Adhyaya 54

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमाभागे तृतीय उपोद्धातपादे सगरचरितेसागराविनाशो नाम त्रिपञ्चशत्तमो ऽध्यायः // ५३// जैमिनिरुवाच क्रोधाग्निमेनं विप्रेन्द्र सद्यः संहर्त्तुमर्हसि / नो चेदकाले लोको ऽयं सकलस्तेन दह्यते

Ganito sa Śrī Brahmāṇḍa Mahāpurāṇa, sa gitnang bahagi na ipinahayag ni Vāyu, sa ikatlong upoddhāta-pāda, sa salaysay ni Sagara, ang ika-53 kabanata na tinatawag na “Pagkawasak ng Karagatan.” Wika ni Jaimini: “O pinuno ng mga brahmana, dapat mong agad pawiin ang apoy ng poot na ito; kung hindi, bago ang takdang panahon, ang buong daigdig ay masusunog dahil dito.”

Verse 2

दृष्टस्ते महिमानेन व्याप्तमासीच्चराचरम् / क्षमस्व संहर क्रोधं नमस्ते विप्रपुङ्गव

Nasaksihan namin ang iyong kadakilaan na lumaganap sa lahat ng gumagalaw at di-gumagalaw. Patawarin kami; pawiin ang poot. Pagpupugay sa iyo, O viprapuṅgava.

Verse 3

एवं संस्तूयमानस्तु भगवान्कपिलो मुनिः / तूर्णमेव क्षयं निन्ये क्रोधाग्निमतिभैरवम्

Sa gayong pagpupuri, si Bhagavān Kapila Muni ay agad na nagpawi at nagpalubha sa pagkalipol ng napakakilabot na apoy ng poot.

Verse 4

ततः प्रशान्तमभवज्जगत्सर्वं चराचरम् / देवास्तपस्विनश्चैव बभूवुर्विगतज्वराः

Pagkaraan nito, ang buong daigdig—gumagalaw man o hindi—ay naging payapa. Ang mga deva at mga mapag-asetang banal ay napawi ang lagnat ng pagdurusa.

Verse 5

एतस्मिन्नेव काले तु भगवान्नारदो मुनिः / अयोध्या मगमद्राजन्देवलोकाद्यदृच्छया

Sa mismong panahong iyon, O hari, dumating sa Ayodhya ang banal na muni na si Narada, mula sa daigdig ng mga deva, na tila itinadhana ng pagkakataon.

Verse 6

तमागतमभिप्रेक्ष्य नारदं सगरस्तदा / अर्घ्यपाद्यादिभिः सम्यक्पूजयामास शास्त्रतः

Nang makita ni Sagara na dumating si Narada, siya’y sumamba nang wasto ayon sa śāstra, na may arghya, pādya, at iba pang handog.

Verse 7

परिगृह्य च तत्पूजामासीनः परमासने / नारदो राजशार्दूलमिदं वचनमब्रवीत्

Matapos tanggapin ang paggalang at maupo sa pinakamainam na upuan, sinabi ni Narada sa haring tila leon ang ganitong pananalita.

Verse 8

नारद उवाच हयसंचारणार्थाय संप्रयातास्तवात्मजाः / ब्रह्मदण्डहताः सर्वे विनष्टा नृपसत्तम

Wika ni Narada: O pinakamainam na hari, ang iyong mga anak na umalis upang hanapin ang kabayo ay pawang tinamaan ng Brahma-daṇḍa at napuksa.

Verse 9

संरक्ष्यमाणस्तैः सर्वैर्हयस्ते यज्ञियो नृप / केनाप्य लक्षितः क्वापि नीतो विधिवशाद्दिवि

O hari, ang kabayong banal para sa yajña, bagaman binabantayan ng lahat, ay napansin ng isang tao at sa bisa ng tadhana ay dinala sa kung saang makalangit na dako.

Verse 10

ततो विनष्टं तुरगं विचिन्वन्तो महीतले / प्रालभन्त न ते क्वापि तत्प्रवृत्तिं चिरान्नृप

Pagkaraan, hinanap nila sa lupa ang nawawalang kabayo; O hari, kahit matagal na, wala silang natagpuang bakas nito saanman.

