Adhyaya 40
Anushanga PadaAdhyaya 4066 Verses

Adhyaya 40

Pushkarākṣa’s Battle with Rāma Jāmadagnya (Bhārgava) — Astras and the Fall of a Prince

Ipinagpapatuloy ng adhyaya na ito ang daloy ng Bhārgava-carita sa loob ng kontekstong Upodghāta, sa paraang kolofon na nagpapakitang si Vasiṣṭha ang nagsasalaysay. Matapos bumagsak si Sucandra—itinuring na hiyas sa korona ng mga hari—sumulong ang anak niyang si Puṣkarākṣa upang makipaglaban kay Rāma Jāmadagnya (Paraśurāma), ang pinakadakilang mandirigmang Bhārgava. Itinatampok ng kabanata ang “lohika ng mga astra”: si Puṣkarākṣa, bihasa sa sandata at mga palaso, ay naglatag ng siksik na lambat ng palaso (śarajāla) na tumabon sa larangan at pansamantalang nagpigil kay Rāma. Tumugon si Rāma sa Vāruṇa astra, nagpalitaw ng ulap-bagyo at rumaragasang ulan; pinawi ito ni Puṣkarākṣa sa Vāyavya astra, na nagpalat ng mga ulap. Pagkaraan, itinuon ni Rāma ang Brahma astra; nahila at napasuko si Puṣkarākṣa sa lakas nito, tulad ng ahas na tinamaan ng pamalo. Sa paglapit, pinana ni Puṣkarākṣa si Rāma nang maraming ulit, pinako at sinugatan siya, pati sa ulo at mga bisig; ngunit sumugod si Rāma dala ang kakila-kilabot na palakol (paraśu) at hinati si Puṣkarākṣa mula bunot ng buhok hanggang paa, ikinamangha ng tao at mga nilalang sa langit. Nagtatapos ang tagpo sa galit na si Rāma na sinusunog ang hukbo ng kalaban na parang apoy na lumalamon sa gubat—isang salaysay ng kabayanihan at tanda ng pagwawakas ng isang angkan.

Shlokas

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीय उपोद्धातपादे भार्गवचरिते एकोनचत्वारिंशत्तमो ऽध्यायः // ३९// वसिष्ठ उवाच सुचन्द्रे पतिते राजन् राजेन्द्राणां शिरोमणौ / तत्पुत्रः पुष्कराक्षस्तु रामं योद्धुमथागतः

Sa ganito, sa Śrī Brahmāṇḍa Mahāpurāṇa, sa gitnang bahagi na ipinahayag ni Vāyu, sa ikatlong Upoddhāta-pāda ng Bhārgava-carita, natapos ang ika-39 na kabanata. Wika ni Vasiṣṭha: “O Hari! Nang bumagsak si Sucandra, hiyas ng mga haring dakila, dumating ang kanyang anak na si Puṣkarākṣa upang makipagdigma kay Rāma.”

Verse 2

स रथस्थो महावीर्यः सर्वशस्त्रास्त्रकोविदः / अभिवीक्ष्य रणेत्युग्रं रामं कालातकोपमम्

Nasa karwaheng pandigma siya, makapangyarihang bayani at bihasa sa lahat ng sandata; nang masilayan niya si Rāma na mabangis sa digmaan, wari’y si Kālāntaka na nakapanghihilakbot.

Verse 3

चकार शरजालं च भार्गवेन्द्रस्य सर्वतः / मुहूर्त्तं जामदग्न्यो ऽपि बाणैः संझदितो ऽभवत्

Gumawa siya ng lambat ng mga palaso sa paligid ni Bhārgavendra (Paraśurāma) sa lahat ng dako; sa ilang sandali, si Jāmadagnya man ay natakpan ng mga palaso.

