Adhyaya 38
Upodghata PadaAdhyaya 3883 Verses

Adhyaya 38

ललितोपाख्याने मन्त्रतारतम्यकथनम् (Hierarchy of Mantras in the Lalitopākhyāna)

Ang kabanatang ito ay isang diyalogo nina Hayagrīva at Agastya sa Lalitopākhyāna. Matapos marinig ang pangunahing salaysay—pagpapakita ng Diyosa, pagpatay kay Bhaṇḍāsura, at pagtatatag ng Śrīnagara/Śrīnagari—hiniling ni Agastya ang paraan ng sādhana at mga katangiang palatandaan (lakṣaṇa) ng “yaong mantra.” Tumugon si Hayagrīva sa pamamagitan ng antas-antas na pag-uuri ng banal na tunog: mula sa śabda bilang nakahihigit na prinsipyo, tungo sa kalipunan ng Veda (vedarāśi), mga mantrang Veda, at sunod-sunod na mga mantra nina Viṣṇu, Durgā, Gaṇapati, Arka (Araw), Śaiva, Lakṣmī, Sārasvata, Girijā, at mga sangay ng āmnāya. Nagtatapos ito sa natatanging katayuan ng mga mantra ni Lalitā (sampung pagkakaiba), at itinatampok ang dalawang pinakamataas na “manu-rāja” (mga hari ng mantra): Lopāmudrā at Kāmarāja, kasama ang pagkakaiba ng bīja/varṇa (hal. hādikādi at kādikādi) at ang kapangyarihang magbigay ng siddhi sa debotong nagsasagawa.

Shlokas

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डमहापुराणे उत्तरभागे हयग्रीवागस्त्यसंवादे ललितोपाख्याने गृहराजान्तरकथनं नाम सप्तत्रिंशो ऽध्यायः अगस्त्य उवाच श्रुतमेतन्महावृत्तमाविर्भावादिकं महत् / भण्डासुरवधश्चैव देव्याः श्रीनगरस्थितिः

Ganito, sa Śrī Brahmāṇḍa Mahāpurāṇa, sa bahaging Uttarabhāga, sa pag-uusap nina Hayagrīva at Agastya sa salaysay ni Lalitā, naroon ang ika-37 kabanata na tinatawag na “Paglalarawan sa loob ng Maharlikang Palasyo.” Wika ni Agastya: Narinig ko na ang dakilang pangyayari—ang paglitaw ng Diyosa at ang mga dakilang bagay, pati ang pagpatay kay Bhaṇḍāsura at ang pananatili ng Diyosa sa Śrīnagara.

Verse 2

इदानीं श्रोतुमिच्छामि तस्या मत्रस्य साधनम् / तन्मन्त्राणां लक्षणं च सर्वमेतन्निवेदय

Ngayon ay nais kong marinig ang paraan ng sādhana ng mantrang iyon, at ang mga katangian ng mga mantra; ipahayag mo sa akin ang lahat ng ito.

Verse 3

हयग्रीव उवाच सर्वेभ्यो ऽपि पदार्थेभ्यः शाब्दं वस्तु महत्तरम् / सर्वेभ्यो ऽपि हि शब्देभ्यो वेदराशिर्महान्मुने

Wika ni Hayagrīva: Sa lahat ng bagay, ang katotohanang nasa anyo ng tunog (śabda) ang higit na dakila; at sa lahat ng tunog, O Mahāmuni, ang kalipunan ng Veda ang pinakadakila.

Verse 4

सर्वेभ्यो ऽपि हि वेदेभ्यो वेदमन्त्रा महत्तराः / सर्वेभ्यो वेदमन्त्रेभ्यो विष्णुमन्त्रा महत्तराः

Sa lahat ng Veda, ang mga mantra ng Veda ang higit na dakila; at sa lahat ng mantra ng Veda, ang mga mantra ni Sri Vishnu ang pinakadakila.

Verse 5

तेभ्यो ऽपि दौर्गमन्त्रास्तु महान्तो मुनिपुङ्गव / तेभ्यो गाणपता मन्त्रा मुने वीर्य महत्तराः

O dakilang muni, higit pa sa mga mantrang iyon, ang mga mantra ni Durga (Devi) ay dakila; at higit pa sa mga mantra ni Durga, ang mga mantra ni Ganapati (Ganesha) ay may mas malaking lakas at bisa.

Verse 6

तेभ्यो ऽप्यर्कस्य मन्त्रास्तु तेभ्यः शैवा महत्तराः / तेभ्यो ऽपि लक्ष्मीमन्त्रास्तु तेभ्यः सारस्वता वराः

Higit pa sa mga iyon ang mga mantra ng Araw (Arka); at higit pa sa mga mantra ng Araw, ang mga mantra ni Shiva ay lalong dakila. Higit pa sa mga mantra ni Shiva ang mga mantra ni Lakshmi; at higit pa sa mga mantra ni Lakshmi, ang mga mantra ni Sarasvati ang pinakamarangal.

