Adhyaya 3

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीय उपोद्धातपादे प्रजापतिवंशानुकीर्त्तनं नाम द्वितीयो ऽध्यायः ऋषय ऊचु / देवानां दानवानां च दैत्यानां चैव सर्वशः / उत्पत्तिं विस्तरेणैव ग्रूहि वैवस्वतेंऽतरे

Ganito sa Śrī Brahmāṇḍa Mahāpurāṇa, sa gitnang bahagi na ipinahayag ni Vāyu, sa ikatlong upoddhāta-pāda, ang ikalawang kabanata na tinatawag na “Pagpupuri sa angkan ni Prajāpati.” Sinabi ng mga ṛṣi: “Isalaysay nang malawakan ang pinagmulan ng mga deva, dānava, at daitya sa Vaivasvata Manvantara.”

Verse 2

सूत उवाच धर्म्मस्यैव प्रवक्ष्यामि निसर्गन्तं निबोधत / अरुन्धतीवसुर्जामालंबा भानुर्मरुत्वती

Sinabi ni Sūta: “Isasalaysay ko ang angkan ni Dharma; makinig kayo. Arundhatī, Vasu, Jāmā, Ālambā, Bhānu, at Marutvatī.”

Verse 3

संकल्पा च मुहूर्त्ता च साध्या विश्वा तथैव च / धर्मस्य पत्न्यो दश ता दक्षः प्राचेतसो ददौ

Si Saṃkalpā, Muhūrttā, Sādhyā, Viśvā, at iba pa— sila ang sampung asawa ni Dharma; ibinigay sila ni Dakṣa Prācetasa.

Verse 4

साध्यापुत्रास्तु धर्मस्य साध्या द्वादशजज्ञिरे / देवेभ्यस्तान्परान्देवान्दैवज्ञाः परिचक्षते

Mula kay Sādhyā, asawa ni Dharma, isinilang ang labindalawang anak na Sādhyā; sinasabi ng mga pantas na sila’y mga diyos na higit pa sa mga diyos.

Verse 5

ब्राह्मणा वै मुखात्सृष्टा जया देवाः प्रजेप्सया / सर्वे मन्त्रशरीरस्ते समृता मन्वन्तरेष्विह

Ang mga brāhmaṇa ay nilikha mula sa bibig; sa pagnanais na magluwal ng mga nilalang, lumitaw ang mga diyos na tinawag na Jayā. Silang lahat ay may katawan ng mantra at inaalala sa mga manvantara.

Verse 6

दर्शश्च पौर्णमासश्च बृहद्यच्च रथन्तरम् / वित्तिश्चैव विवित्तिश्च आकूतिः कूतिरेव च

Ang Darśa at Paurṇamāsa, gayundin ang Bṛhad at Rathantara; at ang Vitti, Vivitti, Ākūti at Kūti—ito rin ay mga banal na pangalan ng yajña.

Verse 7

विज्ञाता चैव विज्ञातो मनो यज्ञस्तथैव च / नामान्येतानि तेषां वै यज्ञानां प्रथितानि च

Ang Vijñātā at Vijñāta, at gayundin ang Mano-yajña; ito ang mga tanyag na pangalan ng kanilang mga yajña.

Verse 8

ब्रह्मशापेन तेजाताः पुनः स्वायंभुवे जिताः / स्वारोचिषे वै तुषिताः सत्यश्चैवोत्तमे पुनः

Dahil sa sumpa ni Brahmā, nawala ang kanilang ningning; at sa Manvantara ni Svāyaṃbhuva sila’y napasuko. Sa Manvantara ni Svārociṣa tinawag silang Tuṣita, at sa Manvantara ni Uttama muli silang nakilala bilang Satya.