Verse 4

ततो निष्कम्य सहसा भार्गवेन्द्रो महाबलः / शरबन्धान्महाराज समुदैक्षत सर्वतः

Pagkaraan, ang makapangyarihang Bhārgavendra (Paraśurāma) ay biglang lumabas; O Mahārāja, mula sa pagkakabigkis ng mga palaso ay tumingin siya sa lahat ng dako.

Verse 5

दृष्ट्वा तं पुष्काराक्षं तु सुचन्द्रतनयं तदा / क्रोधमाहारयामास दिधक्षन्निव पावकः

Nang sandaling iyon, nang makita si Puṣkarākṣa na anak ni Sucandra, siya’y napuno ng poot na parang apoy na handang manunog.

Verse 6

स क्रोधेन समाविष्टो वारुणं समवासृजत् / ततो मेघाः समुत्पन्ना गर्जन्तो भैरवान्नवान्

Dahil sa matinding galit, pinakawalan niya ang Varuṇāstra; at mula roon ay sumibol ang mga bagong ulap na umuugong nang nakapanghihilakbot.

Verse 7

ववृषुर्जलधाराभिः प्लावयन्तो धरां नृप / पुष्कराक्षो महावीर्यो वायव्यास्त्रुमवासृजत्

O hari, bumuhos sila ng mga daloy ng tubig at binaha ang lupa; kaya si Puṣkarākṣa na makapangyarihan ay nagpakawala ng Vāyavyāstra.

Verse 8

तेन ते ऽदर्शनं नीताः सद्य एव बलाहकाः / अथ रामो भृशं क्रुद्धो ब्राह्मं तत्राभिसंदधे

Dahil doon, naglaho agad ang mga ulap; at si Rāma, lubhang nagngangalit, ay inihanda roon ang Brahmāstra.

Verse 9

पुष्कराक्षो ऽपि तेनैव विचकर्ष महाबलः / ब्राह्म सो ऽप्याहितं दृष्ट्वा दण्डाहत इवारगः

Si Puṣkarākṣa na napakalakas ay nahila rin ng kapangyarihang iyon; nang makita niyang naihanda ang Brahmāstra, siya’y naging parang ahas na hinampas ng pamalo.

Verse 10

घोरं परशुमादाय निःश्वसंस्तमधावत / रामस्याधावतस्तत्र पुष्कराक्षो धनुर्धरः

Hawak ang nakatatakot na palakol, humihingal siyang tumakbo. Habang tumatakbo si Rama doon, si Pushkaraksha na may hawak ng pana ay naroon.

Verse 11

संदधे पञ्चविशिखान्दीप्तास्यानुरगानिव / एकैकेन च बाणेन हृदि शीर्षे भुजद्वये

Inihanda niya ang limang palaso na parang mga ahas na may nagliliyab na bibig. Tig-isang palaso sa puso, ulo, at dalawang braso.

Verse 12

शिखायां च क्रमाद्भित्त्वा तस्तंभ भृश मातुरम् / स चैवं पीडीतो रामः पुष्कराक्षेण संयुगे

At sa pagtusok sa kanyang pusod ng buhok, pinatigil niya ang nagdurusang si Rama. Kaya si Rama ay pinahirapan ni Pushkaraksha sa labanan.

Verse 13

क्षणं स्थित्वा भृशं धावन्परशुं मूर्ध्न्यपतयात् / शिखामारभ्य पादान्तं पुथ्कराक्षं द्विधाकरोत्

Tumigil sandali, pagkatapos ay tumakbo nang mabilis, ibinagsak niya ang palakol sa ulo. Mula sa pusod ng buhok hanggang sa paa, hinati niya si Pushkaraksha sa dalawa.

Verse 14

पतिते शकले भूमौ तत्कालं पश्यता नृणाम् / आश्चर्यं सुमाहज्जातं दिवि चैव दिवौ कसाम्

Nang ang mga piraso ay bumagsak sa lupa, sa oras na iyon, isang malaking pagkamangha ang bumangon sa mga taong nanonood at sa mga diyos sa langit.