Verse 7

तेभ्यो ऽपि गिरिजामन्त्रास्तेभ्यश्चाम्नायभेदजाः / सर्वाम्नायमनुभ्यो ऽपि वाराहा मनवो वराः

Higit pa sa mga iyon ang mga mantra ni Girija (Parvati); at higit pa sa mga mantra ni Girija ang mga mantrang nagmumula sa mga pagkakahating Amnaya (mga linya ng banal na transmisyon). Higit pa sa lahat ng anu ng Amnaya, ang mga Manu ni Varaha ang pinakamarangal.

Verse 8

तेभ्यः श्यामामनुवरा विशिष्टा इल्वलान्तक / तेभ्यो ऽपि ललितामन्त्रा दशभेदविभेदिताः

Higit pa sa mga Manu ni Varaha, ang Manu Shyama ang pinakamarangal at natatangi, O Ilvalantaka; at higit pa riyan ang mga mantra ni Lalita, na nahahati sa sampung uri.

Verse 9

तेषु द्वौ मनुराजौ तु वरिष्ठौ विन्ध्यमर्दन / लोपामुद्रा कामराज इति ख्यातिमुपागतौ

Sa kanila, may dalawang pinakadakilang Manu-raja: si Vindhyamardana at si Lopāmudrā–Kāmarāja, na sumapit sa tanyag na pangalan.

Verse 10

ह्रादिस्तु लोपामुद्रा स्यात्कामराजस्तु कादिकाः / हंसादेर्वाच्यतां याताः कामराजो महेस्वरः

Si Lopāmudrā ay ang mantrang “Hrādi”; si Kāmarāja naman ay ang mantrang “Kādikā.” Si Kāmarāja, ang Mahēśvara, ay ipinahihiwatig sa mga katawagang nagsisimula sa “Haṃsa” at iba pa.

Verse 11

स्मरादेर्वाच्यतां याता देवी श्रीललितांबिका / हादिकाद्योर्मन्त्रयोस्तु भेदो वर्णत्रयोद्भवः

Ang Diyosa Śrī Lalitāmbikā ay ipinahihiwatig sa mga katawagang nagsisimula sa “Smara” at iba pa. Ang pagkakaiba ng mga mantrang Hādikā at Ādya ay nagmumula sa tatlong titik.

Verse 12

त्योश्च कामराजो ऽयं सिद्धिदो भक्तिशालिनाम् / शिवेन शक्त्या कामेन क्षित्या चैव तु मायया

At ang Kāmarāja na ito ang nagbibigay ng siddhi sa mga may matibay na bhakti. Ito’y binubuo ng Śiva, Śakti, Kāma, Kṣiti (lupa), at Māyā.

Verse 13

हंसेन भृगुणा चैव कामेन शशिमौलिना / शक्रेण भुवनेशेन चन्द्रेण च मनोभुवा

Tinatawag din sa Haṃsa, sa Bhṛgu, sa Kāma, sa Śaśimauli (may koronang buwan); sa Śakra (Indra), sa Bhuvaneśa, sa Candra, at sa Manobhū (isinilang ng isip).

Verse 14

क्षित्या हृल्लेखया चैव प्रोक्तो हंसादिमन्त्रराट् / कामादिमन्त्रराजस्तु स्मरयोनिः श्रियो मुखे

Sa pamamagitan ni Bhūmī at ng ukit sa puso ay ipinahayag ang Hari ng mga mantra na nagsisimula sa “Haṃsa”; at ang Hari ng mga mantra na nagsisimula sa “Kāma” ay pinagmulan ni Smara, na nasa mukha ni Śrī.

Verse 15

पञ्चत्रिकमहाविद्या ललितांबा प्रवाचिकाम् / ये यजन्ति महाभागास्तेषां सर्वत्र सिद्धये

Ang Pañcatrika Mahāvidyā, na binigkas ng Inang Lalitā bilang banal na salita—sinumang sumamba rito, ang mga dakilang pinagpala ay nagkakamit ng siddhi sa lahat ng dako.

Verse 16

सद्गुरोस्तु मनुं प्राप्य त्रिपञ्चार्णपरिष्कृतम् / सम्यक्संसाधयेद्विद्वान्वक्ष्यमाणप्रकारतः

Matanggap ang manu (mantra) mula sa Sadguru, na pinadalisay ng labinlimang pantig (tripañcārṇa), ang marunong ay dapat magsagawa ng sādhana nang wasto ayon sa paraang ilalarawan.

Verse 17

तत्क्रमेण प्रवक्ष्यामि सावधानो मुने शृणु / प्रातरुत्थाय शिरसिस्मृत्वा कमलमुज्ज्वलम्

Ngayon ay ipaliliwanag ko ayon sa pagkakasunod; o muni, makinig nang may pag-iingat. Sa umaga, pagbangon, alalahanin sa tuktok ng ulo ang nagniningning na lotus.