Verse 9

तामसे हरयो नाम वैकुण्ठा रेवतान्तरे / ते साध्याश्चाक्षुषे नाम्ना छन्दजा जज्ञिरे सुराः

Sa Manvantara Tāmāsa sila’y tinawag na Harayaḥ, at sa Manvantara Revata ay Vaikuṇṭha. Sa Manvantara Cākṣuṣa sila’y lumitaw bilang Sādhya, mga diyos na isinilang mula sa Chandas (banal na sukat ng himno).

Verse 10

धर्मपुत्रा महाभागाः साध्या ये द्वादशामराः / पूर्वं समनुसूयन्ते चाक्षुषस्यान्तरे मनोः

Ang labindalawang Sādhya na walang-kamatayan, mga mapalad na anak ni Dharma—ay itinuturing na kabilang mula pa noong una sa Manvantara ni Manu Cākṣuṣa.

Verse 11

स्वारोचिषेंऽतरे ऽतीता देवा ये वै महौजसः / तुषिता नाम ते ऽन्योन्यमूचुर्वै चाक्षुषेंऽतरे

Sa Manvantara ni Svārociṣa, ang mga diyos na may dakilang ningning ay lumipas na; ang mga tinawag na Tuṣita ay nag-usap-usap sa Manvantara ni Cākṣuṣa.

Verse 12

किञ्चिच्छिष्टे तदा तस्मिन्देवा वै तुषिताब्रुवन् / एतामेव महाभागां वयं साध्यां प्रविश्य वै

Nang may kaunti pang nalalabi, sinabi ng mga diyos na Tuṣita: “O dakilang pinagpala, papasok kami roon bilang mga Sādhya.”

Verse 13

मन्वन्तरे भविष्यामस्तन्नः श्रेयो भविष्यति / एवमुक्त्वा तु ते सर्वे चाक्षुषस्यान्तरे मनोः

“Magiging naroroon kami sa Manvantara; iyon ang magiging kabutihan para sa amin.” Pagkasabi nito, silang lahat ay nanatili sa panahon ni Manu Cākṣuṣa.

Verse 14

तस्यां द्वादश संभूता धर्मात्स्वायंभुवात्पुनः / नरनारायणो तत्र जज्ञाते पुनरेव हि

Doon ay sumilang ang labindalawa mula kay Dharma na Svāyaṃbhuva; at doon din muling isinilang sina Nara at Nārāyaṇa.

Verse 15

विपश्चिदिन्द्रो यश्चाभूत्तथा सत्यो हरिश्च तौ / स्वारोचिषेंऽतरे पूर्वमास्तां तौ तुषितासुतौ

Si Vipaścit–Indra at gayundin si Satya–Hari—ang dalawang iyon ay dating mga anak ng mga Tuṣita sa Manvantara ni Svārociṣa.

Verse 16

तुषितानां तु साध्यात्वे नामान्येतानि चक्षते / मनो ऽनुमन्ता प्राणश्च नरो ऽपानश्च वीर्यवान्

Sa kalagayang Sādhya ng mga Tuṣita, binabanggit ang mga pangalang ito— Manas, Anumantā, Prāṇa, Nara, at ang makapangyarihang Apāna.

Verse 17

वितिर्नयो हयश्चैव हंसो नारायणस्तथा / विभुश्चापि प्रभुश्चापि साध्या द्वादश जज्ञिरे

Si Viti, Naya, Haya, Haṃsa, Nārāyaṇa, pati Vibhu at Prabhu— sa gayon isinilang ang labindalawang Sādhya.

Verse 18

स्वायंभुवैंऽतरे पूर्वं ततः स्वारो चिषे पुनः / नामान्यासन्पुनस्तानि तुषितानां निबोधत

Noon sa Manvantara ni Svāyaṃbhuva, at muli sa Manvantara ni Svārociṣa— ang mga pangalan ng mga Tuṣita ay yaon din; alalahanin ito.

