Adhyaya 73

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमभागे तृतीय उपोद्धातपादे स्तवसमाप्तिर्नाम द्विसप्ततितमो ऽध्यायः // ७२// सूत उवाच एवमाराध्य देवेशमीशानं नीललोहितम् / प्रह्वो ऽतिप्रणतस्तस्मै प्राञ्जलिर्वाक्यमब्रवीत्

Sa gayon, sa Śrī Brahmāṇḍa Mahāpurāṇa, sa gitnang bahagi na ipinahayag ni Vāyu, sa ikatlong upoddhāta-pāda, natapos ang ika-72 kabanata na tinawag na “Pagwawakas ng Stava.” Sabi ni Sūta: Matapos sambahin ang Deva-īśa, si Īśāna Nīlalohita, si Prahva ay lubhang yumuko, nag-anjali, at nagsalita sa Kanya.

Verse 2

काव्यस्य गात्रं संस्पृश्य हस्तेन प्रीतिमान्भवः / निकामं दर्शनं दत्त्वा तत्रैवान्तरधाद्धरः

Hinipo ng Panginoon ang katawan ni Kāvya sa pamamagitan ng kamay at nalugod; matapos ipagkaloob ang minimithing darśana, si Hari ay naglaho roon din.

Verse 3

ततः सो ऽतर्हिते तास्मिन्देवे सानुचरे तदा / तिष्ठन्तीं प्राजलिर्भूत्वा जयन्तीमिदमब्रवीत्

Nang maglaho ang diyos na iyon kasama ang mga kasama niya, siya’y tumindig na nakapagdaupang-palad at nagsabi kay Jayantī ng ganito.

Verse 4

कस्य त्वं सुभगे का वा दुःखिते मयि दुःखिता / सहता तपसा युक्तं किमर्थं मां जिगीष्सि

O mapalad na dalaga, kanino ka, o sino ka? Kapag ako’y nagdurusa, nagdurusa ka rin. Taglay ang tapa at pagtitiis, bakit mo nais akong daigin?

Verse 5

अनया सततं भक्त्या प्रश्रयेण दमेन च / स्नेहेन चैव सुश्रोणि प्रीतो ऽस्मि वरवर्णिनि

O may magandang baywang, o marikit ang anyo! Sa iyong walang patid na bhakti, pagpapakumbaba, pagpipigil-sa-sarili, at pag-ibig, ako’y lubhang nalulugod.

Verse 6

किमिच्छसि वरारोहे कस्ते कामः समृद्ध्यताम् / तं ते संपूरयाम्यद्य यद्यपि स्यात्सुदुर्लभः

O marangal na dalaga, ano ang ninanais mo? Aling hangarin mo ang dapat maganap? Kahit ito’y napakahirap makamtan, ngayong araw ay tutuparin ko ito.

Verse 7

एवमुक्ताब्रवीदेनं तपसा ज्ञातुमर्हसि / चिकीर्षितं मे ब्रह्मिष्ठ त्वं हि वेत्थ यथातथम्

Pagkasabi nito, sinabi niya sa kanya: “Sa pamamagitan ng tapas ay nararapat mong malaman ito.” O pinakamatatag sa Brahman, batid mo ang aking nais gawin ayon sa katotohanan.

Verse 8

एवमुक्तो ऽब्रवीदेनां दृष्ट्वा दिव्येन चक्षुषा / माहेन्द्री त्वं वरारोहे मद्धितार्थमिहागता

Nang masabi iyon, tiningnan niya siya sa banal na paningin at sinabi: “O marikit, ikaw ay Mahendrī; pumarito ka para sa aking kapakanan.”

Verse 9

मया सह त्वं सुश्रोणि दशवर्षाणि भामिनि / अदृश्यं सर्वभूतैस्तु संप्रयोगमिहेच्छसि

O may magandang baywang, o marikit, nais mong makipag-isa sa akin dito sa loob ng sampung taon, na di nakikita ng lahat ng nilalang.

Verse 10

देवीन्द्रनीलवर्णाभेवरारोहे सुलोचने / इमं वृणीष्व कामं त्वं मत्तो वै वल्गुभाषिणि

O marikit na may magagandang mata, kumikislap na tila bughaw na hiyas ni Indra; o matamis magsalita, piliin mo mula sa akin ang pagnanasang ito bilang biyaya.

Verse 11

एवं भवतु गच्छावो गृहान्मत्तेभगामिनि / ततः स्वगृहमागम्य जयत्या सहितः प्रभुः

“Mangyari nawa; halika, umuwi tayo,” o yaong lumalakad na tila lasing na elepante. Pagkaraan, ang Panginoon ay nagbalik sa sariling tahanan kasama si Jayatī.

Verse 12

स तया चावसद्देव्या दश वर्षाणि भार्गवः / अदृश्यः सर्वभूतानां मायया संवृतस्तदा

Nanirahan si Bhargava kasama ang Diyosa sa loob ng sampung taon; noon ay natakpan ng māyā kaya naging di-nakikita ng lahat ng nilalang.

Verse 13

कृतार्थमामतं ज्ञातवा काव्यं सर्वे दितेः सुताः / अभिजग्सुर्गृहं तस्य मुदितास्तं दिदृक्षवः

Nang malaman na natupad na ni Kāvyā ang layon, nagalak ang lahat ng anak ni Diti; nais siyang makita, nagtungo sila sa kanyang tahanan.

Verse 14

गता यदा न पश्यन्ति जयत्या संवृतं गुरुम् / लक्षमं तस्य तद् बुद्ध्वा प्रतिजग्मुर्यथागतम्

Pagdating nila, hindi nila nakita ang gurong tinakpan ni Jayantī; nang maunawaang hindi siya nagpapakita, bumalik sila gaya ng pagparoon.

Verse 15

बृहस्पतिस्तु संरुद्धं ज्ञात्वा काव्यं वरेण ह / प्रीत्यर्थे दश वर्षाणि जयन्त्या हितकाम्यया

Nabatid ni Bṛhaspati na napigil si Kāvyā dahil sa kapangyarihan ng biyaya; upang ikalugod ni Jayantī na nagnanais ng kabutihan, nanatili siya roon nang sampung taon.

