Shloka 21
Vaivasvata-vamsha-pravṛttiḥ
Origin and Issue of Vaivasvata Manu; Ilā–Sudyumna Episode
Devanagari script
कन्याभावत्तु सुद्युम्नो नैव भागमवाप्तवान् / वसिष्ठवचनाच्चासीत्प्रतिष्ठाने महाद्युतिः
Transliteration
kanyābhāvattu sudyumno naiva bhāgamavāptavān / vasiṣṭhavacanāccāsītpratiṣṭhāne mahādyutiḥ
Translation
Dahil nasa kalagayang babae, si Sudyumna ay hindi tumanggap ng anumang bahagi; ngunit sa salita ni Vasiṣṭha, siya’y nanirahan sa Pratiṣṭhāna na may dakilang liwanag.
Word by Word
कन्याभावात्because of maidenhood/female state
कन्याभावात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootकन्या-भाव (प्रातिपदिक; कन्या + भाव)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (अपादान/ablative), एकवचन; तत्पुरुष-समासः (कन्यायाः भावः)
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात/particle (contrast/emphasis)
सुद्युम्नःSudyumna
सुद्युम्नः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसुद्युम्न (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्तृ/nominative), एकवचन
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध/negation particle
एवindeed/at all
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण/particle (only/indeed)
भागम्a share/portion
भागम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootभाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म/accusative), एकवचन
अवाप्तवान्obtained/received
अवाप्तवान्:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootअव्+आप् (धातु) → अवाप्तवत् (कृदन्त; क्तवतु)
Formकृदन्त (क्तवतु/परिपूर्णकृदन्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; परस्मैपदी-भावार्थः; ‘obtained’ (perfective past participle used predicatively)
वसिष्ठवचनात्from Vasiṣṭha’s word/command
वसिष्ठवचनात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootवसिष्ठ-वचन (प्रातिपदिक; वसिष्ठ + वचन)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (अपादान/ablative), एकवचन; तत्पुरुष-समासः (वसिष्ठस्य वचनम्)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/coordination conjunction
आसीत्was/became
आसीत्:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/past), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदी
प्रतिष्ठानेin Pratiṣṭhāna (place)
प्रतिष्ठाने:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootप्रतिष्ठान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण/locative), एकवचन
महाद्युतिःthe greatly radiant one
महाद्युतिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमहाद्युति (प्रातिपदिक; महा + द्युति)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्तृ/nominative), एकवचन; कर्मधारय-समासः (महती द्युतिः यस्य)