Verse 19

प्राणापानावुदानश्च समानो व्यान एव च / चक्षुः श्रोत्रं रसो घ्राणं स्पर्शो बुद्धिर्मनस्तथा

Prāṇa, Apāna, Udāna, Samāna, at Vyāna; at gayundin ang mata, tainga, panlasa, pang-amoy, haplos, buddhi, at isipan.

Verse 20

नामान्येतानि वै पूर्वं तुषितानां स्मृतानि च / वसोस्तु वसवः पुत्राः साध्यानामनुजाः स्मृताः

Ang mga pangalang ito ay dating inaalala bilang sa mga Tuṣita; at ang mga Vasu, mga anak ni Vasu, ay itinuturing na mga nakababatang kapatid ng mga Sādhya.

Verse 21

धरो ध्रुवश्च सोमश्च आयुश्चैवानलो ऽनिलः / प्रत्यूषश्च प्रभासश्च वसवो ऽष्टौ प्रकीर्तिताः

Sina Dhara, Dhruva, Soma, Ayu, Anala, Anila, Pratyusha, at Prabhasa—sila ang walong Vasu na ipinahayag.

Verse 22

धरस्य पुत्रो द्रविणो हुतहव्यो रजस् तथा / ध्रुवपुत्रो ऽभवत्तात कालो लोकाप्रकालनः

Ang mga anak ni Dhara ay sina Dravina, Hutahavya, at Rajas; at ang anak ni Dhruva, o tātā, ay si Kala na tagapag-ayos ng mga daigdig.

Verse 23

सोमस्य भगवान्वर्चा बुधश्च ग्रहबौधनः / धरोर्मी कलिलश्चैव पञ्च चन्द्रमसः सुताः

Ang mga anak ni Soma ay si Bhagavanvarcha, si Budha na nagtuturo ng kaalaman sa mga graha, at sina Dharormi at Kalila—limang anak ni Chandra.

Verse 24

आयस्य पुत्रो वैतण्ड्यः शमः शान्तस्तथैव च / स्कन्दः सनत्कुमारश्च जज्ञे पादेन तेजसः

Ang mga anak ni Ayu ay sina Vaitandya, Shama, at Shanta; at mula sa isang bahagi ng tejas ay isinilang sina Skanda at Sanatkumara.

Verse 25

अग्नेः पुत्रं कुमारं तु स्वाहा जज्ञे श्रिया षृतम् / तस्य शाखो विशाखश्च नैगमेयश्च प्रष्टजाः

Isinilang ni Svaha ang Kumara, anak ni Agni, na puspos ng biyaya ni Sri; ang kanyang mga anak ay sina Shaka, Vishakha, at Naigameya (Prashtaja).

Verse 26

अनिलस्य शिवा भार्या तस्याः पुत्रो मनोजवः / अविज्ञान गतिश्चैव द्वौ पुत्रावनिलस्य च

Ang asawa ni Anila ay si Śivā; sa kanya isinilang ang anak na si Manojava. May dalawa pang anak si Anila: Avijñāna at Gati.

Verse 27

प्रत्यूषस्य विदुः पुत्रमृषिं नाम्नाथ देवलम् / द्वौ पुत्रौ देवलस्यापि क्षमावन्तौ मनीषिणौ

Ang anak ni Pratyūṣa ay kilala bilang rishi na si Devala. Si Devala ay may dalawang anak din, kapwa mapagpatawad at marunong.

Verse 28

बृहस्पतेश्तु भगिनी भुवना ब्रह्मवादिनी / योगसिद्धा जगत्कृत्स्नमशक्ता चरति स्म ह

Ang kapatid na babae ni Bṛhaspati ay si Bhuvanā, tagapagsalita ng Brahman. Sa ganap na siddhi ng yoga, lumibot siya sa buong daigdig nang walang hadlang.

Verse 29

प्रभासस्य तु भार्या सा वसूनामष्टमस्य ह / विश्वकर्मा सुतस्तस्याः प्रजापतिपतिर्विभुः

Siya ang asawa ni Prabhāsa, ang ikawalong Vasū. Mula sa kanya isinilang si Viśvakarmā, panginoon ng mga Prajāpati, ang makapangyarihan.