Verse 16

बुद्ध्वा तदन्तरं सो ऽथ देवानां मन्त्रचोदितः / काव्यस्य रूपमास्थाय सो ऽसुरान्समभाषत

Nang maunawaan ang sandaling iyon, naudyukan siya ng mga mantra ng mga deva; kinuha niya ang anyo ni Kāvyā at nakipag-usap sa mga asura.

Verse 17

ततः सो ऽभ्यागतान्दृष्ट्वा बृहस्पतिरुवाच तान् / स्वागतं मम याज्यानां संप्राप्तो ऽस्मि हिताय च

Nang makita ang mga dumating, sinabi ni Brihaspati: “Maligayang pagdating, kayong mga karapat-dapat kong sambahin; narito ako para sa inyong kapakanan.”

Verse 18

अहं वो ऽध्यापयिष्यामि प्राप्ता विद्या मया हि याः / ततस्ते हृष्टमनसो विद्यार्थमुपपेदिरे

“Ituturo ko sa inyo ang kaalamang aking natamo.” Kaya sila’y nagalak at lumapit upang mag-aral ng vidyā.

Verse 19

पूर्णे काव्यस्तदा तस्मिन्समये दशवार्षिके / समयान्ते देवयाजी सद्यो जातमतिस्तदा

Nang matapos ang panahong sampung taon, sa pagtatapos nito, biglang nagising ang isip ni Devayājī.

Verse 20

बुद्धिं चक्रे ततश्चापि याज्यानां प्रत्यवेक्षणे / शुक्र उवाच देवि गच्छाम्यहं द्रष्टुं तव याज्याञ्छुचिस्मिते

Pagkaraan, naisip niyang siyasatin ang mga yajya. Sinabi ni Śukra: “O Diyosa, ikaw na may dalisay na ngiti, pupunta ako upang makita ang iyong mga yajya.”

Verse 21

विभ्रान्तप्रेक्षिते साध्वि त्रिवर्णायतलोचने / एवमुक्ताब्रवीद्देवी भज भक्तां महाव्रत / एष ब्रह्मन्सतां धर्मो न धर्मं लोपयामि ते

O banal na babae na may ligalig na tingin, may mahahabang matang kumikislap sa tatlong kulay! Nang masabi iyon, wika ng Diyosa: “O may dakilang panata, paglingkuran mo ang mga bhakta; O Brahman, ito ang dharma ng mga matuwid—hindi ko wawasakin ang iyong dharma.”

Verse 22

सूत उवाच ततो गत्वा सुरान्दृष्ट्वा देवाचार्येण धीमता

Wika ni Suta—pagkaraan ay nagpunta siya, nakita ang mga deva, at kasama ang marunong na guro ng mga deva.

Verse 23

वञ्चितान्काव्यरूपेण वचसा पुनरब्रवीत् / काव्यं मामनुजानीध्वमेष ह्याङ्गिरसो मुनिः

Sa mga salitang tila tula, nilinlang niya sila at muling nagsabi: “Pahintulutan ninyo ako bilang Kāvya; ito ang muning Āṅgirasa.”

Verse 24

वञ्चिता बत यूयं वै मयि सक्ते तु दानवाः / श्रुत्वा तथा ब्रुवाणं तं संभ्रान्ता दितिजास्ततः

Sinabi niya—“O mga Dānava, nalinlang kayo dahil sa pagkakapit ninyo sa akin.” Nang marinig iyon, nataranta ang mga anak ni Diti.

Verse 25

संप्रैक्षन्तावुभौ तत्र स्थिरासीनौ शुचिस्मितौ / संप्रमूढाः स्थिताः सर्वे प्रापद्यन्त न किञ्चन

Doon, silang dalawa’y nakaupo nang matatag, may dalisay na ngiti at nagtititigan; ang lahat ay natigilan sa pagkalito, walang magawa.

Verse 26

ततस्तेषु प्रमूढेषु काव्यस्तान्पुनरब्रवीत् / आचार्यो यो ह्ययं काव्यो देवायार्यो ऽयमङ्गिराः

Nang sila’y nalilito, muling sinabi ni Kāvya: “Siya ang Kāvya na ācārya; para sa mga deva, siya ang marangal na Aṅgirā.”

Verse 27

अनुगच्छत मां सर्वे त्यजतैनं बृहस्पतिम् / एवमुक्ते तु ते सर्वे तावुभौ समवेक्ष्य च

“Kayong lahat ay sumunod sa akin; talikuran ninyo ang Bṛhaspati na ito.” Pagkasabi nito, silang lahat ay tumitig at sinuri ang dalawa.

Verse 28

तदासुरा विशेष तु न व्यजानंस्तयोर्द्वयोः / बृहस्पतिरुवाचैनामं भ्रातो ऽयमङ्गिराः

Noon, hindi nakilala ng mga asura ang pagkakaiba ng dalawa. Sinabi ni Bṛhaspati: “Mga kapatid, ito si Aṅgirā.”

Verse 29

काव्यो ऽहं वो गुरुर्दैत्या मद्रूपो ऽयं बृहस्पतिः / संमोहयति रूपेण मामकेनैष वो ऽसुराः

“O mga Daitya, ako si Kāvya (Śukra), ang inyong guro; ang Bṛhaspati na ito ay nasa aking anyo. O mga asura, nililinlang niya kayo sa anyong akin.”

Verse 30

श्रुत्वा तस्य वचस्ते वै संमन्त्र्याथ वचो ऽब्रुवन् / अयं नो दशवर्षाणि सततं शास्ति वै प्रभुः

Nang marinig ang kanyang salita, sila’y nag-usap-usap at nagsabi: “Siya ang panginoong sampung taon nang walang humpay na nagtuturo sa amin.”

Verse 31

एष वै गुरुरस्माकमन्तरेप्सुरयं द्विजाः / ततस्तेदानवाः सर्वे प्रणिपत्याभिवाद्य च

“Siya ang aming guro; ang dvija na ito’y nagnanais sumuot sa loob.” Pagkaraan, ang lahat ng Dānava ay yumukod, nagpatirapa, at bumati nang may paggalang.