Verse 11

ततो ऽवनेरधस्ते ऽश्वं विचेतुं कृतनिश्चयाः / सागरास्ते समारभ्य प्रचख्नुर्वसुधातलम्

Kaya nagpasya silang hanapin ang kabayo sa ilalim ng lupa; ang mga anak ni Sagara ay nagsimulang maghukay sa balat ng daigdig.

Verse 12

खनन्तो वसुधा मश्वं पाताले ददृशुर्नृप / समीपे तस्य योगीन्द्रं कपिलं चमहामुनिम्

Sa patuloy na paghuhukay, O hari, nakita nila ang kabayo sa Pātāla; at sa tabi nito ang Yogīndra, ang dakilang muni na si Kapila.

Verse 13

तं दृष्ट्वा पापकर्माणस्ते सर्वे कालचोदिताः / कपिलं कोपयामासुरश्वहर्त्तायमित्यलम्

Nang makita siya, ang mga makasalanan, udyok ng panahon, ay sumigaw: “Ito ang magnanakaw ng kabayo!” at sinikap nilang galitin si Muni Kapila.

Verse 14

ततस्तत्क्रोधसंभूतनेत्राग्नेर्दहतो दिशः / इन्धनीभूतदेहास्ते पुत्राः संक्षयमागताः

Pagkaraan, ang apoy mula sa mga mata na isinilang sa poot ay sumunog sa lahat ng dako; ang mga anak na iyon, ang katawan ay parang panggatong, ay nalipol.

Verse 15

क्रूराः पापसमाचाराः सर्वलोकोपरोधकाः / यतस्ते तेन राजेन्द्र न शोकं कर्तुमर्हसि

Sila ay malulupit, gumagawa ng kasamaan, at hadlang sa lahat ng nilalang; kaya, O Rajendra, hindi nararapat na magluksa ka para sa kanila.

Verse 16

स त्वं धैर्यधनो भूत्वा भवित व्यतयात्मनः / नष्टं मृतमतीतं च नानुशोचन्ति पण्डिताः

Gawin mong kayamanan ang katatagan at tanggapin ang dapat mangyari; ang nawala, ang namatay, at ang lumipas ay hindi ipinagdadalamhati ng marurunong.

Verse 17

तस्मात्पौत्रमिमं बालमंशुमन्तं महामतिम् / तुरगानयनार्थाय नियुङ्क्ष्व नृपसत्तम

Kaya, O pinakamainam na hari, italaga ang batang apo na si Anshuman—may dakilang talino—upang ibalik ang kabayo.

Verse 18

इत्यक्त्वा राजशार्दूलं सदस्यर्त्विक्समन्वितम् / क्षणेन पश्यतां तेषां नारदो ऽन्तर्दधे मुनिः

Pagkasabi nito sa haring tulad ng tigre na kasama ang mga kasapi ng kapulungan at mga pari, sa isang iglap at sa harap nila, naglaho ang pantas na si Narada.

Verse 19

तच्छ्रत्वा वचन तस्य नारदस्य नृपोत्तमः / दुःखशोकपरातात्मा दध्यौ चिरमुदारधीः

Nang marinig ang mga salita ni Narada, ang dakilang hari ay nabalot ng dalamhati at pighati, at sa marangal na pag-iisip ay nagmuni-muni nang matagal.

Verse 20

तं ध्यानयुक्तं सदसि समासीनमवाङ्मुखम् / वसिष्ठः प्राह राजानं सांत्वयन्देशकालवित्

Nang makita ang hari na nakaupo sa bulwagan, nakalubog sa pagninilay at nakayuko, si Vasistha na batid ang panahon at kalagayan ay nagsalita upang umaliw.

Verse 21

किमिदं धैर्यसाराणामवकाशं भवदृशाम् / लभते हृदि चेच्छोकः प्राप्तं धीर तया फलम्

O matatag! Paano nagkaroon ng puwang ang dalamhati sa puso ng tulad mo na ubod ng tibay? Sabihin, anong bunga ang nakuha mo rito?

Verse 22

दौर्मनस्यं शिथिलयन्सर्वं दिष्टवशानुगम् / मन्वानो ऽनन्तरं कृत्यं कर्तुमर्हस्यसंशयम्

Pawiin ang panghihina ng loob; isipin na ang lahat ay naganap sa ilalim ng tadhana, at gawin ang susunod na tungkulin nang walang pag-aalinlangan.

