaya’t hindi na binanggit dito.

Verse 68

स्त्रियः शुद्रास्तथा मांसमादद्युर्ब्राह्मणं विना / आपत्सु ब्राह्मणो वापि भक्षयेद्गुर्वनुज्ञया

Ang mga babae at Śūdra ay maaaring kumuha ng karne nang walang Brahmana; sa oras ng kagipitan, ang Brahmana man ay makakakain sa pahintulot ng guro.

Verse 69

शिवोद्भवमिद पिण्डमत्यथ शिवतां गतम् / उद्बुध्यस्व पशो त्वं हि नाशिवः सञ्छिवो ह्यसि

Ang bukol na ito’y nagmula kay Śiva at ganap na umabot sa pagka-Śiva; O nilalang na nakagapos, magising ka—hindi ka walang-Śiva, ikaw ay tunay na Śiva.

Verse 70

ईशः सर्वजगत्कर्ता प्रभवः प्रलयस्तथा / यतो विश्वाधिको रुद्रस्तेन रुद्रो ऽसि वै पशो

Si Īśvara ang lumikha ng buong daigdig, siya rin ang pagsilang at pagkalusaw; sapagkat ang Rudra ay higit sa sansinukob, kaya O nakagapos, ikaw ay Rudra rin.

Verse 71

अनेन तुरगं गा वा गजोष्ट्रमहिषादिकम् / आत्मार्थं वा परार्थं वा हत्वा दोषैर्न लिप्यते

Sa paraang ito, ang pagpatay sa kabayo, baka, elepante, kamelyo, kalabaw at iba pa para sa sariling kapakinabangan o sa iba ay hindi nadudungisan ng kasalanan.

Verse 72

गृहानिष्टकरान्वापि नागाखुबलिवृश्चिकान् / एतद्गृहाश्रमस्थानां क्रियाफलमभीप्सताम् / मनःसंकल्पसिद्धानां महतां शिववर्चसाम्

Kahit sa mga ahas, daga, mga insektong iniaalay, at alakdan na nagdudulot ng pinsala sa tahanan—ito ang tuntunin para sa mga gṛhastha na nagnanais ng bunga ng gawain, at para sa mga dakilang nilalang na natutupad sa lakas ng panata ng isip at nagniningning sa liwanag ni Śiva.

Verse 73

पशुयज्ञेन चान्येषामिष्टा पूर्तिकरं भवेत् / जपहोमार्चनाद्यैस्तु तेषामिष्टं च सिध्यति

Sa pamamagitan ng handog na yajña ng hayop, natutupad ang ninanais ng iba; at sa japa, homa, pagsamba (arcana) at iba pa, nagkakaganap din ang kanilang mithiin.

Frequently Asked Questions

She is presented as anādi (without beginning), the substratum of all, and apprehensible through dhyāna; her manifestations (including Prakṛti) function as cosmogenic and salvific principles rather than merely mythic appearances.

It states that Śakti first manifests as Prakṛti through Brahmā’s dhyāna-yoga, positioning Prakṛti as the operative creative ground that also bestows siddhis—thereby linking metaphysics, cosmogony, and divine agency.

It functions as an explanatory sub-narrative: even the lord who governs desire can be momentarily overpowered by a transcendent divine form beyond speech and mind, leading to consequential events (Śāstā’s emergence) that advance the chapter’s manifestation-theology and plot causality.