Verse 32

वचनं जगृहुस्तस्य विद्याभ्यासेन मोहिताः / ऊचुस्तमसुराः सर्वे क्रुद्धाः संरक्तलोचनाः

Dahil sa pagkahumaling sa pagsasanay ng kaalaman, tinanggap nila ang kanyang salita. Pagkaraan, ang lahat ng asura na galit at mapupula ang mga mata ay nagsalita sa kanya.

Verse 33

अयं गुरुर्हितो ऽस्माकं गच्छ त्वं नासि नो गुरुः / भार्गवो ऽगिरसो वायं भवत्वेषैव नो गुरुः

Ang gurong ito ang may malasakit sa aming kapakanan; umalis ka, hindi ka namin guro. Ang Bhargava na ito, mula sa angkan ni Angirasa, siya nawa ang maging guro namin.

Verse 34

स्थिता वयं निदेशे ऽस्य गच्छ त्वं साधु मा चिरम् / एवमुक्त्वा सुराः सर्वे प्रापद्यन्त बृहस्पतिम्

Nananatili kami sa kanyang utos; umalis ka nang maayos, huwag magtagal. Pagkasabi nito, ang lahat ng deva ay sumilong kay Brihaspati.

Verse 35

यदा न प्रतिपद्यन्ते तेनोक्तं तन्महद्धितम् / चुकोप भार्गवस्ते षामवलेपेन वै तदा

Nang hindi nila tanggapin ang dakilang kabutihang sinabi niya, nagalit si Bhargava dahil sa kanilang kayabangan.

Verse 36

बोधितापि मया यस्मान्न मां भजत दानवाः / तस्मात्प्रणष्टसंज्ञा वै पराभवमवाप्स्यथ

Kahit pinaalalahanan ko na, hindi pa rin ako sinasamba ng mga danava; kaya tiyak na mawawala ang inyong ulirat at daranas ng pagkatalo.

Verse 37

इति व्याहृत्य तान्काव्यो जगामाथ यथागतम् / शप्तांस्तानसुराञ्ज्ञात्वा काव्येन तु बृहस्पतिः

Pagkasabi nito, umalis si Kāvya (Śukrācārya) at bumalik gaya ng pagdating niya. Nang malaman ni Bṛhaspati na ang mga asura ay nasumpa, pinag-isipan niya ang tungkol kay Kāvya.

Verse 38

कृतार्थः स तदा हृष्टः स्वरूपं प्रत्यपद्यत / बुद्ध्वासुरांस्तदा ब्रष्टान्कृतार्थोंऽतर्द्धिमागमत्

Noon, natupad ang kanyang layon at siya’y nagalak, at nagbalik sa sariling anyo. Nang maunawaan niyang ang mga asura ay naligaw na, matapos maganap ang gawain ay naglaho siya.

Verse 39

ततः प्रनष्टे तस्मिंस्ते विभ्रान्ता दानवास्तदा / अहो धिग्वञ्चिताः स्नेहात्परस्परमथाब्रुवन्

Nang siya’y mawala, nalito ang mga dānava. Nag-usap-usap sila: “Ay! Nakakahiya; dahil sa pag-ibig at pagkalinga, tayo’y nalinlang.”

Verse 40

धर्मतो ऽविमुखाश्चैव कारिता वेधसा वयम् / दग्धाश्चैवोपधायोगात्स्वेस्वे कार्ये तु मायया

Inakay kami ng Tagapaglikha (Vedhas) na huwag tumalikod sa dharma; ngunit dahil sa pagsasanib ng mapanlinlang na paraan, nasunog kami ng māyā sa sarili naming gawain.

Verse 41

ततो ऽसुराः परित्रस्ता देवेभ्यस्त्वरिता ययुः / प्रह्लादमग्रतः कृत्वा काव्यस्यानुगमं पुनः

Pagkaraan, natakot ang mga asura at nagmadaling lumapit sa mga deva; inilagay si Prahlāda sa unahan, at muling sumunod kay Kāvya (Śukrācārya).

Verse 42

ततः काव्यं समासाद्य ह्यभितस्थु रवाङ्मुखाः / तानागतान्पुनर्दृष्ट्वा काव्यो याज्यानुवाच ह

Pagkatapos, paglapit kay Kavya (Shukracharya), sila ay tumayo na nakayuko ang mga ulo. Nang makita silang bumalik, nagsalita si Kavya sa kanyang mga disipulo.

Verse 43

मया संबोधिताः काले यतो मां नाभ्यनन्दथ / ततस्तेनावलेपेन गता यूयं पराभवम्

Binalaan ko kayo sa tamang panahon, ngunit hindi ninyo ako ginalang. Dahil sa kayabangang iyon, kayo ay dumanas ng pagkatalo.

Verse 44

प्रह्लादस्तमथोवाच मानस्त्वं त्यज भार्गव / स्वान्याज्यान्भजमानांश्च भक्तांश्चैव विशेषतः

Pagkatapos ay sinabi ni Prahlada sa kanya, 'O Bhargava, alisin mo ang iyong galit. Tanggapin mo ang iyong mga disipulo na sumasamba sa iyo, at lalo na ang iyong mga deboto.

Verse 45

त्वय्यदृष्टे वयं तेन देवाचार्येण मोहिताः / भक्तानर्हसि नस्त्रातुं ज्ञात्वा दीर्घेण चक्षुषा

Nang ikaw ay wala, kami ay nalinlang ng Gurong iyon ng mga Diyos. Nararapat na iligtas mo kami, na iyong mga deboto, sa pamamagitan ng pagkaalam nito gamit ang iyong malawak na pananaw.

Verse 46

यदि नस्त्वं न कुरुषे प्रसादं भृगुनन्दन / अपध्यातास्त्वया ह्यद्य प्रवेक्ष्यामोरसातलम्

Kung hindi mo kami pagkakalooban ng biyaya, O Anak ni Bhrigu, dahil sa iyong pagtatakwil ngayon, kami ay papasok sa Rasatala.

Verse 47

सूत उवाच ज्ञात्वा काव्यो यथातत्त्वं कारुण्येन महीयसा / एवं शुक्रो ऽनुनीतः संस्ततः कोपं न्यवर्त्तयत्

Wika ni Suta—nabatid ni Kavya (Sukracarya) ang katotohanan ayon sa tunay na kalagayan, sa dakilang habag; kaya si Sukra, nang mapayapa at mapuri, ay pinigil ang kanyang poot.