Verse 30

विश्वेदेवास्तु विश्वाया जज्ञिरे दश विश्रुताः / क्रतुर्दक्षः श्रवः सत्यः कालः मुनिस्तथा

Mula kay Viśvā isinilang ang sampung tanyag na Viśvedeva: Kratu, Dakṣa, Śrava, Satya, Kāla, Muni, at iba pa.

Verse 31

पुरूरवो मार्द्रवसो रोचमानश्च ते दश / धर्मपुत्राः सुरा एते विश्वायां जज्ञिरे शुभाः

Sina Purūrava, Mārdravasa, at Rocamāna—ang sampung mapalad na diyos na ito, mga anak ni Dharma, ay isinilang mula kay Viśvā.

Verse 32

मरुत्वत्यां मरुत्वन्तो भानवो भानुजाः स्मृताः / मुहूर्ताश्च मुहूर्ताया घोषलंबा ह्यजायत

Mula kay Marutvatī ay isinilang ang Marutvant; mula kay Bhānujā ay ang mga tinatawag na Bhānava; at mula kay Muhūrtā ay lumitaw ang mga Muhūrta at si Ghoṣalambā.

Verse 33

संकल्पायां तु संजज्ञे विद्वान्संकल्प एव तु / नव वीथ्यस्तु जामायाः पथत्रयमुपाश्रिताः

Sa Saṃkalpā ay isinilang ang marunong na si “Saṃkalpa”; at ang siyam na vīthi ni Jāmā ay umasa sa tatlong landas.

Verse 34

पृथिवी विषयं सर्वमरुन्धत्यामजायत / एष सर्गः समाख्यातो विद्वान्धर्मस्य शाश्वतः

Mula kay Arundhatī ay lumitaw ang buong saklaw ng daigdig; ito ang paglikha na ipinahayag ng mga pantas na nakakabatid sa walang hanggang Dharma.

Verse 35

मुहूर्ताश्चैव तिथ्याश्च प्रतिभिः सह सुव्रताः / नामतः संप्रवक्ष्यामि ब्रुवतो मे निबोधत

O mga suvrata! Ang mga muhūrta at mga tithi, kasama ang mga pratibhi—ngayon ay babanggitin ko ang kanilang mga pangalan; makinig nang mabuti sa aking pananalita.

Verse 36

अहोरात्रविभागश्च नक्षत्राणि समाश्रितः / मुहुर्त्ताः सर्वनक्षत्रा अहोरात्रभिदस्तथा

Ang paghahati ng araw at gabi ay nakasalig sa mga nakshatra; sa lahat ng nakshatra, ang mga muhūrta ay gayundin, nagpapakita ng pagkakaiba ng araw at gabi.

Verse 37

अहोरात्रकलानां तु षडशीत्यधिकाः स्मृताः / रवेर्गति विशेषेण सर्वर्त्तुषु च नित्यशः

Ang mga kalā ng araw-gabi ay itinuturing na higit sa walumpu’t anim; dahil sa natatanging galaw ng Araw, ito’y nananatili sa lahat ng panahon, palagi.

Verse 38

ततो वेदविदश्चैतां गतिमिच्छन्ति पर्वसु / अविशेषेषु कालेषु ज्ञेयः सवितृमानतः

Kaya ang mga nakaaalam ng Veda ay nagnanais ng galaw na ito sa mga araw ng parva; sa mga panahong walang natatangi, dapat itong malaman ayon sa sukat ni Savitṛ (Araw).

Verse 39

रौद्रः सार्पस्तथा मैत्रः पित्र्यो वासव एव च / आप्यो ऽथ वैश्वदेवश्च ब्राह्मो मध्याह्नसंश्रितः

Raudra, Sārpa, Maitra, Pitrya, Vāsava, Āpya, Vaiśvadeva, at Brāhma—ang mga muhūrta na ito ay nakaugnay sa katanghalian.

Verse 40

प्राजापत्यस्तथैवेन्द्र इन्द्राग्नी निरृतिस्तथा / वारुणश्च यथार्यम्णो भगश्चापि दिनश्रिताः

Prājāpatya, Aindra, Indrāgnī, Nairṛti, Vāruṇa, Aryaman, at Bhaga—ang mga muhūrta na ito rin ay nakatalaga sa mga bahagi ng araw.

Verse 41

एते दिनमुहूर्ताश्च दिवाकरविनिर्मिताः / शङ्कुच्छाया विशेषेण वेदितव्याः प्रमाणतः

Ito ang mga muhūrta ng araw na itinakda ng Diyos na Araw; sa pamamagitan ng pagkakaiba ng anino ng śaṅku, dapat itong malaman ayon sa wastong sukat.

Verse 42

अजैकपादहिर्बुध्न्यः पूषाश्वियमदेवताः / आग्नेयश्चापि विज्ञेयः प्राजापत्यस्तथैव च

Si Ajaikapād at Ahirbudhnya, gayundin si Pūṣā, ang mga Aśvin, at si Yama ay mga diyos; gayon din, dapat ding makilala ang Āgneya at Prājāpatya.

Verse 43

सौम्यश्चापि तथादित्यो बार्हस्पत्यश्च वैष्मवः / सावित्रश्च तथा त्वाष्ट्रो वायव्यश्चेति संग्रहः

Saumya, Āditya, Bārhaspatya, at Vaiṣṇava; gayundin ang Sāvitra, Tvāṣṭra, at Vāyavya—ito ang kabuuang buod.

Verse 44

एते रात्रेर्मुहूर्त्ताः स्युः क्रमोक्ता दश पञ्च च / इन्दोर्गत्युदया ज्ञेया नाडिका आदितस्तथा

Ito ang mga muhūrta ng gabi, binanggit ayon sa pagkakasunod—labinlima. Mula sa galaw at pagsikat ng Buwan, dapat ding malaman ang nāḍikā sa simula.

Verse 45

कालावस्थास्त्विमास्त्वेते मुहूर्त्ता देवताः स्मृताः / सर्वग्रहाणां त्रीण्येव स्थानानि विहितानि च

Ang mga kalagayan ng panahon na ito ang itinuturing na mga diyos ng muhūrta; at para sa lahat ng graha (mga planeta), tatlong lugar lamang ang itinakda.

Verse 46

दक्षिणोत्तरमध्यानि तानि विद्याद्यथाक्रमम् / स्थानं जारद्गवं सध्ये तथैरावतमुत्तरम्

Dapat malaman ang mga ito ayon sa pagkakasunod bilang timog, hilaga, at gitna. Sa gitna ang kinalalagyan ng Jāradgava, at sa hilaga ang Airāvata (vīthī).

Verse 47

वैश्वानरं दक्षिणतो निर्दिष्टमिह तत्त्वतः / अश्विनी कृत्तिका याम्यं नागवीथीति विश्रुता

Dito, sa tunay na diwa, itinatakda ang Vaiśvānara sa dakong timog. Ang Aśvinī at Kṛttikā ay nasa bahaging yāmya (timog), na tanyag bilang Nāgavīthī.

Verse 48

ब्राह्मं सौम्यं तथार्द्रा च गजवीथीति शब्दिता / पुष्याश्लेषे तथादित्यं वीथी चैरावती मता

Ang Brāhma, Saumya, at Ārdrā ay tinatawag na Gajavīthī. At ang Āditya kasama ng Puṣya at Āśleṣā ay itinuturing na vīthī na Airāvatī.