Verse 23

वसिष्ठेनैवमुक्तस्तु राजा कार्यार्थतत्त्ववित् / धृतिं सत्त्वं समालंब्य तथेति प्रत्यभाषत

Nang masabi ito ni Vasistha, ang haring batid ang diwa ng tungkulin at layon ay kumapit sa tibay at tapang, at sumagot, “Gayon nga.”

Verse 24

अंशुमन्तं समाहूय पौत्रं विनयशालिनम् / ब्रह्मक्षत्त्रसभामध्ये शनैरिदमभाषत

Tinawag niya si Aṃśumant, ang apong may kababaang-loob, at sa gitna ng kapulungan ng mga Brahmana at Kshatriya ay marahang nagsalita siya nang ganito.

Verse 25

ब्रह्मदण्डहताः सर्वे पितरस्तव पुत्रक / पतिताः पापकर्माणो निरये शाश्वतीः समाः

Anak ko, ang lahat ng iyong mga ninuno ay pinarusahan ng pamalo ni Brahma; dahil sa masasamang gawa sila’y nalugmok at nasa impiyerno sa napakahabang panahon.

Verse 26

त्वमेव संततिर्मह्यं राज्यस्यास्य च रक्षिता / त्वदायत्तमशेषं मे श्रेयो ऽमुत्र परत्र च

Ikaw lamang ang aking lahi at tagapangalaga ng kahariang ito; ang lahat ng aking kabutihan, sa mundong ito at sa kabilang-buhay, ay nakasalalay sa iyo.

Verse 27

स त्वं गच्छ ममादेशात्पाताले कपिलान्तिकम् / तुरगानयनार्थाय यत्नेन महातान्वितः

Kaya’t sa aking utos, magtungo ka sa Pātāla at lumapit kay Rishi Kapila; upang maibalik ang kabayo, magsikap ka nang may dakilang tiyaga at tapang.

Verse 28

तं प्रार्थयित्वा विधिवत्प्रसाद्य च विशेषतः / आदाय तुरगं वत्स शीघ्रमागन्तुमर्हसि

Pagkatapos siyang pakiusapan ayon sa wastong ritwal at lalo pang pasayahin, anak ko, dalhin mo ang kabayo at magbalik ka agad.

Verse 29

जैमिनिरुवाच एवमुक्तोंऽशुमांस्तेन प्रणम्य पितरं पितुः / तथेत्युक्त्वा महाबुद्धिः प्रययौ कपिलान्तिकम्

Sinabi ni Jaimini—nang masabi iyon, yumukod si Aṁśumān at nagbigay-galang sa ama ng kanyang ama. Pagkaraan ay nagsabi ng “Gayon nga,” at ang marunong na ito’y nagtungo sa piling ni Kapila.

Verse 30

तमुपागम्य विधिवन्नमस्कृत्य यथामति / प्रश्रयावनतो भूत्वा शनैरिदमुवाच ह

Lumapit siya at nagbigay-galang ayon sa wastong ritwal, ayon sa kanyang kaya. Yumukod na may paggalang at dahan-dahang nagsalita nang ganito.

Verse 31

प्रसीद विप्रशार्दूल त्वामहं शरणं गतः / कोपं च संहर क्षिप्रं लोकप्रक्षयकारकम्

O tigre sa mga brahmana, mahabag ka; ako’y dumulog sa iyong kanlungan. Pawiin agad ang galit na nagdudulot ng pagkapuksa ng daigdig.

Verse 32

त्वयि क्रुद्धे जगत्सर्वं प्रणाशमुपयास्यति / प्रशान्तिमुपयाह्याशुलोकाः संतु गतव्यथाः

Kapag ikaw ay nagalit, ang buong daigdig ay mapapasa kapahamakan. Kaya pumaroon ka agad sa kapayapaan, upang ang mga nilalang ay mawala ang dalamhati.

Verse 33

प्रसन्नो ऽस्मान्महाभाग पश्य सौम्येन चक्षुषा / ये त्वत्क्रोधाग्निनिर्दग्धास्तत्संततिमवेहि माम्

O mapalad na dakila, masdan mo kami nang may maamong tingin. Yaong mga natupok ng apoy ng iyong galit—kilalanin mo akong kanilang salinlahi.