Verse 48

उवाचेदं न भेतव्यं गन्तव्यं न रसातलम् / अवश्यंभावीह्यर्थो ऽयं प्राप्तो वो मयि जाग्रति

Sinabi niya: Huwag matakot; hindi ninyo kailangang pumunta sa Rasatala. Ito’y di-maiiwasang pangyayari; dumating ito sa inyo habang ako’y nagbabantay at gising.

Verse 49

न शक्यमन्यथाकर्त्तुं दिष्टं हि बलवत्तरम् / संज्ञा प्रनष्टा या चेयं कामं तां प्रतिलप्स्यथ

Hindi ito maaaring gawin sa ibang paraan; sapagkat ang itinakda ng kapalaran ay higit na makapangyarihan. Ang nawalang saṃjñā (kamalayan) na ito ay tiyak ninyong muling matatamo.

Verse 50

प्राप्तः पर्यायकालो वा इति ब्रह्माभ्यभाषत / मत्प्रसादाच्च युष्माभिर्भुक्तं त्रैलोक्यमूर्ज्जितम्

Wika ni Brahma: “Dumating na ang panahon ng inyong paghalili (paryāya-kāla).” At sa aking biyaya, inyong natamasa ang makapangyarihang tatlong daigdig.

Verse 51

युगाख्या दश संपूर्णा देवानाक्रम्य मूर्द्धनि / तावन्तमेव कालं वै ब्रह्मा राज्यमभाषत

Nang manaig sa tuktok ng ulo ng mga deva, natapos ang sampung tinatawag na “yuga”; sa gayong haba ng panahon, itinakda ni Brahma ang paghahari (kapangyarihan).

Verse 52

सावर्णिके पुनस्तुभ्यं राज्यं किल भविष्यति / लोकानामीश्वरो भावी पौत्रस्तव पुनर्बलिः

Sa Manvantara na Sāvarṇika, tiyak na muling mapapasaiyo ang kaharian. Ang iyong apo ay muling magiging Bali, Panginoon ng mga daigdig.

Verse 53

एवं कालमयं प्रोक्तः पौत्रस्ते ब्रह्मणा स्वयम् / तथाहृतेषु लोकेषु न शोको न किलाभवत्

Gayon ang salitang itinakda ng Panahon tungkol sa iyong apo ay sinabi mismo ni Brahmā. At nang ang mga daigdig ay kunin, wala nang dalamhati.

Verse 54

यस्मात्प्रवृत्तयश्चास्य न कामैरभिसंधिताः / तस्मादजेन प्रीतेन दत्तं सावर्णिके ऽन्तरे

Sapagkat ang kanyang mga gawain ay hindi iniuugnay sa pagnanasa, kaya ang nalugod na Ajā (Brahmā) ay nagkaloob nito sa pagitan ng Sāvarṇika.

Verse 55

देवराज्यं बलेर्भाव्यमिति मामीश्वरो ऽब्रवीत् / तस्माददृश्यो भूतानां कालाकाङ्क्षी स तिष्ठति

Sinabi sa akin ng Panginoon: “Ang paghahari ng mga deva ay dapat mapunta kay Bali.” Kaya siya’y di-nakikita ng mga nilalang, naghihintay sa takdang panahon.

Verse 56

प्रीतेन चामरत्वं वै दत्तं तुभ्यं स्वयंभुवा / तस्मान्निरुत्सुकस्त्वं वै पर्यायं सहसाकुलः

Ipinagkaloob din ng nalugod na Svayambhū sa iyo ang kawalang-kamatayan. Kaya kahit walang pagnanasa, bigla kang nababalisa habang hinihintay ang iyong pagkakataon.

Verse 57

न च शक्यं मया तुभ्यं पुर स्ताद्वै विसर्पितुम् / ब्रह्मणा प्रतिषिद्धो ऽस्मि भविष्यं जानता प्रभो

O Panginoon, hindi ako makasusulong sa harap Mo; ipinagbawal ito sa akin ni Brahma na nakakabatid ng hinaharap.

Verse 58

इमौ च शिष्यौ द्वौ मह्यं तुल्यावेतौ बृहस्पतेः / दैवतैः सह संरब्धान्सर्वान्वो धारयिष्यतः

Ang dalawang alagad kong ito ay kapantay ni Brihaspati; pipigilin at pananatilihin nila kayong lahat na nagngangalit, kahit kasama ang mga deva.

Verse 59

सूत उवाच एवमुक्तास्तु दैतेया काव्येनाक्लिष्टकर्मणा / ततस्ताभ्यां ययुः सार्द्धं प्रह्लादप्रमुखास्तदा

Sinabi ni Sūta: Nang masabi ito ni Kāvya na di napapagod sa gawain, ang mga Daitya; at noon ay sumama sina Prahlāda at iba pa sa dalawang iyon.

Verse 60

अवश्यभाव्यमर्थं तं श्रुत्वा दैतेयदानवाः / सहसा शंसमानास्ते जयं काव्येन भाषितम्

Nang marinig ang bagay na tiyak na mangyayari, ang mga Daitya at Dānava ay biglang nagpuri sa ‘tagumpay’ na sinabi ni Kāvya.

Verse 61

दंशिताः सायुधाः सर्वे ततो देवान्समाह्वयन् / अथ देवासुरान्दृष्ट्वा संग्रामे समुपस्थितान्

Pagkaraan, silang lahat ay nagsuot ng baluti at humawak ng sandata at hinamon ang mga deva; at nang makita ang mga deva at asura na naroon na sa digmaan…

Verse 62

ततः संवृतसन्नाहा देवास्तान्समयोधयन् / देवासुरे ततस्तस्मिन्वर्त्तमाने शतं समाः / अजयन्तासुरा देवान्नग्रा देवा अमन्त्रयन्

Pagkaraan, ang mga diyos na nakasuot ng baluti ay nakipaglaban nang mabagsik sa kanila. Ang digmaang deva at asura ay tumagal ng sandaang taon. Sa huli, nanaig ang mga asura laban sa mga diyos; ang mga diyos ay nawalan ng magawa at napaurong.