Verse 18

सहस्रपत्रशोभाढ्यं सकेशरसुकर्णिकम् / तत्र श्रीमद्गुरुं ध्वात्वा प्रसन्नं करुणामयम्

Ang lotus na may ganda ng sanlibong talulot, may kesar at matamis na gitna; doon ay magnilay sa marangal na Guru, masaya ang mukha at puspos ng habag.

Verse 19

ततोबहिर्विनिर्गत्य कुर्याच्छौचादिकाः क्रियाः / अथागत्य च तैलेन सामोदेन विलेपितः

Pagkatapos ay lumabas sa labas at gawin ang mga gawaing paglilinis at iba pa; saka bumalik at pahiran ang katawan ng mabangong langis.

Verse 20

उद्वर्तितश्च सुस्नातः शुद्धेनोष्णेन वारिणा / आपो निसर्गतः पूताः किं पुनर्वह्निसंयुताः / तस्मादुष्णोदके स्नायात्तदभावे यथोदकम्

Pagkatapos ay kuskusin ang katawan at maligo nang lubos sa malinis na mainit na tubig. Ang tubig ay likás na dalisay; lalo na ang tubig na pinainit ng apoy. Kaya’t maligo sa mainit na tubig; kung wala, maligo sa tubig na naroroon.

Verse 21

परिधाय पटौ शुद्धे कौसुम्भौ वाथ वारुणौ / आचम्य प्रयतो विद्वान्हृदि ध्यायन्परांबिकाम्

Magsuot ng dalawang malinis na kasuotan, kulay kausumbha o kulay vāruṇa; at magsagawa ng ācaman nang may pag-iingat. Ang marunong na may pagpipigil-sa-sarili ay magnilay sa Parāmbikā, ang Kataas-taasang Ina, sa loob ng puso.

Verse 22

ऊर्ध्वपुण्ड्रं त्रिपुण्डं वा पट्टवर्धनमेव वा / अगस्त्यपत्राकारं वा धृत्वा भाले निजोचितम् / अन्तर्हितश्च शुद्धात्मा सन्ध्यावन्दनमाचरेत्

Sa noo, iguhit ang banal na tanda ayon sa nararapat sa kanya—ūrdhvapuṇḍra o tripuṇḍra, o paṭṭavardhana, o hugis-dahon ni Agastya; at sa panloob na dalisay at tahimik, isagawa ang Sandhyāvandana.

Verse 23

अश्वत्थपत्राकारेण पात्रेण सकुशाक्षतम् / सपुष्पचन्दनं चार्ध्यं मार्तण्डाय समुत्क्षिपेत्

Gamit ang sisidlang hugis-dahon ng aśvattha, ilagay ang kuśa at akṣata (buong bigas), kasama ang mga bulaklak at sandal; at ihandog ang arghya kay Mārtaṇḍa, ang Diyos na Araw.

Verse 24

तथार्ध्यभावदेवत्वाल्ललितायै त्रिरर्ध्यकम् / तर्प्पयित्वा यथाशक्ति मूलेन ललितेश्वरीम्

Yamang si Lalitā ay banal na Diyosa ng handog na arghya, mag-alay ng arghya nang tatlong ulit sa Kanya; at ayon sa kakayahan, isagawa ang tarpaṇa kay Laliteśvarī sa pamamagitan ng Mūla-mantra.

Verse 25

देवर्षिपितृवर्गांश्च तर्पयित्वा विधानतः / दिवाकरमुपास्थाय देवीं च रविबिम्बगाम्

Matapos isagawa ang tarpaṇa ayon sa tuntunin para sa mga Devarṣi at sa pangkat ng mga Pitṛ, sambahin ang Divākara (Araw) at purihin din ang Diyosang nananahan sa bilog ng araw.

Verse 26

मौनी विशुद्धहृदयः प्रविश्य मखमन्दिरम् / चारुकर्पूरकस्तूरीचन्दनादिविलेपितः

Ang nagsasagawa ng katahimikan, may pusong dalisay, ay pumasok sa templo ng paghahandog; at ang katawan ay pinahiran ng mabangong kampor, kasturi, sandalwood at iba pang halimuyak.

Verse 27

भूषणैर्भूषिताङ्गश्च चारुशृङ्गारवेषधृक् / आमोदिकुसुमस्रग्भिरवतंसितकुन्तलः

Ang katawan ay pinalamutian ng mga alahas at nagsuot ng marikit na kasuutang pang-adorno; ang buhok ay ginayakan ng mababangong garland ng bulaklak bilang palamuti sa ulo.

Verse 28

संकल्पभूषणो वाथ यथाविभवभूषणः / पूजाखण्डे वक्ष्यमाणान्कृत्वा न्यासाननुक्रमात्

Maaaring ang saṅkalpa ang maging palamuti, o magpalamuti ayon sa kakayahan; at sa bahagi ng pūjā, isagawa ang mga nyāsa nang sunod-sunod gaya ng ilalarawan.

