
Asamañjasa-tyāga (Abandoning Asamañjasa) — Sagara-carita Continuation
Ipinagpatuloy ng kabanatang ito ang kwento ni Haring Sagara. Itinakwil niya ang kanyang anak na si Asamañjasa at ibinaling ang pagtingin sa mabuting si Aṃśumān. Ang mga anak naman ni Sumatī ay naging malupit, umaasal na parang mga asura, at sinira ang mga sagradong ritwal at sakripisyo. Dahil dito, nawalan ng alay ang mga diyos at ninuno. Lumapit ang mga diyos kay Brahma, na nagpahayag na si Kapila, isang anyo ni Vishnu, ang pupuksa sa mga suwail na ito upang ibalik ang kaayusan.
Verse 1
इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमभागे तृतीय उपोद्धातपादे सगरचरिते ऽसमञ्जसत्यागो नामैकपञ्चाशत्तमो ऽध्यायः // ५१// जैमिनिरुवाच त्यक्त्वा पुत्रं स धर्मात्मा सगरः प्रेम तद्गतम् / धर्मशीले तदा वाले चकारांशुमति प्रभुः
Ganito sa Śrī Brahmāṇḍa Mahāpurāṇa, sa gitnang bahagi na ipinahayag ni Vāyu, sa ikatlong upoddhāta-pāda ng salaysay ni Sagara, ang ika-51 kabanata na tinawag na “Pagpapalayas kay Asamañjasa.” Wika ni Jaimini: matapos talikuran ang anak, si Sagara na maka-dharma ay inilipat ang pag-ibig sa nararapat; at minahal ng panginoon ang batang matuwid na si Aṃśumān.
Verse 2
एतस्मिन्नेव काले तु सुमत्यास्तनया नृप / ववृधुः सघशः सर्वे परस्परमनुव्रताः
Sa panahong iyon din, O hari, ang mga anak ni Sumati ay lumaki nang magkakasama sa mga pangkat, na nagkakaisa at sumusunod sa isa’t isa.
Verse 3
वज्रसंहननाः क्रूरा निर्दया निरपत्रपाः / अधर्मशीला नितरामेकघर्माण एव च
Sila’y matitigas na parang vajra, malulupit, walang habag at walang hiya. Namumuhay sila sa adharma at lubhang matigas ang ulo, nakapako sa iisang hilig.
Verse 4
एककार्याभिनिरताः क्रोधना मूढचेतसः / अधृष्याः सर्वभूतानां जनोपद्रवकारिणः
Sila’y nakatuon sa iisang gawain, mapusok sa galit at malabong isip; waring di-matitinag ng lahat ng nilalang, at tagapagdulot ng pighati sa mga tao.
Verse 5
विनयाचा रसन्मार्गनिरपेक्षाः समन्ततः / बबाधिरे जगत्सर्वमसुरा इव कामतः
Walang pakundangan sa pagkamapagpakumbaba, wastong asal at mabuting landas, sinikil nila ang buong daigdig sa lahat ng dako ayon sa pita, gaya ng mga asura.
Verse 6
विध्वस्तयज्ञसन्मार्गं भुवनं तैरुपद्रुतम् / निःस्वाध्याय वषट्कारं बभूवार्तं विशेषतः
Dahil sa panggugulo nila, nawasak ang banal na landas ng yajña; ang buong daigdig ay napighati, nawalan ng svādhyāya at ng sigaw na vaṣaṭ, kaya lalo itong nagdalamhati.
Verse 7
विध्वस्यमाने सुभृशं सागरैर्वरदर्पितैः / प्रक्षोभं परमं जग्मुर्देवासुरमहोरगाः
Nang ang mga dagat na nagmataas dahil sa biyaya ay naghasik ng matinding pagwasak, ang mga deva, asura, at dambuhalang ahas ay dinalaw ng sukdulang pagkabagabag.
Verse 8
धरासा सागराक्रान्ता न चलापि तदा चला / तपः समाधिभङ्गश्च प्रबभूव तपस्विनाम्
Noon, kahit sinakop ng mga dagat ang lupa ay hindi man lamang ito gumalaw; ngunit ang tapa at samādhi ng mga asceta ay lalo’t higit na nabasag at nagambala.
Verse 9
हव्यकव्यपरिभ्रष्टास्त्रिदशाः पितृभिः सह / दुःशेन महाताविष्टा विरिञ्जभवनं ययुः
Ang mga diyos na Tridasa na napagkaitan ng handog na havya at kavya, kasama ang mga Pitri, sa matinding dalamhati ay nagtungo sa tahanan ni Virinci (Brahma).