Verse 34

नाम्नांशुमन्तं नप्तारं सगरस्य महीपतेः / सो ऽहं तस्य नियोगेन त्वत्प्रसादाभिकाङ्क्षया

Ako si Aṃśumanta, apo ni Haring Sagara; sa kanyang utos, dumating ako na naghahangad ng iyong biyaya.

Verse 35

प्राप्तो दास्यसि चेद्ब्रह्मंस्तुरगानयनाय च / जैमिनिरुवाच इति तद्वचनं श्रुत्वा योगीन्द्रप्रवरो मुनिः

O Brahman, narito na ako; kung ipagkakaloob mo upang maibalik ang kabayo. Wika ni Jaimini—nang marinig ang salitang iyon, ang pinakadakilang muni sa mga yogi…

Verse 36

अंशुमन्तं समालोक्य प्रसन्न इदमब्रवीत् / स्वागतं भवतो वत्स दिष्ट्या च त्वमिहागतः

Nang makita si Aṃśumanta, siya’y natuwa at nagsabi: “Maligayang pagdating, anak; sa biyaya ng kapalaran ay narito ka.”

Verse 37

गच्छ शीघ्रं हयश्चायं नीयतां सगरान्तिकम् / अधिक्षिप्तो ऽस्य यज्ञो ऽपि प्रागतः संप्रवर्त्तताम्

Magmadali ka; dalhin ang kabayong ito kay Sagara. Ang kanyang yajña ay napigil; ngayon ay magsimula muli at magpatuloy.

Verse 38

व्रियतां च वरो मत्तस्त्वया यस्ते मनोगतः / दास्ये सुदुर्लभमपि त्वद्भक्तिपरितोषितः

Piliin mo mula sa akin ang biyayang nasa puso mo; sapagkat nalugod ako sa iyong debosyon, ibibigay ko kahit ang napakahirap makamtan.

Verse 39

एषां तु संप्रमाशं हि गत्वा वद पितामहम् / पापानां मरणं त्वेषां न च शोचितुमर्हसि

Pumaroon ka at sabihin kay Pitāmaha ang wakas nila; sila’y makasalanan, kaya hindi ka nararapat magdalamhati sa kanilang kamatayan.

Verse 40

ततः प्रणाम्य चोगीन्द्रमंशुमानिदमब्रवीत् / वरं ददासि चेन्मह्यं वरये त्वां महामुने

Pagkaraan, yumukod si Aṃśumān sa Yogīndra at nagsabi: “O dakilang muni, kung magbibigay ka sa akin ng biyaya, ako’y humihiling ng isang biyaya mula sa iyo.”

Verse 41

वरमर्हामि चेत्त्वत्तः प्रसन्नो दातुमर्हसि / त्वद्रोषपावकप्लुष्टाः पितरो ये ममाखिलाः

Kung ako’y karapat-dapat tumanggap ng biyaya mula sa iyo at ikaw ay nalulugod na magbigay, kung gayon ang lahat ng aking mga ninuno na napaso ng apoy ng iyong poot—

Verse 42

संप्रयास्यन्ति ते ब्रह्मन्निरयं शास्वतीः समाः / ब्रह्मदण्डहतानां तु न हि पिण्डोदकक्रियाः

O Brahman, sila’y tutungo sa impiyerno sa mga panahong tila walang hanggan; ang napatay ng Brahmadaṇḍa ay walang ritwal na piṇḍa at udaka.

Verse 43

पिण्डोदकविहीनानामिह लोके महामुने / विद्यते पितृसालोक्यं न खलु श्रुतिचोदितम्

O Mahāmune, sa mundong ito ang mga walang piṇḍa at udaka ay hindi nagkakamit ng pakikisama sa Pitṛloka; ni hindi ito itinatagubilin ng Śruti.

Verse 44

अक्षयः स्वर्गवासो ऽस्तु तेषां तु त्वत्प्रसादतः / वरेणानेन भगवन्कृतकृत्यो भावाम्यहम्

Sa iyong biyaya, nawa’y maging walang hanggan ang paninirahan nila sa langit. O Bhagavan, sa biyayang ito ako’y naging ganap sa dapat gawin.

Verse 45

तत्प्रसीद त्वमेवैषां स्वर्गतेर्वद कारणम् / येनोद्धारणमेतेषां वह्नेः कोपस्य वै भवेत्

Kaya magpala ka; ikaw ang magsabi ng dahilan ng pag-abot nila sa langit, upang mailigtas sila sa poot ng apoy.