Verse 63

देवा ऊचुः शण्डामर्कप्रभावेण जिताः स्मस्त्वसुरैर्वयम् / तस्माद्यज्ञं समुद्दिश्य कार्यं चात्महितं च यत्

Sinabi ng mga diyos: “Dahil sa kapangyarihan nina Shanda at Amarka, natalo kami ng mga asura. Kaya dapat tayong umasa sa yajña at gawin ang nararapat para sa sariling kapakanan.”

Verse 64

यज्ञेनोपाह्वयिष्यामस्ततो जेष्यामहे ऽसुरान् / अथोपामन्न्रयन्देवाः शण्डामकारै तु तावुभौ

“Sa pamamagitan ng yajña tatawagin natin ang banal na lakas; saka natin matatalo ang mga asura.” Pagkasabi nito, ipinatawag ng mga diyos sina Shanda at Amarka at magalang na nakipag-usap sa dalawa.

Verse 65

यज्ञे चाहूय तौ प्रोक्तौ त्यजन्तामसुरा द्विजौ

Sa yajña, ipinatawag sila at sinabi ng mga diyos: “O kayong dalawang dvija, talikuran ninyo ang mga asura.”

Verse 66

ग्रहं तु वां ग्रहीष्यामो ह्यनुजित्य तु दानवान् / एवं तत्यजतुस्तौ तु षण्डामकारै तदा सुरान्

Kapag napagtagumpayan namin ang mga dānava, tatanggapin namin kayo at bibigyan ng nararapat na dangal at katayuan. Nang marinig ito, sina Shanda at Amarka ay noon din tumalikod sa mga diyos.

Verse 67

ततो देवा जयं प्राप्ता दानवाश्च पराभवम् / देवासुरान्पराभाव्य शण्डामर्कावुपागमन्

Pagkaraan, nagwagi ang mga deva at natalo ang mga danava. Matapos daigin ang mga asura, lumapit sila kina Śaṇḍa at Amarka.

Verse 68

काव्यशापभिभूताश्च अनाधाराश्च ते पुनः / बाध्यमानास्तदा देवैर्विविशुस्ते रसातलम्

Dahil sa sumpa ni Kāvyā, muli silang nawalan ng sandigan. Sa pag-uusig ng mga deva, noon ay pumasok sila sa Rasātala.

Verse 69

एवं निरुद्यमास्ते वै कृता शक्रेण दानवाः / ततः प्रभृति शापेन भृगुनैमित्तिकेन च

Sa ganitong paraan, ginawa ni Śakra (Indra) na mawalan ng sigla ang mga danava. Mula noon, dahil sa sumpang may kaugnayan kay Bhṛgu, nagpatuloy iyon.

Verse 70

यज्ञे पुनः पुनर्विष्णुर्यज्ञे ऽथ शिथिले प्रभुः / कर्तुं धर्मव्यवस्थान मधर्मस्य प्रणाशनम्

Sa yajña, si Viṣṇu ay muling-muling nagpapakita; at kapag nanghihina ang yajña, dumarating ang Panginoon upang itatag ang dharma at lipulin ang adharma.

Verse 71

प्रह्नादस्य निदेशे तु ये ऽसुरा न व्यवस्थिताः / मनुष्यवध्यांस्तान्सर्वान्ब्रह्मा व्याहरत प्रभुः

Ang mga asurang hindi nanatili sa utos ni Prahlāda, silang lahat ay ipinahayag ni Brahmā, ang Panginoon, na ‘maaaring patayin ng mga tao’.

Verse 72

धर्मान्नारायणस्तस्मात्संभूतश्चाक्षुषे ऽन्तरे / यज्ञं प्रवर्त्तयामास वैन्यो वैवस्वते ऽन्तरे

Kaya mula sa Dharma, nagpakita si Narayana sa Caksusa Manvantara; at sa Vaivasvata Manvantara, sinimulan ni Vainya ang pagsasagawa ng yajña.

Verse 73

प्रादुर्भावे तु वैन्यस्य ब्रह्मैवासीत्पुरोहितः / चतुर्थ्यां तु युगाख्यायामापन्नेषु सुरेष्वथ

Sa paglitaw ni Vainya, si Brahma mismo ang naging purohita; at sa panahong tinawag na ikaapat na Yuga, nang ang mga deva ay napasa panganib.

Verse 74

संभुतः स समुद्रान्तर्हिरण्यकशिपोर्वधे / द्वितीयो नरसिंहो ऽभूद्रौद्रः सुतपुरस्सरः

Siya’y sumibol sa loob ng dagat upang lipulin si Hiranyakasipu; siya ang ikalawang Narasimha—marahas ang anyo, at nangunguna sa mga anak.

Verse 75

यजमानं तु दैत्येन्द्रमदित्याः कुलनन्दनः / द्विजो भूत्वा शुभे काले बलिं वैरोचनं जगौ

Sa yajamana na pinunong asura, ang kagalakan ng angkan ni Aditi (Vishnu) ay nag-anyong brahmana sa mapalad na oras at lumapit kay Bali Virocana.

Verse 76

त्रैलोक्यस्य भवान्राजा त्वयि सर्वं प्रतिष्ठितम् / दातुमर्हसि मे राजन्विक्रमांस्त्रीनिति प्रभुः

Wika ng Panginoon: “O Hari, ikaw ang hari ng tatlong daigdig; sa iyo nakasalig ang lahat. Kaya ipagkaloob mo sa akin ang lupang kasinlaki ng tatlong hakbang.”

Verse 77

ददामीत्येव तं राजा बलिर्वैरोचनो ऽब्रवीत् / वामनं तं च विज्ञाय ततो ऽदान्मुदितः स्वयम्

Sinabi ni Haring Bali Vairochana, “Ako’y magbibigay.” Nang makilala niya ang Vamana, nagalak siya at siya mismo ang nagkaloob ng handog.

Verse 78

स वामनो दिवं खं च पृथिवीं च द्विजोत्तमाः / त्रिभिः क्रमैर्विश्वमिदं जगदाक्रामत प्रभुः

O mga pinakadakilang dvija! Ang Panginoong Vamana, sa tatlong hakbang, ay sinaklaw ang langit, kalawakan, at lupa—ang buong daigdig na ito.