Verse 10
तत्र गत्वा यथान्यायं देवाः शर्वपुरोगमाः / शशंसुः सकलं तस्मै सागराणां विचेष्टितम्
Pagdating doon, ang mga diyos na pinangungunahan ni Sarva (Shiva) ay ayon sa nararapat na ritwal na nagsalaysay sa kanya ng lahat ng kakaibang kilos ng mga karagatan.
Verse 11
तच्छ्रत्वा वचनं तेषां ब्रह्मा लोकपितामहः / क्षणमन्तर्मना भूत्वा जगाद सुरसत्तमः
Nang marinig ang kanilang mga salita, si Brahma, ang Dakilang Ninuno ng mga daigdig, ay sandaling nagmuni; saka nagsalita ang pinakadakila sa mga diyos.
Verse 12
देवाःशृणुत भद्रं वो वाणीमवहिता मम / विनङ्क्ष्यन्त्यचिरेमैव सागरा नात्र संशयः
Mga diyos, nawa’y maging mapalad kayo—pakinggan nang taimtim ang aking salita; sa di magtatagal, ang mga karagatan ay maglalaho, walang pag-aalinlangan.
Verse 13
कालं कञ्चित्प्रतीक्षध्वं तेन सर्वं नियम्यते / निमित्तमात्रमन्यत्तु स एव सकलेशिता
Maghintay muna ng kaunting panahon; ang Kala (Panahon) ang nag-aayos ng lahat. Ang iba’y pawang kasangkapan lamang—Siya ang Panginoon ng kabuuan.
Verse 14
तस्माद्युष्मद्धितार्थाय यद्वक्ष्यामि सुरोत्तमाः / सर्वैर्भवद्भिरधुना तत्कर्त्तव्यमतं द्रितैः
Kaya nga, O mga pinakadakilang deva, para sa inyong kapakanan, ang sasabihin ko ay gawin ninyong lahat ngayon din, nang walang katamaran, bilang banal na tungkulin.
Verse 15
विष्णोरंशेन भगवान्कपिलो जयतां वरः / जातो जगद्धितार्थाय योगीन्द्रप्रवरो भुवि
Mula sa bahagi ni Vishnu, isinilang sa lupa si Bhagavān Kapila—ang pinakadakila sa mga nagtatagumpay—para sa kapakanan ng sanlibutan, bilang pinakamataas sa mga yogīndra.
Verse 16
अगस्त्यपीतसलिले दिव्यवर्षशतावधि / ध्यायन्नास्ते ऽधुनांऽभोधावेकान्ते तत्र कुत्र चित्
Kahit nainom na ni Agastya ang tubig-dagat, siya’y nananatiling nagmumuni-muni ngayon sa loob ng sandaang banal na taon, naninirahan sa isang liblib na pook sa karagatan, kung saan man iyon.
Verse 17
गत्वा यूयं ममादेशात्कपिलं मुनिपुङ्गवम् / ध्यानाव सानमिच्छन्तस्तिष्ठध्वं तदुपह्वरे
Sa aking utos, pumunta kayo kay Kapila, ang dakila sa mga muni; habang hinihintay ang pagtatapos ng kanyang pagninilay, manatili kayo sa malapit na pook na iyon.
Verse 18
समाधिविरतौ तस्य स्वाभिप्रायमशेषतः / नत्वा तस्मै वदिष्यध्वं स वः श्रेयो विधास्यति
Kapag siya’y huminto sa samādhi, unawain ninyo nang lubos ang kanyang layon; saka yumukod at magsalita. Siya ang magtatakda ng inyong pinakamabuting kapalaran.
Verse 19
समाधिभङ्गश्च मुनेर्यथा स्यात्सागरैः कृतः / कुरुध्वं च तथा यूयं प्रवृत्तिं विबुधोत्तमाः
O mga pinakadakilang diwata! Kung paanong winasak ng mga dagat ang samadhi ng pantas, gayon din ay kumilos kayo nang nararapat.
Verse 20
जैमिनिरुवाच इत्युक्तास्तेन विबुधास्तं प्रणम्य वितामहम् / गत्वा तं विबुधश्रेष्टं ते कृताञ्जलयो ऽब्रुवन्
Sinabi ni Jaimini— Nang marinig iyon, yumukod ang mga diwata sa Vitamaha; saka sila lumapit sa pinakadakilang diwata at, magkakapatong ang mga palad, nagsalita.
Verse 21
देवा ऊचुः प्रसीद नो मुनिश्रेष्ठ वयं त्वां शरणं गताः / उपद्रुतं जगत्सर्वंसागरैः संप्रणश्यति
Nagsalita ang mga diwata— O pinakadakilang pantas, mahabag ka sa amin; kami’y dumulog sa iyong kanlungan. Ang buong daigdig ay pinipinsala at nalulugmok dahil sa mga dagat.