Verse 15

विदार्य रामस्तं क्रोधात्पुष्कराक्ष महाबलम् / तत्सैन्यमदहत्क्रुद्धः पावको विपिनं यथा

Pinunit ni Rama ang makapangyarihang si Pushkaraksha sa galit at sinunog ang kanyang hukbo tulad ng apoy na tumutupok sa kagubatan.

Verse 16

यतो यतो धावति भार्गवेन्द्रो मनो ऽनिलौजाः प्रहरन्परश्वधम् / ततस्ततो वाजिरथेभमानवा निकृत्तगात्राः शतशो निपेतुः

Saanman tumakbo si Bhargavendra na may bilis ng isip at hangin habang hinahampas ang kanyang palakol, doon ay daan-daang kabayo, karwahe, elepante, at tao ang bumagsak na may putol na mga katawan.

Verse 17

रामेण तत्रा तिबलेन संगरे निहन्यमानास्तु परश्वधेन / हा तात मातस्त्विति जल्पमांना भस्मीबभूवुः सुविचूर्णितास्तदा

Pinatay sa labanang iyon ng napakalakas na si Rama gamit ang kanyang palakol, habang sumisigaw ng 'O ama! O ina!', sila ay nadurog at naging abo.

Verse 18

मुहूर्त्तमात्रेण च भार्गवेण तत्पुष्कराक्षस्य बलं समग्रम् / अनेकराजन्यकुलं हतेश्वरं इतं नवाक्षौहिणिकं भृशातुरम्

Sa isang iglap lamang, winasak ni Bhargava ang buong hukbo ni Pushkaraksha na binubuo ng siyam na Akshauhini at maraming pamilyar na maharlika, na iniwan silang walang pinuno at labis na nagdurusa.

Verse 19

पतिते पुष्कराक्षे तु कार्त्तवीर्यार्जुनः स्वयम् / आजगाम महावीर्यः सुवर्णरथमास्थितः

Nang bumagsak si Pushkaraksha, ang makapangyarihang si Kartavirya Arjuna mismo ang dumating, nakasakay sa gintong karwahe.

Verse 20

नानाशस्त्रसमाकीर्णं नानारत्नपरिच्छदम् / दशनल्वप्रमाणं च शतवाजियुतं नृपः

Ang haring iyon ay napaliligiran ng sari-saring sandata at pinalamutian ng iba’t ibang hiyas; ang kanyang karwahe ay may sukat na daśanālva at may sandaang kabayong hila.

Verse 21

युते बाहुसहस्रेण नानायुधधरेण च / बभौ स्वर्लोकमारोक्ष्यन्देहति सुकृती यथा

Taglay ang sanlibong bisig at mga mandirigmang may sari-saring sandata, siya’y nagningning na parang taong may kabutihang-loob na pagkalisan ng katawan at pag-akyat sa langit.

Verse 22

पुत्रास्तस्य महावीर्याः शतं युद्धविशारदाः / सेनाः संव्यूह्य संतस्थुः संग्रामे पितुराज्ञया

Ang sandaang anak niyang makapangyarihan at bihasa sa digmaan ay inayos ang mga hukbo sa pormasyon at tumindig sa labanan ayon sa utos ng ama.

Verse 23

कार्त्तवीर्यस्तु बलवान्रामं दृष्ट्वा रणाजिरे / कालान्तकयमप्रख्यं योद्धुं समुपचक्रमे

Si Kārttavīrya na makapangyarihan, nang makita si Rāma sa larangan ng digmaan—na wari’y si Yama na pumupuksa sa wakas ng panahon—ay nagsimulang sumugod upang makipaglaban.

Verse 24

दक्षे पञ्चशतं बाणान्वामे पञ्चशतं धनुः / जग्रा ह भार्गवेन्द्रस्य समरे जेतुमुद्यतः

Nang hangaring daigin si Bhārgavendra sa labanan, hinawakan niya ang limandaang palaso sa kanang kamay at limandaang busog sa kaliwa.