Verse 29

मृद्वासने समासीनो ध्यायेच्छ्रीनगरं महत् / नानावृक्षमहोद्यानमारभ्य ललितावधि

Nakaupo sa malambot na āsana, magnilay sa dakilang Śrīnagara; mula sa malawak na harding may sari-saring puno hanggang sa kay Lalitā.

Verse 30

ध्यायेच्छ्रीनगरं दिव्यं बहिरन्तरतः शुचिः / पूजाखण्डोक्तमार्गेम पूजां कृत्वा विलक्षणः

Magnilay sa banal na Śrīnagara, dalisay sa labas at loob; at ayon sa landas na itinuro sa bahagi ng pūjā, isagawa ang natatanging pagsamba.

Verse 31

अक्षमालां समादाय चन्द्रकस्तूरिवासिताम् / उदङ्मुखः प्राङ्खो वा जपेत्सिंहासनेश्वरीम् / षट्त्रिंशल्लक्षसंख्यां तु जपेद्विद्या प्रसीदति

Hawakan ang akṣamālā na pinabanguhan ng sandalwood at kasturi; humarap sa hilaga o sa silangan at bigkasin sa japa si Siṃhāsaneśvarī. Kapag na-japa ang tatlumpu’t anim na lakṣa, ang vidyā ay magpapala.

Verse 32

तद्दशांशस्तु होमः स्यात्तद्दशांशं च तर्पणम् / तद्दशांशं ब्राह्मणानां भोजनं समुदीरितम्

Ang ikasampung bahagi niyon ay maging homa; ang ikasampung bahagi ng homa ay tarpaṇa; at ang ikasampung bahagi ng tarpaṇa ay pagpapakain sa mga brāhmaṇa, gaya ng itinuro.

Verse 33

एवं स सिद्धमन्त्रस्तु कुर्यात्काम्यजपं पुनः / लक्षमात्रं जपित्वा तु मनुष्यान्वशमानयेत्

Sa ganito, ang nakapagtamo ng siddhi sa mantra ay magsagawa muli ng japa ayon sa ninanais; pag nakaabot ng isang lakṣa, magagawa niyang mapasunod ang mga tao.

Verse 34

लक्षद्वितयजाप्येन नारीः सर्वा वशं नयेत् / लक्षत्रितयजापेन सर्वान्वशयते नृपान्

Sa pagbigkas ng japa na dalawang lakh (200,000), mapapasailalim ang lahat ng kababaihan; sa pagbigkas ng tatlong lakh (300,000), mapapasunod ang lahat ng mga hari.

Verse 35

चतुर्लक्षजपे जाते क्षुभ्यन्ति फणिकन्यकाः / पञ्चलक्षजपे जाते सर्वाः पातालयोषितः

Kapag umabot sa apat na lakh (400,000) na japa, nanginginig ang mga dalagang Nāga; kapag umabot sa limang lakh (500,000), nanginginig ang lahat ng kababaihan sa Pātāla.

Verse 36

भूलोकसुन्दरीवर्गो वश्यःषड्लक्षजापतः / क्षुभ्यन्ति सप्त लक्षेण स्वर्गलोकमृगीदृशः

Sa anim na lakh (600,000) na japa, ang pangkat ng mga dilag sa Bhūloka ay napapasailalim; sa pitong lakh (700,000), ang mga dalagang may matang gaya ng usa sa Svarga-loka ay nayayanig.

Verse 37

देवयोनिभवाः सर्वे ऽप्यष्टलक्षजपाद्वशाः / नवलक्षेण गीर्वाणा नखिलान्वशमानयेत्

Sa walong lakh (800,000) na japa, lahat ng nagmula sa lahing deva ay napapasunod; sa siyam na lakh (900,000), ang buong Gīrvāṇa—ang mga Deva—ay madadala sa pagpapasailalim.

Verse 38

लक्षैकादशजाप्येन ब्रह्मविष्णुमहेश्वरान् / लक्षद्वादशजापेन सिद्धीरष्टौ वशं नयेत्

Sa labing-isang lakh (1,100,000) na japa, maging sina Brahmā, Viṣṇu, at Maheśvara (Śiva) ay mapapasailalim; sa labindalawang lakh (1,200,000), ang walong Siddhi ay madadala rin sa pagpapasunod.

Verse 39

इन्द्रस्येन्द्रत्वमेतेन मन्त्रेण ह्यभवत्पुरा / विष्णोर्विष्णुत्वमेतेन शिवस्य शिवतामुना

Sa pamamagitan ng mantrang ito, noong unang panahon ay natamo ni Indra ang pagka-Indra; sa mantrang ito rin natamo ni Vishnu ang pagka-Vishnu; at sa mantrang ito natamo ni Shiva ang kabanalan ni Shiva.