Verse 22
त्वं किलाखिललोकानां स्थितिसहारकारणः / विष्णोरंशेन योगीन्द्रस्वरूपी भुवि संस्थितः
Tunay na ikaw ang sanhi ng pag-iral at pagkalusaw ng lahat ng mga daigdig; bilang bahagi ni Vishnu, ikaw ay nananahan sa lupa sa anyo ng Yogindra.
Verse 23
पुंसां तापत्रयार्त्तानामार्तिनाशाय केवलम् / स्वेच्छया ते धृतो देहो न तु त्वं तपतां वरः
Upang pawiin lamang ang dalamhati ng mga taong dinudusta ng tatlong pagdurusa, kusang-loob mong tinanggap ang katawang ito; O pinakadakila sa mga mapag-aske, ikaw mismo’y hindi sinusunog ng hirap.
Verse 24
मनसैव जगत्सर्वं स्रष्टुं संहर्तुमेव च / विधातुं स्वेच्छया ब्रह्मन्भवाञ्छक्रोत्यसंशयम्
O Brahman, sa isip lamang ay tiyak mong nagagawa ang paglikha, paglipol, at pag-aayos ng buong sanlibutan ayon sa iyong kalooban.
Verse 25
त्वं नो धाता विधाता च त्वं गुरुस्त्वं परायणम् / परित्राता त्वमस्माकं विनिवर्त्तय चापदम्
Ikaw ang aming Tagapaglikha at Tagapag-ayos; ikaw ang Guro, ikaw ang pinakamataas na kanlungan. Ikaw ang aming Tagapagtanggol; ilayo mo ang kapahamakan.
Verse 26
शरणं भव विप्रेन्द्र विप्रेद्राणां विशेषतः / सागरैर्दह्यमानानां लोकत्रयनिवासिनाम्
O pinuno ng mga brahmana, maging kanlungan ka, lalo na para sa mga brahmana; at para rin sa mga naninirahan sa tatlong daigdig na sinusunog ng mga dagat.
Verse 27
ननु वै सात्त्विकी चेष्टा भवतीह भवादृशाम् / त्रातुमर्हसि तस्मात्त्वं लोकानस्मांश्च सुव्रत
Tunay, ito ang sattvikang pagkilos ng mga dakilang tulad mo; kaya, O may banal na panata, nararapat mong iligtas ang mga daigdig at kami.
Verse 28
न चेदकाले भगवन्विनङ्क्ष्यत्यखिलं जगत् / जैमिनिरुवाच इत्युक्तः सकलैर्देवैरुन्मील्य नयने शनैः
O Bhagavan, kung hindi mo ito pipigilan bago ang takdang oras, mapapahamak ang buong sanlibutan. Sabi ni Jaimini: nang sabihin ito ng lahat ng mga deva, dahan-dahan niyang idinilat ang mga mata.
Verse 29
विलोक्य तानुवाचेदं कपिलः सूनृतं वचः / स्वकर्मणैव निर्दग्धाः प्रविनङ्क्ष्यन्ति सागराः
Pagkakita sa kanila, nagsalita si Kapila ng banayad na salitang totoo— sa sarili nilang karma, ang mga anak ni Sagara ay masusunog at mapapahamak.
Verse 30
काले प्राप्ते तु युष्माभिः सतावत्परिपाल्यताम् / अहं तु कारणं तेषां विनाशाय दुरात्मनाम्
Kapag dumating ang panahon, ingatan ninyo ang katotohanan; ako ang magiging sanhi ng pagkapuksa ng mga masamang-loob na iyon.
Verse 31
भविष्यामि सुरश्रेष्ठा भवतामर्थसिद्धये / मम क्रोधाग्नि विप्लुष्टाः सागराः पापचेतसः
O mga pinakadakilang deva! Para sa katuparan ng inyong layon, ako’y mananatili; ang mga anak ni Sagara na may pusong makasalanan ay natupok ng apoy ng aking poot.
Verse 32
भविष्यन्तु चिरेणैव कालोपहतबुद्धयः / तस्माद्गतज्वरा देवा लोकाश्चैवाकुतोभयाः
Ang mga napinsala ang isip ng paglipas ng panahon ay darating lamang pagkaraan ng mahabang panahon; kaya’t ang mga deva’y maging payapa, at ang mga daigdig ay manatiling walang pangamba.