Verse 25

बाणवर्षं चकाराथ रामस्योपरि भूपते / यथा बलाहको वीर पर्वतोपरि वर्षति

O hari, noon ay pinaulan niya ng mga palaso si Rama; gaya ng ulap na magiting na umuulan sa ibabaw ng bundok.

Verse 26

बाणवर्षेण नेनाजौ सत्कृतो भृगुनन्दनः / जग्राह स्वघनुर्दिव्यं बाणवर्षं तथाकरोत्

Dahil sa ulang-palaso, pinarangalan sa digmaan ang anak ni Bhṛgu; kinuha niya ang kaniyang banal na busog at nagpaulan din ng mga palaso.

Verse 27

तावुभौरणसंदृप्तौ तदा भार्गवहैहयौ / चक्रतुर्यद्धमतुलं तुमुलं लोमहर्षणम्

Noon, ang dalawang iyon—ang Bhārgava at Haihaya—na lasing sa digmaan, ay nagsagupa sa isang labang walang kapantay, marahas at nakapangingilabot.

Verse 28

ब्रह्मास्त्रं च सभूपालः संदधे रणमूर्द्धनि / वधाय भार्गवेन्द्रस्य सर्वशस्त्रास्त्रधृगबली

Ang malakas na hari, bihasa sa lahat ng sandata at astra, sa tuktok ng labanan ay inihanda ang Brahmāstra upang lipulin ang Bhārgavendra.

Verse 29

रामो ऽपि वार्युपस्पृश्य ब्रह्मं ब्राह्मय संदधे / ततो व्योम्नि सदा सक्ते द्वे चाप्य स्त्रे नराधिप

O pinuno ng tao, si Rama man ay humipo sa tubig upang magpakabanal at inihanda ang Brahmāstra; kaya sa himpapawid, ang dalawang astra ay nanatiling nakasabit.

Verse 30

ववृधाते जगत्प्रान्ते तेजसा ज्वलनार्कवत् / त्रयो लोकाः सपाताला दृष्ट्वा तन्महदद्भुतम्

Sa dulo ng sanlibutan, ito’y lumaki sa ningning na gaya ng naglalagablab na araw. Nasaksihan ng tatlong loka kasama ang Pātāla ang dakilang kababalaghan.

Verse 31

ज्वलदस्त्रयुगं तप्ता मेनिरे ऽस्योपसंयमम् / रामस्तदा वीक्ष्य जगत्प्रणाशं जगन्निवासोक्तमथास्मरत्तदा

Nang masunog sa naglalagablab na pares ng sandata, hinangad ng lahat ang pagpigil nito. Noon, si Rāma, nang makita ang pagkapuksa ng daigdig, ay naalala ang sinabi ni Jagannivāsa.

Verse 32

रक्षा विधेयाद्य मयास्य संयमो निवारणीयः परमांशधारिणा / इति व्यवस्य प्रभुरुग्रतेजा नेत्रद्वयेनाथ तदस्त्रयुगमम्

“Ngayong araw, dapat kong ipagtanggol; ang may taglay ng sukdulang bahagi ng banal na kapangyarihan ang dapat pumigil at magpahinto nito.” Sa pasyang iyon, ang Panginoong may mabagsik na ningning ay pinigil ang pares ng sandata sa pamamagitan ng dalawang mata.

Verse 33

पीत्वातिरामं जगदाकलय्य तस्थौ क्षणं ध्यानगतो महात्मा / ध्यानप्रभावेण ततस्तु तस्य ब्रह्मास्त्रयुग्मं विगतप्रभावम्

Matapos higupin ang Atirāma at tipunin ang sanlibutan, ang Mahātmā ay tumigil sandali sa pagninilay. Sa bisa ng dhyāna, ang kanyang pares ng Brahmāstra ay nawalan ng kapangyarihan.