Verse 40

इन्दोश्चन्द्रत्वमेतेन भानोर्भास्करतामुना / सर्वासां देवतानां च तास्ताः सिद्धय उज्ज्वलाः / अनेन मन्त्रराजेन जाता इत्यवधारय

Sa mantrang ito, ang Buwan ay naging Chandra; sa mantrang ito, ang Araw ay naging Bhāskara. Tiyakin mong maunawaan: ang maningning na mga siddhi ng lahat ng mga deva ay isinilang mula sa “Hari ng mga Mantra” na ito.

Verse 41

एतन्मन्त्रस्य जापी तु सर्वपापविवर्जितः / त्रैलोक्यसुन्दराकारो मन्मथस्यापि मोहकृत्

Ang nagsasagawa ng japa sa mantrang ito ay malilinis sa lahat ng kasalanan; magkakaroon ng anyong kagandahang hinahangaan sa tatlong daigdig, at makapanggigiliw maging kay Manmatha, ang diyos ng pag-ibig.

Verse 42

सर्वाभिः सिद्धिभिर्युक्तः सर्वज्ञः सर्वपूजितः / दर्शनादेव सर्वषामन्तरालस्य पूरकः

Taglay ang lahat ng siddhi, ganap na nakaaalam, at sinasamba ng lahat; sa pagtanaw pa lamang (darśana) ay napupuno niya ang kakulangan sa kalooban ng bawat isa.

Verse 43

वाचा वाचस्पतिसमः श्रिया श्रीपतिसानभः / बले मरुत्समानः स्यात्स्थिरत्वे हिमवानिव

Sa pananalita, kapantay ni Vācaspati, panginoon ng wika; sa karangalan at biyaya, tulad ni Śrīpati; sa lakas, kaagapay ng mga Marut; sa katatagan, gaya ng Bundok Himavān.

Verse 44

औन्नत्ये मेरुतुल्यः स्याद्गांभीर्येण महार्णवः / क्षणात्क्षोभकरो मूर्त्या ग्रामपल्लीपुरादिषु

Sa kataasan, siya’y tulad ng Bundok Meru; sa lalim, gaya ng dakilang karagatan. Sa isang kisap, sa anyo niyang nahahayag, nakapagpapayanig siya sa mga nayon, pamayanan, at mga lungsod.

Verse 45

ईषद्भूभङ्गमात्रेण स्तम्भको जृंभकस्तथा / उच्चाटको मोहकश्च मारको दुष्टचेतसाम्

Sa bahagyang pagbitak lamang ng lupa, nakapagpapahinto siya at nakapagpapagimbal din. Nakapagtataboy, nakapagpapalito, at nakapupuksa rin siya sa may masasamang isip.

Verse 46

क्रुद्धः प्रसीदति हठात्तस्य दर्शनहर्षितः / अष्टादशसु विद्यासु निरूढिमभिगच्छति

Ang nagngangalit ay biglang lumulubay, nagagalak sa pagtanaw sa kanya. At sa labingwalong banal na kaalaman, siya’y umaabot sa ganap na pagkatatag.

Verse 47

मन्दाकिनीपूरसमा मधुरा तस्य भारती / न तस्याविदितं किञ्चित्सर्वशास्त्रेषु कुम्भज

Ang kanyang pananalita ay matamis na gaya ng umaapaw na daloy ng Mandakini. O Kumbhaja, sa lahat ng śāstra, wala siyang hindi nalalaman.

Verse 48

दर्शनानि च सर्वाणि कर्तु खण्डयितुं पटुः / तत्त्वञ्जानाति निखिलं सर्वज्ञत्वं च गच्छति

Dalubhasa siya sa pagbuo at pagwasak ng lahat ng darśana. Nalalaman niya ang kabuuang tattva, at umaabot sa pagiging sarvajña, ang ganap na nakaaalam.

Verse 49

सदा दयार्द्रहृदयं तस्य सर्वेषु जन्तुषु / तत्कोपाग्नेर्विषयतां गन्तुं नालं जगत्त्रयी

Ang kanyang puso ay laging basâ sa habag para sa lahat ng nilalang; ni ang tatlong daigdig ay hindi makalalapit sa saklaw ng apoy ng kanyang poot.

Verse 50

तस्य दर्शनवेलायां श्लथन्नीवीनिबन्धनाः / विश्रस्तरशनाबन्धा गलत्कुण्डलसञ्चयाः

Sa sandaling masilayan siya, lumuwag ang tali sa baywang; nalaglag ang mga sinturong palamuti, at dumulas ang mga kumpol ng hikaw.

Verse 51

घर्मवारिकणश्रेणीमुक्ताभूषितमूर्तयः / अत्यन्तरागतरलव्यापारनयनाञ्चलाः

Ang kanilang anyo’y wari’y pinalamutian ng hanay ng patak ng pawis na tila mga perlas; ang dulo ng kanilang mga mata’y kumikilos sa matinding pag-ibig.