Verse 79

अत्यरिच्यत भूतात्मा भास्करं स्वेन तेजसा / प्रकाशयन्दिशः सर्वाः प्रदिशश्च महायशाः

Ang dakilang may puri, ang Kaluluwa ng mga nilalang, ay humigit pa sa araw sa sariling ningning, at pinaliwanag ang lahat ng dako at mga pagitan nito.

Verse 80

शुशुभे स महाबाहुः सर्वलोकान्प्रकाशयन् / आसुरीं श्रियमाहृत्य त्रींल्लोकांश्च जनार्द्दनः

Nagniningning si Janardana na makapangyarihan ang bisig, habang nililiwanagan ang lahat ng mga daigdig; inagaw niya ang karangyaan ng mga asura at sinakop ang tatlong mundo.

Verse 81

स पुत्रपौत्रानसुरान्पातालतलमानयन् / नमुचिः शंबरश्चैव प्रह्रादश्चैव विष्णुना

Sa pamamagitan ni Vishnu, ang mga asura kasama ang mga anak at apo ay dinala sa kailaliman ng Patala; pati sina Namuci, Shambara, at Prahlada.

Verse 82

क्रूरा हता विनिर्दूता दिशः संप्रतिपेदिरे / महाभूतानि भूतात्मा सविशेषाणि माधवः

Nang mapatay at mapalayas ang mga malulupit, ang mga dako ay napayapa; si Madhava, ang Atman ng lahat ng nilalang, ay naghayag ng mga Mahabhuta na may mga natatanging katangian.

Verse 83

बलिं चं सबलं विप्रास्तत्राद्भुतमदर्शयत् / तस्य गात्रे जगत्सर्वमात्मानमनुपश्यति

Ipinakita roon ng mga brahmana si Bali kasama ang kanyang hukbo sa isang kababalaghan; sa kanyang katawan, ang buong daigdig ay nakikita ang sariling Atman.

Verse 84

न किञ्चिदस्ति लोकेषु यदव्याप्तं महात्मना / तद्वै रूपमुपेन्द्रस्य देवादानवमानवाः

Sa mga daigdig, walang anumang hindi sinasaklaw ng Mahatma; iyon ang anyo ni Upendra—o mga deva, danava, at tao.

Verse 85

दृष्ट्वा संमुमुहुः सर्वे विष्णुतेजोविमोहिताः / बलिः सितो महापाशैः सबन्धुः ससुत्दृद्गणः

Nang makita iyon, ang lahat ay nanglupaypay sa pagkahumaling sa ningning ni Vishnu; si Bali ay iginapos ng malalaking lubid, kasama ang mga kamag-anak at mga anak na lalaki.

Verse 86

विरोचनकुलं सर्वं पाताले सन्निवेशितम् / ततः सर्वामरैश्वर्यं दत्त्वेन्द्राय महात्मने

Ang buong angkan ni Virocana ay inilagay sa Patala; pagkatapos, ang lahat ng kapangyarihan at karangyaan ng mga amara ay ibinigay kay Indra na dakila.

Verse 87

मानुषेषु महाबाहुः प्रादुरास जनार्द्दनः / एतास्तिस्रः समृतास्तस्य दिव्याः संभूतयः शुभाः

Sa gitna ng mga tao, nagpakita si Janardana na may makapangyarihang bisig. Ang tatlong banal at mapalad na pagkapanganak na ito ay itinuturing na mga pagpapakita Niya.

Verse 88

मानुष्यः सप्त यास्तस्य साग्रगास्ता निबोधत / त्रेतायुगे तु दशमे दत्तात्रेयो बभूव ह

Alamin ang pitong pangunahing pagkakatawang-tao Niya bilang tao. Sa Tretā-yuga, sa ikasampung yugto, nagkatawang-tao si Dattātreya.

Verse 89

नष्टे धर्मे चतुर्थश्च मार्कण्डेयपुः सरः / पञ्चमः पञ्चदश्यां तु त्रेतायां संबभूव ह

Nang maglaho ang Dharma, sa ikaapat na anyo, si Markandeya ang itinuturing na nangunguna. At sa Tretā, sa ikalabinlimang yugto, lumitaw ang ikalimang pagkakatawang-tao.

Verse 90

मान्धाता चक्रवर्त्तित्वे तस्योतथ्यः पुरस्सरः / एकोनविंशयां त्रेतायां सर्वक्षत्रान्तकृद्विभुः

Bilang si Mandhata na chakravartin, si Utathya ang itinuturing na nauna sa Kanya. Sa ikalabinsiyam ng Tretā, nagpakita ang Makapangyarihan bilang ‘tagapagwakas ng lahat ng Kshatriya’.

Verse 91

जामदग्न्यस्तदा षष्ठे विश्पामित्रपुरस्सरः / चतुर्विंशे युगे रामो वसिष्ठेन पुरोधसा

Pagkaraan, sa ikaanim na anyo, nagpakita si Jamadagnya (Parashurama), na may Vishvamitra bilang nauna. Sa ikadalawampu’t apat na yuga, lumitaw si Rama, na si Vasishtha ang kanyang punong pari.

Verse 92

सप्तमो रावणस्यार्थे जज्ञे दशरथात्मजः / अष्टमो द्वापरे विष्णुरष्टाविंशे पराशरात्

Para sa layuning tumugon kay Ravana, sa ikapitong pagkakatawang-tao ay isinilang ang anak ni Dasaratha. Sa Dvapara, si Vishnu ay nagpakita bilang ikawalong anyo, at sa ika-dalawampu’t walo ay lumitaw mula kay Parasara.

Verse 93

वेदव्यासस्ततो जज्ञे जातूकर्ण्यपुरस्सरः / तथैव नवमे विष्णुरदित्याः कश्यपात्मजः

Pagkaraan, isinilang si Vedavyasa na nanguna kasama ni Jatukarnya. Gayundin, sa ikasiyam na pagkakatawang-tao, si Vishnu ay lumitaw bilang anak ni Kasyapa mula sa sinapupunan ni Aditi.

Verse 94

देवक्यां वसुदेवात्तु जातो गार्ग्यपुरस्सरः / अप्रमेयो नियोगश्च यतकामवरो वशी

Sa sinapupunan ni Devaki, mula kay Vasudeva, Siya’y isinilang, nangunguna gaya ni Gargya. Siya’y di-masusukat; ang Kanyang pagparito’y ayon sa banal na atas; Siya’y nagbibigay ng biyaya ayon sa nais at may kapangyarihan sa lahat.