Verse 34

पपात भूमौ सहसाथ तत्क्षणं सर्वं जगत्स्वास्थ्यमुपाजगाम / स जामदग्न्यो महातां महीयान्स्रष्टुं तथा पालयितुं निहन्तुम्

Sa sandaling iyon, bigla itong bumagsak sa lupa at ang buong daigdig ay muling naging payapa. Siya, ang Jāmadagnya, ay pinakadakila sa mga mahātmā—may kakayahang lumikha, mag-ingat, at magwasak.

Verse 35

विभुस्तथापीह निजंप्रभावं गोपायितुं लोकविधिं चकार / धनुर्द्धरः शूरतमो महस्वान्सदग्रणीः संसदि तथ्यवक्ता

Bagaman siya’y makapangyarihan, itinago niya ang sariling kaluwalhatian at itinatag ang kaayusan ng daigdig. Siya’y dakilang mamamana, pinakamatapang, maningning, panguna ng mga banal, at tagapagsalita ng katotohanan sa kapulungan.

Verse 36

कलाकलापेषु कृतप्रयत्नो विद्यासु शास्त्रेषु बुधो विधिज्ञः / एवं नृलोके प्रथयन्स्वभावं सर्वाणि कल्यानि करोति नित्यम्

Masikap siya sa lahat ng sining, marunong sa mga kaalaman at śāstra, at batid ang mga tuntunin. Sa gayon, sa daigdig ng tao, inihahayag niya ang likas na pagkatao at laging gumagawa ng lahat ng mabubuting pagpapala.

Verse 37

सर्वे तु लोका विजितास्तु तेन रामेण राजन्यनिषूदनेन / एवं स रामः प्रथितप्रभावः प्रशामयित्वा तु तदस्त्रयुग्मम्

Si Rāma, tagapagpuksa sa mga rājanya, ay nagwagi sa lahat ng daigdig. Sa gayon, si Rāma na tanyag ang kapangyarihan ay pinatahimik ang dalawang sandatang iyon at pinawalang-bisa ang bisa.

Verse 38

पुनः प्रवृत्तो निधनं प्रकर्तुं रणागणे हैहयवंशकेतोः / तुणीरतः पत्रियुगं गृहीत्वा पुङ्खे निधायाथ धनुर्ज्यकायाम्

Muli siyang sumugod sa larangan upang ipahamak ang “bandila ng angkang Haihaya.” Mula sa lalagyan ng palaso, kinuha niya ang dalawang palaso at inilapat ang mga ito, may balahibo, sa tali ng busog.

Verse 39

आलक्ष्य लक्ष्यं नृपकर्णयुग्मं चकर्त्त चूडामणिहर्तुकामः / स कृत्तकर्णो नृपतिर्महात्मा विनिर्जिताशेषजगत्प्रवीरः

Nang matukoy ang target, tinudla niya ang dalawang tainga ng hari at, sa pagnanais na maagaw ang cūḍāmaṇi, pinutol ang mga iyon. Kahit naputulan ng tainga, ang dakilang hari—manlulupig ng mga bayani sa buong daigdig—ay nanatiling matatag.

Verse 40

मेने निजं वीर्यमिह प्रणष्टं रामेण भूमीशतिरस्कृतात्मा / क्षणं धराधीशतनुर्विवर्णा गतानुभावा नृपतेर्बभूव

Nang hamakin ni Rama, inakala ng haring iyon na naparam na rito ang sariling lakas at kabayanihan. Sa isang saglit, namutla ang katawan ng pinuno ng lupa at naglaho ang dating dangal.

Verse 41

लेख्येव सच्चित्रकरप्रयुक्ता सुदीनचित्तस्य विलक्ष्यते ऽग / ततः स राजा निजवीर्यवैभवं समस्तलोकाधिकतां प्रयातम्

Ang kalagayan ng haring lubhang nalulumbay ay luminaw na parang larawang iginuhit ng bihasang pintor. Pagkaraan, nakita niyang ang karangalan ng kanyang lakas ay umabot sa pagiging higit sa lahat ng daigdig.

