Shloka 71
कैलास-मन्दाकिनी-स्वच्छोदा-लौहित्य-सरयू-उद्गमवर्णनम्
Kailāsa and the Origins of Mandākinī, Svacchodā, Lauhitya, and Sarayū
Devanagari script
ज्योत्स्ना च मृगाकामा च तस्माद्द्वे संबभूवतुः / सरः कुरुषु विख्यातं पद्ममीनद्विजाकुलम्
Transliteration
jyotsnā ca mṛgākāmā ca tasmāddve saṃbabhūvatuḥ / saraḥ kuruṣu vikhyātaṃ padmamīnadvijākulam
Translation
Mula roon ay sumilang ang dalawang ilog: Jyotsnā at Mṛgākāmā. Sa lupain ng Kuru ay may tanyag na lawa, hitik sa lotus, isda, at mga ibon.
Word by Word
ज्योत्स्नाJyotsnā (name)
ज्योत्स्ना:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootज्योत्स्ना (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; नदी/सरः-नाम
चand
च:
सम्बन्ध (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय (conjunction)
मृगाकामाMṛgākāmā (name)
मृगाकामा:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootमृगा-कामा (प्रातिपदिक; मृगा + कामा)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (मृगाणां कामा/प्रिय)
चand
च:
सम्बन्ध (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय (conjunction)
तस्मात्from that
तस्मात्:
अपादान (Apādāna/Source)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; अपादान
द्वेtwo
द्वे:
कर्ता (Karta/Subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootद्वि (संख्या-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), द्विवचन; संख्याविशेषण (qualifying implied rivers/names)
संबभूवतुःcame into being (the two arose)
संबभूवतुः:
क्रिया (Verb/Action)
TypeVerb
Rootसम्-भू (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), द्विवचन; परस्मैपद
सरःa lake
सरः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootसरस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
कुरुषुamong/in the Kurus (Kuru country)
कुरुषु:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootकुरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), बहुवचन; अधिकरण
विख्यातम्well-known
विख्यातम्:
कर्ता (Karta/Subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootवि-ख्या (धातु) → विख्यात (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (qualifying सरः)
पद्ममीनद्विजाकुलम्crowded with lotuses, fish, and birds
पद्ममीनद्विजाकुलम्:
कर्ता (Karta/Subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootपद्म + मीन + द्विज + आकुल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; बहु-तत्पुरुष (पद्मैः मीनैः द्विजैः च आकुलम् = filled with)