Verse 33
भवन्तु ते दुराचाराः क्षिप्रं यास्यन्ति संक्षयम् / तद्यूयं निर्भया भूत्वा व्रजध्वं स्वां पुरीं प्रति
Ang mga masamang asal na iyon ay mabilis na mapapawi; kaya’t kayo’y maging walang takot at magbalik sa sarili ninyong lungsod.
Verse 34
कालं कञ्चित्प्रतीक्षध्वं ततो ऽभीष्टमवाप्स्यथ / कपिलेनैवमुक्तास्ते देवाः सर्वे सवासवाः
Maghintay muna nang kaunti; pagkatapos ay matatamo ninyo ang ninanais. Nang sabihin ito ni Kapila, ang lahat ng mga deva kasama si Indra ay nagalak.
Verse 35
तं प्रणम्य ततो जग्मुः प्रतीताग्निदिवं प्रति / एतस्मिन्नन्तरे राजा सगरः पृथिवीपतिः
Pagkatapos yumukod sa kanya, silang lahat ay umalis na may galak patungo sa langit. Sa pagitan nito, dumating ang haring Sagara, panginoon ng daigdig.
Verse 36
वाजिमेधं महायज्ञं कर्तुं चक्रे मनोरथम् / आहृत्य सर्वसंभारान्वसिष्ठानुमते तदा
Noon ay nagpasya siyang isagawa ang dakilang yajña na Vājimedha; sa pahintulot ni Vasiṣṭha, tinipon ang lahat ng kailangan.
Verse 37
और्वाद्यैः सहितो विप्रैर्यथावद्दीक्षितो ऽभवत् / दीक्षां प्रविष्टो नृपतिर्हयसंचारणाय वै
Kasama ang mga brahmin tulad ni Aurva, siya ay tumanggap ng dīkṣā ayon sa wastong ritwal. Pagpasok sa dīkṣā, inihanda ng hari ang pagpapagala sa kabayong pang-yajña.
Verse 38
पुत्रान्सर्वान्समाहूय संदिदेश महयशाः / संचारयित्वा तुरगं परीत्य पृथिवीतले
Tinipon ng tanyag na (Sagara) ang lahat ng kanyang mga anak at iniutos: “Ipalibot ang kabayo sa buong ibabaw ng daigdig (at bantayan ito).”
Verse 39
क्षिप्रं ममान्तिकं पुत्राः पुनराहर्तुमर्हथ / जैमिनिरुवाच ततस्ते पितुरादेशात्तमादाय तुरङ्गमम्
“Mga anak, dalhin ninyo siya pabalik sa akin nang madali.” wika ni Jaimini—kaya sila, ayon sa utos ng ama, ay kinuha ang kabayo at umalis.
Verse 40
परिचङ्क्रमयामासुः सकले क्षितिमण्डले / विधिचोदनयैवाश्वः स भूमौ परिवर्तिततः
Pinaikot nila ito sa buong sangkalupaan; sa udyok ng tadhana, ang kabayo ay naglibot sa lupa.
Verse 41
न तु दिग्विजयार्थाय करादानार्थमेव च / पृथिवीभूभुजा तेन पूर्वमेव विनिर्जिता
Hindi ito para sa pananakop ng mga dako, ni para lamang sa pangongolekta ng buwis; sapagkat ang haring iyon ay matagal nang nagwagi sa daigdig.
Verse 42
नृपाश्चोदारवीर्येण करदाः समरे कृताः / ततस्ते राजतनया निस्तोये लवणांबुधौ
Sa marangal na tapang, ang mga hari ay ginawang nagbabayad ng tributo sa digmaan; saka ang mga prinsipe ay pumasok sa maalat na dagat na walang tubig.
Verse 43
भूतले विविशुर्हृष्टाः परिवार्य तुरङ्गमम्
Masaya nilang pinalibutan ang kabayo at pumasok sa ibabaw ng lupa.
The Solar-royal Sagara cycle is advanced: Sagara’s rejection of Asamañjasa, elevation of Aṃśumān, and the collective behavior of Sagara’s numerous descendants (often called the Sāgaras) becomes the dynastic hinge that drives the next causal episode.
Ritual order is portrayed as a cosmological stabilizer: the ‘yajña-sanmārga’ is destroyed, svādhyāya and vaṣaṭkāra decline, devas and pitṛs lose havya-kavya shares, ascetics’ tapas/samādhi are disrupted, and multiple cosmic communities (devas/asuras/nāgas) experience agitation.
Kapila is introduced as a world-benefiting yogic authority, explicitly ‘born from a portion of Viṣṇu,’ to frame the impending resolution as divinely sanctioned correction: Time (Kāla) governs the outcome, but Kapila becomes the proximate instrument through which the Sāgaras’ adharma is checked.