Shloka 23
सगरचरिते सागराविनाशः
The Quelling of the Ocean-Destruction Episode in the Sagara Narrative
Devanagari script
वसिष्ठेनैवमुक्तस्तु राजा कार्यार्थतत्त्ववित् / धृतिं सत्त्वं समालंब्य तथेति प्रत्यभाषत
Transliteration
vasiṣṭhenaivamuktastu rājā kāryārthatattvavit / dhṛtiṃ sattvaṃ samālaṃbya tatheti pratyabhāṣata
Translation
Nang masabi ito ni Vasistha, ang haring batid ang diwa ng tungkulin at layon ay kumapit sa tibay at tapang, at sumagot, “Gayon nga.”
Word by Word
vasiṣṭhenaby Vasiṣṭha
vasiṣṭhena:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootvasiṣṭha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन
evamthus
evam:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootevam (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb of manner)
uktaḥaddressed; spoken to
uktaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Root√vac (धातु) + क्त (PPP)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP)
tubut; indeed
tu:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle: contrast/emphasis)
rājāthe king
rājā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootrājan (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
kārya-artha-tattva-vitknower of the truth of duty and purpose
kārya-artha-tattva-vit:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootkārya (प्रातिपदिक) + artha (प्रातिपदिक) + tattva (प्रातिपदिक) + vit (विद्-धातु से 'वित्' प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; तत्पुरुषः—'कार्यस्य अर्थस्य तत्त्वं वेत्ति' (knower of the true nature of duty and purpose)
dhṛtimsteadfastness
dhṛtim:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootdhṛti (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
sattvamcourage; inner strength
sattvam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsattva (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
sam-ālambyahaving taken hold of
sam-ālambya:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootsam-ā-√lamb (धातु) + त्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive), पूर्वकाल (having taken hold of/embraced)
tathāso; thus
tathā:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (adverb: 'so/thus')
itithus (quoting)
iti:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formअव्यय; उद्धरण/वाक्यसमाप्ति-निपात (quotative particle)
praty-abhāṣatareplied
praty-abhāṣata:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootprati-√bhāṣ (धातु)
Formलङ् (Imperfect/past), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन