Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 42
Pushkarākṣa’s Battle with Rāma Jāmadagnya (Bhārgava) — Astras and the Fall of a Prince
Devanagari script
विचिन्त्य पौलस्त्यजयादिलब्धं शोचन्निवासीत्स जयाभिकाङ्क्षीं / दध्यौ पुनर्मीलितलोचनो नृपौ दत्तं तमात्रेयकुलप्रदीपम्
Transliteration
vicintya paulastyajayādilabdhaṃ śocannivāsītsa jayābhikāṅkṣīṃ / dadhyau punarmīlitalocano nṛpau dattaṃ tamātreyakulapradīpam
Translation
Sa paggunita sa mga natamo mula sa tagumpay laban kay Paulastya at iba pa, ang haring uhaw sa pananaig ay nanatiling nakaupo sa dalamhati. Pagkaraan, pumikit siya at nagmuni-muni kay Mahatma Datta, ang ilaw ng angkang Atreya.
Word by Word
vicintyahaving reflected
vicintya:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootvi-√cint (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund/absolutive)
paulastya-jaya-ādi-labdhamobtained beginning with victory over Paulastya
paulastya-jaya-ādi-labdham:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootpaulastya (प्रातिपदिक) + jaya (प्रातिपदिक) + ādi (अव्यय/प्रातिपदिक) + labdha (कृदन्त; √labh क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (paulastyasya jayaḥ ādiḥ yasya; tena labdham)
śocanlamenting
śocan:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Root√śuc (धातु)
Formशतृ (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (of saḥ)
ivaas if
iva:
Upamā (उपमा)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
Formउपमा-अव्यय (particle of comparison)
āsītwas/remained
āsīt:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootas (धातु)
Formलङ् (Imperfect/past), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
jaya-abhikāṅkṣīm(a desire) longing for victory
jaya-abhikāṅkṣīm:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootjaya (प्रातिपदिक) + abhikāṅkṣin (प्रातिपदिक/कृदन्तार्थ)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; (understood: buddhim/āśām) समासः—तत्पुरुषः (jayasya abhikāṅkṣā)
dadhyaumeditated/thought
dadhyau:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√dhyai (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
punaragain
punar:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootpunar (अव्यय)
Formअव्यय; पुनरर्थे (adverb: again)
mīlita-locanaḥwith closed eyes
mīlita-locanaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootmīlita (कृदन्त; √mīl क्त) + locana (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहिः (mīlite locane yasya)
nṛpauin/with regard to the king
nṛpau:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootnṛpa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (locative/7th), एकवचन (Vedic/epic locative in -au)
dattamDatta (name)
dattam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootdatta (कृदन्त; √dā क्त)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; नामवत् प्रयोगः (as a proper name: Datta)
tamhim
tam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
ātreya-kula-pradīpamthe lamp/glory of the Atreya lineage
ātreya-kula-pradīpam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootātreya (प्रातिपदिक) + kula (प्रातिपदिक) + pradīpa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (ātreyakulasya pradīpaḥ)