Shloka 41
प्लक्षद्वीपवर्णनम्
Description of Plakṣa-dvīpa
Devanagari script
यस्मिन्सो ऽग्निर्निवसति महिषो नाम वारिजः / सप्तमः पर्वतस्तत्र ककुद्मान्नाम भाष्यते
Transliteration
yasminso 'gnirnivasati mahiṣo nāma vārijaḥ / saptamaḥ parvatastatra kakudmānnāma bhāṣyate
Translation
Sa pook na tinitirhan ni Agni ay naroon ang ‘Mahisha’, ang varija na isinilang sa tubig. Doon, ang ikapitong bundok ay tinatawag na Kakudman.
Word by Word
यस्मिन्in which
यस्मिन्:
अधिकरण (Adhikaraṇa/अधिकरण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; सम्बन्धवाचक सर्वनाम (relative pronoun)
सःthat (one)
सः:
सम्बन्ध (correlative to ‘यस्मिन्’)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; संकेतवाचक सर्वनाम (demonstrative)
अग्निःfire (Agni)
अग्निः:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
निवसतिdwells
निवसति:
क्रिया (verbal predicate)
TypeVerb
Root√वस् (धातु) उपसर्ग-नि
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
महिषःMahisha
महिषः:
समानााधिकरण/नाम (appositive)
TypeNoun
Rootमहिष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नामरूपेण (as a name/apposition)
नामby name
नाम:
सम्बन्धसूचक (naming particle)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formअव्यय; नामनिर्देशक निपात (particle indicating name: ‘by name’)
वारिजःVārija (water-born; a name/epithet)
वारिजः:
समानााधिकरण (appositive to ‘अग्निः’)
TypeNoun
Rootवारिज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘वारि’+‘ज’ (water-born) इति व्युत्पत्तिः
सप्तमःthe seventh
सप्तमः:
विशेषण (of ‘पर्वतः’)
TypeAdjective
Rootसप्तम (प्रातिपदिक; क्रमवाचक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ordinal adjective
पर्वतःmountain
पर्वतः:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootपर्वत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तत्रthere
तत्र:
अधिकरण (Adhikaraṇa/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण
ककुद्मान्Kakudmān
ककुद्मान्:
समानााधिकरण/नाम (name of the mountain)
TypeNoun
Rootककुद्मत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; मतुप्-प्रत्ययान्त (possessive: ‘having a hump/peak’)
नामby name
नाम:
सम्बन्धसूचक (naming particle)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formअव्यय; नामनिर्देशक निपात
भाष्यतेis called
भाष्यते:
क्रिया (verbal predicate)
TypeVerb
Root√भाष् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोग (passive sense: ‘is called/said’)