Verse 52

स्रंसमानकरांभोजमणिकङ्कणपङ्क्तयः / ऊरुस्तम्भेन निष्पन्दा नमितास्याश्च लज्जया

Dumudulas pababa ang hanay ng mga pulseras na hiyas sa kanilang mga kamay na tila lotus; sa paninigas ng mga hita’y napirmi sila, at yumuko ang mukha sa hiya.

Verse 53

द्रवत्कन्दर्पसदनाः पुलकाङ्कुरभूषणाः / अन्यमाकारमिव च प्राप्ता मानसजन्मना

Natutunaw ang kanilang puso na wari’y naging tahanan ni Kamadeva; ang pangingilabot ay naging palamuti, at sa pagsilang mula sa isip, para bang nagkamit sila ng ibang anyo.

Verse 54

दीप्यमाना इवोद्दामरागज्वालाकदंबकैः / वीक्ष्यमाणा इवानङ्गशरपावकवृष्टिभिः

Sila’y wari’y nagliliyab sa mga kumpol ng nag-aalab na apoy ng pagnanasa; at wari’y nasisilayan sa ilalim ng ulang-apoy mula sa mga palaso ni Ananga (Bathala Kāma).

Verse 55

उत्कण्ठया तुद्यमानाः खिद्यमाना तनूष्मणा / सिच्यमानाः श्रमजलैः शुच्यमानाश्च लज्जया

Sila’y pinahihirapan ng pananabik, nanghihina sa init ng katawan; nababasa ng pawis ng pagod; at nalilinis ng hiya.

Verse 56

कुलं जातिं च शीलं च लज्जां च परिवारकम् / लोकाद्भयं बन्धुभयं परलोकभये तथा

Sa puso’y binitiwan nila ang angkan, pinagmulan, asal at asal-kilos, pati ang hiya na tila tagapagbantay; pati takot sa daigdig, takot sa mga kamag-anak, at takot sa kabilang-buhay.

Verse 57

मुञ्चन्त्यो हृदि याचन्त्यो भवन्ति हरिणीदृशः / अरण्ये पत्तने वापि देवालयमठेषु वा / यत्र कुत्रापि तिष्ठन्तं तं धावन्ति मृगीदृशः

Ang mga dalagang may matang gaya ng usa, iniiwan ang lahat sa dibdib at nakikiusap sa puso; sa gubat man o sa bayan, sa templo ng mga deva o sa matha (monasteryo)—saan man Siya tumigil, doon sila tumatakbo, ang mga matang gaya ng inahing usa.

Verse 58

अत्याहतो यथैवांभोबिन्दुर्भ्रमति पुष्करे / तद्वद्भ्रमन्ति चित्तानि दर्शने तस्य सुभ्रुवाम्

Gaya ng patak ng tubig na tinamaan nang malakas at umiikot sa ibabaw ng lawa ng lotus, gayon din umiikot ang mga puso ng mga may magagandang kilay kapag nasilayan siya.

Verse 59

विनीतानवनीतानां विद्रावणमहाफलम् / तं सेवन्ते समस्तानां विद्यानामपि पङ्क्तयः

Para sa mapagpakumbaba at sa di pa napapahinuhod, ang dakilang bunga ay ang paglusaw ng karumihan; maging ang mga hanay ng lahat ng vidyā, mga banal na kaalaman, ay naglilingkod sa Kanya.

Verse 60

चन्द्रार्कमण्डलद्वन्द्वकुचमण्डलशोभिनी / त्रिलोके ललना तस्य दर्शनादनुरज्यति / अन्यासां तु वराकीणां वक्तव्यं किं तपोधन

Siya na ang dibdib ay kumikislap na tila magkaparis na bilog ng buwan at araw; sa pagtanaw pa lamang, ang mga babae sa tatlong daigdig ay nahuhumaling. Sa iba pang mga abang babae, ano pa ang masasabi, O mayamang sa tapas?

Verse 61

पत्तनेषु च वीथीषु चत्वरेषु वनेषु च / तत्कीर्तिघोषणा पुण्या सदा द्युसद्द्रुमायते

Sa mga bayan, sa mga lansangan, sa mga liwasan at maging sa mga gubat, ang pagpapahayag ng Kanyang kīrti ay banal na kabutihan; lagi itong nakatindig na tila punong makalangit sa himpapawid.

Verse 62

तस्य दर्शनतः पाप जालं नश्यति पापिनाम् / तद्गुणा एव घोक्ष्यन्ते सर्वत्र कविपुङ्गवैः

Sa pagtanaw sa Kanya, naglalaho ang lambat ng kasalanan ng mga makasalanan; at ang Kanyang mga katangian lamang ang ipahahayag ng mga dakilang makata sa lahat ng dako.

Verse 63

भिन्नैर्वर्णैरायुधैश्च भिन्नैर्वाहनभूषणैः / ये ध्यायन्ति महादेवीं तास्ताः सिद्धीर्भञ्जति ते

Sa iba’t ibang kulay, sa iba’t ibang sandata, at sa iba’t ibang sasakyan at palamuti, sinumang nagmumuni-muni sa Mahādevī—sa kanila Niya ipinagkakaloob ang kani-kaniyang siddhi, mga ganap na kaloob.