Verse 95

क्रीडते भगवांल्लोके बालः क्रीडनकेरिव / न प्रमातुं महाबाहुं शक्यो ऽसौ मधुसूदनः

Ang Bhagavan ay naglalaro sa daigdig na parang bata, gaya ng sanggol na naglalaro ng laruan. Ang makapangyarihang Madhusudana ay hindi masusukat o lubusang mauunawaan ninuman.

Verse 96

परं ह्यवरमेतस्माद्विश्वरूपान्न विद्यते / अष्टाविंशतिके तद्वद्द्वापरस्याथ संक्षये

Walang higit na mataas o higit na mababa kaysa sa anyong Visvarupa na ito. Sa ika-dalawampu’t walong (pagkakatawang-tao) ay gayon din; at noon nagwawakas ang panahon ng Dvapara.

Verse 97

नष्टे धर्मे तदा जज्ञे विष्णुर्वृष्णिकुले प्रभुः / कर्तुं धर्मव्यवस्थानमसुराणां प्रणाशनम् / माहयन्सर्वभूतानि योगात्मा योगमायया

Nang maglaho ang dharma, noon isinilang ang Panginoong Vishnu sa angkan ng Vrishni. Upang itatag ang kaayusan ng dharma at lipulin ang mga asura, ang Yogatma ay nagbigay-dangal sa lahat ng nilalang sa pamamagitan ng Yogamaya.

Verse 98

प्रविष्टो मानुषीं योनिं प्रच्छन्नश्चरते महीम्

Pumasok Siya sa sinapupunan ng tao at palihim na naglalakbay sa daigdig.

Verse 99

विहारार्थं मनुष्येषु सांदीपनिपुरस्सरः / यत्र कंसं च शाल्वं च द्विविदं च महासुरम्

Upang magsagawa ng banal na paglilibang sa mga tao, nagtungo Siya sa lungsod ni Sandipani; naroon sina Kamsa, Salva, at si Dvivida, ang dakilang asura.

Verse 100

अरिष्ठं वृषभं चैव पूतनां केशिनं हयम् / नागं कुवलयापीडं मल्लं राजगृहाधिपम्

Nilupig din Niya si Arishta na toro, si Putana, si Kesi na kabayo, ang elepanteng Kuvalayapida, ang mandirigmang malla, at ang pinuno ng Rajagriha.

Verse 101

दैत्यान्मानुषदेहस्थान्सूदयामास वीर्यवान् / छिन्नं बाहुसहस्रं च बाणस्याद्भुतकर्मणा

Pinuksa ng Makapangyarihan ang mga daitya na nananahan sa anyong-tao; at sa kahanga-hangang gawa, pinutol Niya ang sanlibong bisig ni Banaasura.

Verse 102

नरकश्च हतः संख्ये यवनश्च महाबलः / हृतानि च महीपानां सर्वरत्नानि तेजसा

Sa digmaan, napatay si Naraka at ang makapangyarihang Yavana; at sa ningning ng kapangyarihan, nasamsam ang lahat ng hiyas ng mga hari.

Verse 103

कुरुवीराश्च निहताः पार्थिवा ये रसातले / एते लोकहितार्थाय प्रादुर्भावा महात्मनः

Napatay rin ang mga mandirigmang Kuru na mga haring nasa Rasatala; ang mga dakilang banal na ito’y nagpakita para sa kapakanan ng daigdig.

Verse 104

अस्मिन्नेव युगे क्षीणे संध्याशिष्टे भविष्यति / कल्किर्विष्णुयशा नाम पाराशर्यः प्रतापवान्

Kapag humina ang yugang ito at tanging sandali ng dapithapon ang natira, lilitaw si Kalki, ang makapangyarihang Parasharya na nagngangalang Vishnuyasha.

Verse 105

दशमो भाव्यसंभूतो याज्ञवल्क्यपुरस्सरः / अनुकर्षन्स वै सेनां हस्त्यश्वरथसंकुलाम्

Siya ang darating na ikasampung pagkakatawang-tao; pinangungunahan ni Yajnavalkya, isasama niya ang hukbong siksik sa elepante, kabayo, at mga karwaheng pandigma.

Verse 106

प्रगृहीतायुधैर्विप्रैर्वृतः शतसहस्रशः / नात्यर्थं धार्मिका ये च ये च धर्मद्विषः क्वचित्

Mapapalibutan siya ng daan-daang libong mga brahmin na may tangan na sandata; at maging yaong hindi lubhang maka-dharma, at kung minsan ay napopoot sa dharma, ay (kasama rin).

Verse 107

उदीच्यान्मध्यदेशांश्च तथा विन्ध्या परान्तिकान् / तथैव दाक्षिणात्यांश्च द्रविडान्सिंहलैः सह

Pinasakop niya ang mga tao sa hilagang lupain, sa Madhyadeśa, at sa mga hanggahan ng Vindhya; gayundin ang mga taga-timog, ang mga Dravida, kasama ang mga Sinhala.

Verse 108

गान्धारान्पारदांश्चैव पह्लवान्पवनाञ्छकान् / तुबराञ्छबरांश्चैव पुलिन्दान्बरदान् वसान्

Pinasakop niya ang mga Gandhāra, Pārada, Pahlava, Pavana at Śaka; gayundin ang Tubara, Chabara, Pulinda, Barada at Vasa.

Verse 109

लंपाकानाङ्घ्रकान्पुण्ड्रान्किरातांश्चैव स प्रभुः / प्रवृत्तचक्रो बलवान्म्लेच्छानामन्तकृद्बली

Ang Panginoon ay pinasakop din ang Lampāka, Āṅghra, Puṇḍra at Kirāta; at nang umikot ang kaniyang cakra, siya’y naging makapangyarihan, ang matapang na tagapagwakas ng mga mleccha.

Verse 110

अदृश्यः सर्वभूतानां पृथिवीं विचरिष्यति / मानवः स तु संजज्ञे देवसेनस्य धीमतः

Siya’y lilibot sa daigdig na di nakikita ng lahat ng nilalang. Siya’y isinilang bilang tao sa sambahayan ng marunong na Devasena.