Verse 46

ततस्तमाह योगीन्द्रःसुप्रसन्नेन चेतसा / निरयोद्धारणं तेषां त्वया वत्स न शक्यते

Pagkaraan, sinabi ng Yogindra na may lubos na payapang loob: “Anak, hindi mo magagawa ang pag-ahon sa kanila mula sa impiyerno.”

Verse 47

तैश्चापि नरके तावद्वस्तव्यं पापकर्मभिः / कालः प्रतीक्ष्यतां तावद्यावत्त्वत्पौत्रसंभवः

Dahil sa masasamang gawa, kailangan nilang manatili sa impiyerno hanggang sa panahong iyon. Maghintay ka ng panahon hanggang sa isilang ang iyong apo.

Verse 48

कालान्ते भविता वत्स पौत्रस्तव महामतिः / राजा भगीरथो नाम सर्वधर्मार्थतत्त्ववित्

Sa pagtatapos ng panahon, anak, isisilang ang iyong apong may dakilang talino—ang haring nagngangalang Bhagiratha, na nakaaalam ng diwa ng lahat ng dharma at artha.

Verse 49

स तु यत्नेन महता पितृगौरवयन्त्रितः / आनेष्यति दिवो गङ्गां तपस्तप्त्वा महाद्ध्रुवम्

Siya ay magsisikap nang lubos, udyok ng dangal ng mga ninuno, magsasagawa ng dakilang tapas at dadalhin ang Gangga mula sa langit.

Verse 50

तदंभसा पावितेषु तेषां गात्रास्थिभस्मसु / प्राप्नुवन्ति गतिं स्वर्गे भवतः पितरो ऽखिलाः

Kapag nalinis ng tubig na iyon ang kanilang katawan, mga buto at abo, ang lahat ng iyong mga ninuno ay makakamtan ang landas sa langit.

Verse 51

तथेति तस्या माहात्म्यं गङ्गाया नृपनन्दन / भागीरथीति लोके ऽस्मिन्सा विख्यातिमुपैष्यति

Gayon nga; anak ng hari, ito ang kadakilaan ng Gangga: sa mundong ito siya’y sasikat sa pangalang “Bhagirathi”.

Verse 52

यत्तोयप्लावितेष्वस्थिभस्मलोमनखेष्वपि / निरयादपि संयाति देही स्वर्लोकमक्षयम्

Kahit ang mga buto, abo, buhok at kuko ay mabasa ng tubig na iyon, ang nilalang ay makakaalis kahit sa impiyerno at makararating sa walang-kupas na langit.

Verse 53

तस्मात्त्वं गच्छ भद्रं ते नशोकं कर्त्तुमर्हसि / पितामहाय चैवैनमश्वं संप्रतिपादय

Kaya humayo ka, sumaiyo ang pagpapala; hindi nararapat ang pagdadalamhati. At ihandog din ang kabayong ito sa iyong lolo sa ama.

Verse 54

जैमिनिरुवाच ततः प्रणम्य तं भक्त्या तथेत्युक्त्वा महामतिः / ययौ तेनाभ्यनुज्ञातः साकेतनगरं प्रति

Sinabi ni Jaimini: pagkaraan nito, ang dakilang pantas ay yumukod at nagpatirapa nang may debosyon, nagsabing “gayon nga,” at sa pahintulot niya ay nagtungo sa lungsod ng Saketa.

Verse 55

सगरं स समासाद्य तं प्रणम्य यथाक्रमम् / न्यवेदयच्च वृत्तान्तं मुनेस्तेषां तथान्मनः

Nilapitan niya si Sagara at nagbigay-galang ayon sa wastong ayos; saka niya isinalaysay ang pangyayari tungkol sa rishi at sa lahat, pati ang damdamin ng kanilang mga puso.

Verse 56

प्रददौतुरगं चापि समानीतं प्रयत्नतः / अतः परमनुष्ठेयमब्रवीत्किं मयेति च

Ibinigay rin niya ang kabayong dinala nang buong pagsisikap. Pagkaraan ay sinabi niya: “Ano ang susunod na dapat isagawa? At ano ang dapat kong gawin?”