Verse 64

मनोरादिमखण्डस्तु कुन्देन्दुधवलद्युतिः / अहश्चक्रे ज्वलज्ज्वालश्चिन्तनीयस्तु मूलके

Ang Manorādimakhaṇḍa ay puting ningning na gaya ng bulaklak na kunda at liwanag ng buwan; sa Ahaś-cakra ito’y naglalagablab, at dapat pagnilayan sa Mūlaka.

Verse 65

इन्द्रगोपक संकाशो द्वितीयो मनुखण्डकः / नीभालनीये ऽहश्चक्रे आबालान्तज्वलच्छिखः

Ang ikalawang Manukhaṇḍaka ay may kulay na gaya ng indragopaka; sa Ahaś-cakra na dapat pagmasdan, ang liyab ay nagliliyab mula pagkabata hanggang sa dulo.

Verse 66

अथ बालादिपद्मस्थद्विदलांबुजकोटरे / नीभालनीयस्तार्तीयखण्डो दुरितखण्डकः

Pagkaraan, sa loob ng lukab ng lotus na may dalawang talulot na nasa padma ng pagkabata, ang ikatlong bahagi na dapat pagmasdan ay ang Duritakhaṇḍaka, ang tagaputol ng kasalanan.

Verse 67

मुक्ता ध्येया शशिजोत्स्ना धवलाकृतिरंबिका / रक्तसंध्यकरोचिः स्याद्वशीकरणकर्मणि

Si Ambikā ay dapat pagnilayan na gaya ng perlas, puti tulad ng liwanag ng buwan, may anyong dalisay; at kung ang kislap ay pula na gaya ng dapithapon, iyon ay angkop sa gawaing Vaśīkaraṇa (pagpapasunod).

Verse 68

सर्वसंपत्तिलाभे तु श्यामलाङ्गी विचिन्त्यते / नीला च मूकीकरणे पीता स्तंभनकर्मणि

Para sa pagkamamit ng lahat ng kayamanan, pagnilayan ang Diyosa na may maitim na katawan, si Śyāmalāṅgī. Ang asul ay para sa Mūkīkaraṇa (pagpapatahimik); ang dilaw ay para sa Stambhana (pagpigil/pagpapatigil).

Verse 69

कवित्वे विशदाकारा स्फटिकोपलनिर्मला / धनलाभे सुवर्णाभा चिन्त्यते ललितांबिका

Sa sining ng tula, si Lalitāmbikā ay malinaw ang anyo at dalisay na parang kristal; sa pagkamal ng yaman, Siya’y kumikislap na gaya ng ginto. Kaya Siya ang dapat pagnilayan sa puso.

Verse 70

आमूलमाब्रह्मबिलं ज्वलन्माणिक्यदीपवत् / ये ध्यायन्ति महापुञ्जं ते स्युः संसिद्धसिद्धयः

Mula sa ugat hanggang sa yungib ni Brahmā, ito’y nagniningas na parang lamparang batong-maṇi. Ang sinumang nagmumuni sa “dakilang kalipunan” na iyon, sila’y magiging ganap na nagtatamo ng mga siddhi.

Verse 71

एवं बहुप्रकारेण ध्यानभेदेन कुम्भज / निभालयन्तः श्रीदेवीं भजन्ति महतीं श्रियम् / प्राप्यते सद्भिरेवैषा नासद्भिस्तु कदाचन

O Kumbhaja, sa maraming paraan at iba’t ibang uri ng pagninilay, ang mga tumitingin at sumasamba kay Śrī Devī ay nagtatamo ng dakilang karangalan at biyaya. Ito’y nakakamtan lamang ng mabubuti; ng masasama’y hindi kailanman.

Verse 72

यैस्तु तप्तं तपस्तीव्रं तैरेवात्मनि ध्यायते / तस्य नो पश्चिमं जन्म स्वयं यो वा न शङ्करः / न तेन लभ्यते विद्या ललिता परमेश्वरी

Yaong nagsagawa ng matinding tapasya lamang ang makapagninilay sa Kanya sa loob ng sarili. Para sa hindi mismong si Śaṅkara (Śiva), wala pang “huling kapanganakan”; at sa gayong tao, hindi makakamtan ang Vidyā—si Lalitā Parameśvarī.

Verse 73

वंशे तु यस्य कस्यापि भवेदेष मनुर्यदि / तद्वंश्याः सर्व एव स्युर्मुक्तास्तृप्ता न संशयः

Kung sa alinmang angkan ay lumitaw ang Manung ito, ang lahat ng kanyang lahi ay magiging malaya (mukti) at lubos na nasiyahan—walang pag-aalinlangan.