Verse 49

तिस्रस्तु विथयो ह्येता उत्तरो मार्ग उच्यते / पूर्वोत्तरे च फल्गुन्यौ मघा चैवार्षभी स्मृता

Ang tatlong vīthī na ito ay tinatawag na Uttaro Mārga, ang landas sa hilaga. Sa hilagang-silangan (pūrvottara), ang dalawang Phalgunī at ang Maghā ay inaalala bilang Ārṣabhī (vīthī).

Verse 50

हस्तश्चित्रा तथा स्वाती गोवीथीति तु शब्दिता / ज्येष्ठा विशाखानुराधा वीथी जारद्गवी मता

Ang Hasta, Citrā, at Svātī ay tinatawag na Govīthī. At ang Jyeṣṭhā, Viśākhā, at Anurādhā ay itinuturing na vīthī na Jāradgavī.

Verse 51

एतास्तु वीथयस्तिस्रो मध्यमो मार्ग उच्यते / मूलं पूर्वोत्तराषाढे अजवीथ्याभिशब्दिते

Ito ang tatlong vīthi; ito ang tinatawag na ‘gitnang landas’. Sa Pūrvottarāṣāḍhā, ang bituing Mūla ay kilala bilang ‘Ajavīthī’.

Verse 52

श्रवणं च धनिष्ठा च मार्गी शतभिषक्तथा / वैश्वानरी भाद्रपदे रेवती चैव कीर्त्तिता

Ang Śravaṇa at Dhaniṣṭhā, pati ang Śatabhiṣak, ay tinatawag na ‘mārgī’. Sa Bhādrapada, ang Vaiśvānarī at Revatī ay binabanggit ding tanyag.

Verse 53

एतास्तु वीथयस्तिस्रो दक्षिणे मार्ग उच्यते / अष्टाविशति याः कन्या दक्षः सोमाय ता ददौ

Ang tatlong vīthi na ito ay tinatawag na ‘landas sa timog’. Ang dalawampu’t walong dalaga ay ipinagkaloob ni Dakṣa kay Soma (Candra).

Verse 54

सर्वा नक्षत्रनाम्न्यस्ता ज्यौतिषे परिकीर्त्तिताः / तासामपत्यान्यभवन्दीप्तयो ऽमिततेजसः

Ang lahat ng may pangalang nakṣatra ay binanggit sa jyotiṣa. Ang kanilang mga supling ay isinilang na maningning, may di-masukat na ningning at kapangyarihan.

Verse 55

यास्तु शेषास्तदा कन्याः प्रतिजग्राह कश्यपः / चतुर्दशा महाभागाः सर्वास्ता लोकमातरः

Ang mga natitirang dalaga noon ay tinanggap ni Kaśyapa. Ang labing-apat na dakilang pinagpala ay pawang mga Ina ng Daigdig (Lokamātā).

Verse 56

अदितिर्दितिर्दनुः काष्ठारिष्टानायुः खशा तथा / सुरभिर्विनता ताम्रा मुनिः क्रोधवशा तथा

Sina Aditi, Diti, Danu, Kastha, Arishta, Anayu, Khasa; gayundin sina Surabhi, Vinata, Tamra, Muni at Krodhavasha—lahat sila ay mga asawa ni Prajapati.

Verse 57

कद्रूर्माता च नागानां प्रजास्तासां निबोधत / स्वायंभुवे ऽन्तरे तात ये द्वादश सुरोत्तमाः

Si Kadru ang ina ng mga Naga; alamin mo ang kanilang lahi. O anak, sa Manvantara ni Svayambhuva ay may labindalawang pinakadakilang mga deva.

Verse 58

वैकुण्ठा नाम ते साध्या बभूवुश्चाक्षुषेंऽतरे / उपस्थितेंऽतरे ह्यस्मिन्पुनर्वैवस्वतस्य ह

Ang mga Sadhya na tinawag na “Vaikuntha” ay lumitaw sa Manvantara ni Caksusa; at pagdating ng panahong ito, muling susunod ang Manvantara ni Vaivasvata.