Verse 42

विचिन्त्य पौलस्त्यजयादिलब्धं शोचन्निवासीत्स जयाभिकाङ्क्षीं / दध्यौ पुनर्मीलितलोचनो नृपौ दत्तं तमात्रेयकुलप्रदीपम्

Sa paggunita sa mga natamo mula sa tagumpay laban kay Paulastya at iba pa, ang haring uhaw sa pananaig ay nanatiling nakaupo sa dalamhati. Pagkaraan, pumikit siya at nagmuni-muni kay Mahatma Datta, ang ilaw ng angkang Atreya.

Verse 43

यस्य प्रभावानुगृहीत ओजसा तिरश्चकारा खिललोकपालकान् / यदास्य हृद्येष महानुभावो दत्तः प्रयातो न हि दर्शनं तदा

Sa lakas na pinagpala ng kanyang kapangyarihan, nalampasan ni Datta maging ang mga Lokapala. Ngunit nang ang dakilang Datta ay lumisan mula sa kanyang puso, noon ay wala na ang darśana o pagtanaw sa kanya.

Verse 44

खिन्नो ऽतिमात्रं धरणीपतिस्तदा पुनः पुनर्ध्यानपथं जगाम / स ध्यायमानो ऽपि न चाजगाम दत्तो मनोगोचरमस्य राजन्

Noon, ang pinuno ng lupa ay labis na nanghina at muling-muling pumasok sa landas ng pagninilay. O hari, kahit nagmumuni siya, si Datta ay hindi dumating sa abot ng kanyang isip.

Verse 45

तपस्विनो दान्ततमस्य साधोरनागसो दुष्कृतिकारिणो विभुः / एवं यदात्रेस्तनयो महात्मा दृष्टो न च ध्यानपथे नृपेण

Ang mapag-asang nagpipigil ng pandama, ang banal na walang sala, at ang Makapangyarihang Panginoon na may kapangyarihan maging sa masasama—ang dakilang anak ni Atri ay nakita ng hari, ngunit hindi niya nakita sa landas ng pagninilay.

Verse 46

तदातिदुः खेन विदूयमानः शोकेन मोहेन युतो बभूव / तं शोकमग्नं नृपतिं महात्मा रामो जगादाखिलचित्तदर्शी

Noon siya’y halos mapunit sa matinding dalamhati, nabalot ng lungkot at pagkalito. Sa haring nalulunod sa pighati, nagsalita ang Mahatma Rama na nakakakita ng laman ng bawat puso.

Verse 47

मा शोकभावं नृपते प्रयाहि नैवानुशोचन्ति महानुभावाः / यस्ते वरायाभवमादिसर्गे स एव चाहं तंव सादनाय

O hari, huwag kang pumasok sa damdaming pighati; ang mga dakilang nilalang ay hindi nagdadalamhati. Ang nagpakita noong unang paglikha upang magbigay ng biyaya sa iyo—ako rin iyon, upang tuparin ang iyong layon.

Verse 48

समागतस्त्वं भवधीरचित्तः संग्रामकाले न विषादचर्चा / सर्वो हि लोकः स्वकृतं भुनक्ति शुभाशुभं दैवकृतं विपाके

Dumating ka na; panatilihing matatag ang loob—sa oras ng digmaan, huwag pag-usapan ang panghihina. Ang buong daigdig ay tumatanggap ng bunga ng sariling gawa; mabuti at masama’y nahihinog ayon sa kautusang banal sa takdang panahon.

Verse 49

अन्योनको ऽप्यस्य शुभाशुभस्य विपर्ययं कर्तुमलं नरेश / यत्ते सुपुण्यं बहुजन्मसंचितं तेनेह दत्तस्य वरार्हपात्रम्

O hari, walang sinuman ang makapagpapabaligtad sa mabuti at masama. Ang dakilang kabutihang naipon mo sa maraming buhay ang siyang nagbigay sa iyo ng karapat-dapat na pagiging sisidlan ng biyayang ipinagkaloob dito.