Verse 111

पूर्वजन्मनि विष्णुर्यः प्रमितिर्नाम वीर्यवान् / गोत्रेण वै चन्द्रमसः पूर्णे कलियुगे ऽभवत्

Sa nakaraang kapanganakan, siya’y si ‘Pramiti’ na makapangyarihan, may anyong Viṣṇu; at sa ganap na Kaliyuga, siya’y muling lumitaw sa angkan ng Candramasa.

Verse 112

इत्येतास्तस्य देवस्य दक्षसंभूतयः स्म-ताः / तन्तं कालं च कायं च तत्तदुद्दिश्य कारणम्

Sa ganitong paraan, binanggit ang lahat ng pagsilang ng diyos na iyon na nagmula kay Daksha; sa pagtukoy sa hibla, sa panahon, at sa katawan, ipinaliwanag ang kani-kaniyang sanhi.

Verse 113

अंशेन त्रिषु लोकेषु तास्ता योनीः प्रपत्स्यते / पञ्चविंशे स्थितः कल्पे पञ्चविंशत्स वै समाः

Sa pamamagitan ng isang bahagi ng sarili, nararating niya ang iba’t ibang sinapupunan sa tatlong daigdig; nananatili siya sa ikadalawampu’t limang kalpa at tunay na dalawampu’t limang taon.

Verse 114

विनिघ्नन्सर्वभूतानि मानुषानेव सर्वशः / कृत्वा बीजावशेषां तु महीं क्रूरेण कर्मणा

Pinupuksa niya ang lahat ng nilalang, lalo na ang mga tao, sa lahat ng dako; sa malupit na gawa, ginagawang ang lupa’y may natitirang binhi na lamang.

Verse 115

शान्तयित्वा तु वृषलान्प्रायशस्तान धार्मिकान् / ततः स वै तदा कल्किश्चरितार्थः ससैनिकः

Ngunit matapos payapain ang mga vṛṣala na kadalasa’y nananatiling maka-dharma; noon si Kalki, kasama ang hukbo, ay nagiging ganap ang layon.

Verse 116

कर्मणा निहता ये तु सिद्धास्ते तु पुनः स्वयम् / अकस्मात्कुपितान्योन्यं भविष्यन्ति च मोहिताः

Ang mga siddha na napatay dahil sa gawaing iyon ay muling lilitaw sa kanilang sarili; bigla silang malilito at magagalit sa isa’t isa.

Verse 117

क्षपयित्वा तु तान्सर्वान्भाविनार्थेन चोदितः / गङ्गायमुनयोर्मध्ये निष्ठां प्राप्स्यति सानुगः

Pagkatapos lipulin silang lahat, naudyukan ng layunin sa hinaharap, siya kasama ang mga kasamahan ay makakamtan ang matatag na panata sa pagitan ng Ganga at Yamuna.

Verse 118

ततो व्यतीते कल्पे तु समाप्ते सहसैनिके / नृपेष्वथ विनिष्टेषु तदा त्वप्रग्रहाः प्रजाः

Pagkaraan, kapag lumipas ang kalpa at natapos kasama ang malalaking hukbo, at nang mapuksa ang mga hari, ang mga tao ay magiging walang pagpipigil.

Verse 119

रक्षणे विनिपृत्ते तु हत्वा चान्योन्यमाहवे / परस्परत्दृतस्वाश्च निरानन्दाः सुदुःखिताः

Kapag nawala ang pag-iingat, magpapatayan sila sa labanan at mag-aagawan ng yaman; mawawalan ng galak at labis na magdurusa.

Verse 120

पुराणि हित्वा ग्रामांश्च तुल्यास्ता निष्परिग्रहाः / प्रनष्टश्रुतिधर्माश्चनष्टधर्माश्रमास्तथा

Iiwan nila ang mga lumang lungsod at nayon; lahat ay magiging magkakapantay at walang pag-aari. Mawawala ang dharma ng Śruti, at guguho rin ang kaayusan ng mga āśrama.

Verse 121

ह्रस्वा अल्पायुषश्चैव भविष्यन्ति वनौकसः / सरित्पर्वतसेविन्यः पत्रमूलफलाशनाः

Ang mga naninirahan sa gubat ay magiging pandak at maikli ang buhay; aasa sila sa mga ilog at bundok, at mabubuhay sa pagkain ng dahon, ugat, at bunga.

Verse 122

चीरपत्राजिनघराः संकरं घोरमास्थिताः / अल्पायुषो नष्टवार्ता बह्वाबाधाः सुदुःखिताः

Sila’y magsusuot ng basahang tela, mga dahon, at balat ng usa, at mananatili sa nakapanghihilakbot na halong-dharma. Maikli ang buhay, naglaho ang balita ng kabutihan, maraming kapighatian, at labis na nagdurusa.

Verse 123

एवं काष्ठामनुप्राप्ताः कलिसंध्यांशके तदा / प्रजाः क्षयं प्रयास्यन्ति सार्द्धं कलियुगेन तु

Kaya nito, kapag dumating sila sa bahagi ng dapithapon ng Kali at umabot sa sukdulan, ang mga tao’y tutungo sa pagkalagas kasabay ng Kali Yuga mismo.

Verse 124

क्षीणे कलियुगे तस्मिन्प्रवृत्ते च कृते पुनः / प्रपत्स्यन्ते यथान्यायं स्वभावादेव नान्यथा

Kapag humina at magwakas ang Kali Yuga at muling umiral ang Krita Yuga, ang mga tao’y kikilos ayon sa katarungan dahil sa likas nilang pagkatao, hindi sa iba pang paraan.

Verse 125

इत्येतत्कीर्त्तितं सर्वं देवासुरविचेष्टितम् / यदुवंशप्रसंगेन महद्वो वैष्मवं यशः

Sa gayon, naisaysay ang lahat ng pagkilos ng mga deva at asura; at sa pagbanggit ng angkan ni Yadu, naipahayag para sa inyo ang dakilang luwalhati ng Vaiṣṇava.

Verse 126

तुर्वसोस्तु प्रवक्ष्यामि पूरोर्द्रुह्योरनोस्तथा

Ngayon ay isasalaysay ko rin si Turvasu, gayundin sina Puru, Druhyu, at Anu.