Verse 74

गुप्ताद्गुप्ततरैवैषा सर्वशास्त्रेषु निश्चिता / वेदाः समस्तशास्त्राणि स्तुवन्ति ललितेश्वरीम्

Ito ang aral na higit na lihim sa lihim, na pinagtitibay sa lahat ng śāstra; ang mga Veda at lahat ng kasulatan ay pumupuri kay Laliteśvarī.

Verse 75

परमात्मेयमेव स्यादियमेव परा गतिः / इयमेव महत्तीर्थमियमेव महत्फलम्

Siya mismo ang Paramātman; Siya mismo ang kataas-taasang hantungan. Siya mismo ang dakilang tīrtha, at Siya mismo ang dakilang bunga ng biyaya.

Verse 76

इमां गायन्ति मुनयो ध्यायन्ति सनकादयः / अर्चन्तीमां सुरश्रेष्ठा ब्रह्माद्याः पञ्चसिद्धिदाम्

Inaawit Siya ng mga muni; ninanamnam sa pagninilay nina Sanaka at ng iba pa. Sinasamba Siya ng mga dakilang deva, mula kay Brahmā—Siya ang Nagkakaloob ng limang siddhi.

Verse 77

न प्राप्यते कुचारित्रैः कुत्सितैः कुटिलाशयैः / दैवबाह्यैर्वृथातर्कैर्वृथा विभ्रान्त बुद्धिभिः

Hindi Siya mararating ng may masamang asal, hamak, at baluktot ang loob; ni ng mga walang saysay na pagtatalong itinatakwil ang pagka-diyos, at ng isip na ligaw at walang bunga.

Verse 78

नष्टैरशीलैरुच्छिष्टैः कुलभ्रष्टैश्च निष्ठुरैः / दर्शनद्वेषिभिः पापशीलैराचारनिन्दकैः

Hindi Siya mararating ng mga wasak ang dangal, walang disiplina, at marumi; ng mga naligaw sa angkan at malupit; ng mga napopoot sa darśana, sanay sa kasalanan, at nanlalait sa ācāra.

Verse 79

उद्धतैरुद्धतालापैर्दांभिकैरतिमानिभिः / एतादृशानां मर्त्यानां देवानां चातिदुर्लभा

Sa mga taong mapagmataas, nagsasalita nang palalo, mapagkunwari at labis ang pagmamataas—sa gayong mga mortal, ang biyaya ng mga deva ay lubhang bihira at mahirap makamtan.

Verse 80

देवतानां च पूज्यत्वमस्याः प्रोक्तं घटोद्भव / भण्डासुर वधायैषा प्रादुर्भूता चिदग्नितः

O ikaw na isinilang mula sa banga (Ghaṭodbhava), ipinahayag na ang Kanya ay karapat-dapat sambahin ng mga deva. Upang lipulin si Bhaṇḍāsura, Siya’y nagpakita mula sa apoy ng kamalayan (cid-agni).

Verse 81

महात्रिपुरसुन्दर्या सूर्तिस्तेजोविजृंभिता / कामाक्षीति विधात्रा तु प्रस्तुता ललितेश्वरी

Ang anyo ni Mahātripurasundarī ay nagliliwanag, at ang Kanyang tejas ay sumisiklab at lumalaganap. Tinawag Siya ng Lumikha (Vidhātṛ) na “Kāmākṣī,” at itinanghal bilang “Laliteśvarī.”

Verse 82

ध्यायतः परया भक्त्या तां परां ललितांबिकाम् / सदाशिवस्य मनसो लालनाल्ललिताभिधा

Ang sinumang nagmumuni sa Kataas-taasang Lalitāmbikā nang may sukdulang bhakti—sapagkat sa puso ni Sadāśiva Siya’y inaaruga at minamahal, kaya tinawag Siyang “Lalitā.”

Verse 83

यद्यत्कृतवती कृत्यं तत्सर्वं विनिवेदितम् / पूजाविधानमखिलं शास्त्रोक्तेनैव वर्त्मना / खण्डान्तरे वदिष्यामि तद्विलासं महाद्भुतम्

Anumang gawaing Kanyang isinakatuparan ay naihandog at naipahayag na nang buo. Ang buong paraan ng pagsamba ay dapat sundin ayon sa landas na itinakda ng śāstra. Sa susunod na bahagi, isasalaysay ko ang Kanyang līlā na lubhang kamangha-mangha.

Frequently Asked Questions

No dynastic vamśa-catalog appears in the sampled portion; the chapter’s ‘metadata’ is primarily mantra-taxonomy rather than royal or sage genealogy, functioning as a doctrinal index of sacred sound traditions within Lalitopākhyāna.

None in the sampled verses; the content is classificatory and phonological (mantra hierarchy, bīja/varṇa distinctions) rather than bhuvana-kośa geography or planetary distances.

The significance lies in mantra-tāratamya culminating in Lalitā-mantras: Kāmarāja and Lopāmudrā are presented as supreme mantra-sovereigns, with hādikādi/kādikādi phonemic differences marking distinct vidyā-forms that are said to confer siddhi for bhakti-oriented sādhakas.