Verse 50

जातो भवानद्य तु दुष्कृतस्य फलं प्रभुङ्क्ष्व त्वमिहार्जितस्य / गुरुर्विमत्यापकृतस्त्वया मे यतस्ततः कर्णनिकृन्तनं ते

Ipinanganak ka, ngunit ngayon ay mararanasan mo ang bunga ng kasamaang iyong ginawa. Dahil nilapastangan at sinaktan mo ang aking Guro (ama), puputulin ko ang iyong mga tainga.

Verse 51

कृतं मया पश्य हरन्तमोजसा चूडामणिं मामपत्दृत्य ते यशः / इत्येवमुक्त्वा स भृगुर्महात्मा नियोज्य बाणं च विकृष्य चापम्

Masdan mo ang aking gagawin, sapilitan kong kukunin ang iyong hiyas sa korona at wawasakin ang iyong karangalan. Matapos sabihin ito, ang dakilang kaluluwa ng lahi ni Bhrigu ay naglagay ng palaso at hinila ang busog.

Verse 52

चिक्षेप राज्ञः स तु लाघवेन च्छित्त्वा मणिं रामममुपाजगाम / तद्वीक्ष्य कर्मास्य मुनेः सुतस्य स चार्जुनो हैहयवंशधर्त्ता

Ipinana niya ang hari nang may liksi; matapos putulin ang hiyas, ang palaso ay bumalik kay Rama. Nang makita ang gawang ito ng anak ng pantas, si Arjuna, ang tagapagtaguyod ng lahi ng Haihaya...

Verse 53

समुद्यतो ऽभूत्पुनरप्युदायुधस्तं हन्तुमाजौ द्विजमात्मशत्रुम् / शूलशक्तिगदाचक्रखढ्गपट्टिशतोमरैः

...ay muling tumindig na may nakataas na mga sandata upang patayin ang Brahmin na kanyang kaaway sa labanan. Gamit ang tridente, sibat, maso, disko, espada, palakol, at bakal na pamalo...

Verse 54

नानाप्रहरणैश्चान्यैराजघान द्विजात्मजम् / स रामो लाघवेनैव संप्रक्षिप्तान्यनेन च

...at gamit ang iba't ibang sandata, sinalakay niya ang anak ng Brahmin. Ngunit si Rama, na may pambihirang liksi, ay [sinalag] ang mga sandatang inihagis niya...

Verse 55

शूलादीनि चकर्त्ताशु मध्य एव निजाशुगैः / स राजा वार्युपस्पृश्य ससर्जाग्नेयमुत्तमम्

Agad na pinutol ng hari sa gitna ang mga sibat at iba pang sandata sa pamamagitan ng kaniyang mabilis na mga palaso. Pagdampi sa tubig, inilunsad niya ang dakilang Agneyastra.

Verse 56

अस्त्रं रामो वारुणेन शमयामास सत्वरम् / गान्धर्वं विदधे राजा वायव्येनाहनद्विभुम्

Agad na pinayapa ni Rama ang sandatang iyon sa pamamagitan ng Varuna-astra. Pagkaraan, itinatag ng hari ang Gandharva-astra sa tulong ng Vayu-astra at hinampas ang makapangyarihang kalaban.

Verse 57

नागास्त्रं गारुडेनापि रामश्चिच्छेद भूपते / दत्तेन दत्तं यच्छूलमव्यर्थं मन्त्रपूर्वकम्

O hari! Pinutol din ni Rama ang Naga-astra sa pamamagitan ng Garuda-astra. At ang tridenteng ibinigay ni Datta na may kasamang mantra ay hindi kailanman nasasayang.

Verse 58

जग्राह समरे राजा भार्गवस्य वधाय च / तच्छूलं शतसूर्याभमनिवार्यं सुरासुरैः

Sa labanan, kinuha ng hari ang trident upang patayin si Bhargava. Ito’y kumikislap na parang sandaang araw at hindi mapipigil ng mga deva o asura.

Verse 59

चिक्षेप राममुद्दिश्य समग्रेण बलेन सः / मूर्ध्नि तद्भार्गवस्याथ निपपात महीपते

Ibinato niya iyon nang buong lakas, tinutudla si Rama. O hari, ngunit ang tridente ay bumagsak sa tuktok ng ulo ni Bhargava.

Verse 60

तेन शूलप्रहारेण व्यथितो भार्गवस्तदा / मूर्च्छामवाप राजेन्द्र पपात च हरिं स्मरन्

Dahil sa hampas ng trishula, napahirapan noon si Bhargava, O Rajendra; nawalan siya ng malay at bumagsak sa lupa habang inaalala si Hari.

Verse 61

पतिते भार्गवे तत्र सर्वे देवा भयाकुलाः / समाजग्मुः पुरस्कृत्य ब्रह्मविष्णुमहेश्वरान्

Nang bumagsak doon si Bhargava, ang lahat ng mga deva ay nabalot ng takot; nagtipon sila na pinangungunahan nina Brahma, Vishnu, at Maheshvara.

Verse 62

शङ्करस्तु महाज्ञानी साक्षान्मृत्युञ्जयः प्रभुः / भार्गवं जीवयामास संजीवन्या स विद्यया

Si Shankara, ang dakilang pantas, ang mismong Panginoong Mrityunjaya, ay muling nagbigay-buhay kay Bhargava sa pamamagitan ng kaalamang Sanjivani.

Verse 63

रामस्तु चेतनां प्राप्य ददर्श पुरतः सुरान् / प्रणनाम च राजेन्द्र भक्त्या ब्रह्मादिकांस्तु तान्

Nang magkamalay si Rama, nakita niya ang mga deva sa kanyang harapan; O Rajendra, yumukod siya nang may debosyon kina Brahma at sa iba pa.

Verse 64

ते स्तुता भार्गवेन्द्रेण सद्यो ऽदर्शनमागताः / स रामो वार्युस्पृश्य जजाप कवचं तु तत्

Pagkatapos purihin ni Bhargavendra, sila’y agad na naglaho; saka si Rama ay humipo ng tubig para sa achamana at inusal ang kavasang mantra na iyon.

Verse 65

उत्थितश्च सुसंरब्धो निर्दहन्निव चक्षुषा / स्मृत्वा पाशुपतं चास्त्रं शिवदत्तं स भार्गवः

Pagdaka, tumindig si Bhargava sa matinding poot, na wari’y sinusunog sa tingin. Inalaala niya ang Pashupata na sandatang kaloob ni Shiva.

Verse 66

सद्यः संहृतवांस्तत्तु कार्त्तवीर्यं महाबलम् / स राजा दत्तभक्तस्तु विष्णोश्चक्रं सुदर्शनम् / प्रविष्टो भस्मसाज्जातं शरीरं बाहुनन्दन

Agad-agad niyang nilipol ang makapangyarihang Karttavirya. Ang haring deboto ni Datta ay tinupok ng Sudarshana Chakra ni Vishnu at ang katawan ay naging abo—o Bahunandana.

Frequently Asked Questions

It marks a dynastic transition by narrating the fall of Sucandra and the death of his son Puṣkarākṣa, functioning as a termination/turning-point episode within the surrounding royal genealogy.

Puṣkarākṣa’s arrow-net is answered by Rāma’s Vāruṇa astra (storm/flood), countered by Puṣkarākṣa’s Vāyavya astra (wind dispersal), culminating in Rāma’s Brahma astra as a decisive, hierarchy-topping force—illustrating counter-astra pairing and escalation.

No; the sampled material is Bhārgava-carita centered on Paraśurāma and royal opponents, emphasizing martial-dynastic narration rather than the Śākta esoterica and yantra/vidyā frameworks typical of the Lalitopākhyāna section.