Verse 59

आराधिता आदित्या ते समेत्योचुः परस्परम् / एतामेव महाभागामदितिं संप्रविश्य वै

Ang mga Aditya na nalugod sa pagsamba ay nagtipon at nagsabi sa isa’t isa: “Pumasok tayo sa dakilang mapalad na si Aditi (upang isilang).”

Verse 60

वैवस्वतेंऽतरे ह्यस्मिन्योगादर्द्धेन तेजसा / गच्छेम पुत्रतामस्यास्तन्नः श्रेयो भविष्यति

Sa Manvantara ni Vaivasvata na ito, sa bisa ng yoga at taglay ang kalahati ng aming ningning, maging mga anak tayo niya; iyon ang magiging ikabubuti namin.

Verse 61

एवमुक्त्वा तु ते सर्वे वर्त्तमानेंऽतरे तदा / जज्ञिरे द्वादशादित्या मारीयात्कश्यपात्पुनः

Pagkasabi nito, sa panahong yaong pagitan; muling isinilang ang labindalawang Āditya mula kay Kaśyapa sa pamamagitan ng anak na babae ni Marīci.

Verse 62

शतक्रतुश्च विष्णुश्च जज्ञाते पुनरेव हि / वैवस्वतेंऽतरे ह्यस्मिन्नरनारायणौ तदा

Si Śatakratu (Indra) at si Viṣṇu ay tunay na muling isinilang; sa Manvantara ni Vaivasvata, noon sila’y nagpakita bilang Nara-Nārāyaṇa.

Verse 63

तेषामपि हि देवानां निधनोत्पत्तिरुच्यते / यथा सूर्यस्य लोके ऽस्मिन्नुदयास्तमयावुभौ

Kahit ang mga diyos na iyon ay sinasabing may pagsilang at pagpanaw; gaya sa mundong ito na ang araw ay may pagsikat at paglubog.

Verse 64

दृष्टानुश्रविके यस्मात्सक्ताः शब्दादिलक्षणे / अष्टात्मके ऽणिमाद्ये च तस्मात्ते जज्ञिरे सुराः

Sapagkat sila’y nahumaling sa nakikita at naririnig, sa mga tanda gaya ng tunog at iba pa, at sa walong siddhi tulad ng aṇimā; kaya sila’y isinilang bilang sura (mga diyos).

Verse 65

इत्येष विषये रागः संभूत्याः कारणं स्मृतम् / ब्रह्मशापेन संभूता जयाः स्वायंभुवे जिताः

Kaya’t ang pagnanasa sa mga bagay ng pandama ang itinuturing na sanhi ng pagsilang; ang mga ‘Jaya’ na lumitaw dahil sa sumpa ni Brahmā ay natalo sa Manvantara ni Svāyambhuva.

Verse 66

स्वारोचिषे वै तुषिताः सत्यश्चैवोत्तमे पुनः / तामसे हरयो देवा जाताश्चा रिष्टवे तु वै

Sa Manvantara ni Svārociṣa, isinilang ang mga diyos na Tuṣita at Satya; sa Manvantara na Uttama ay muli rin silang binanggit. Sa Manvantara na Tāmasa, isinilang ang mga diyos na Haraya, at para rin kay Ariṣṭa ay nagpakita ang mga diyos.

Verse 67

वैकुण्ठाश्चाश्रुषे साध्या आदित्याः सप्तमे पुनः / धातार्यमा च मित्रश्च वरुणोंऽशो भगस्तथा

Sa Manvantara na Āśruṣa ay naroon ang mga diyos na Vaikuṇṭha at Sādhya; sa ikapitong Manvantara ay lumitaw ang mga Āditya. Sila ay sina Dhātā, Aryamā, Mitra, Varuṇa, Aṃśa, at Bhaga.

Verse 68

इन्द्रो विवस्वान्पूषा च पर्जन्यो दशमः स्मृतः / ततस्त्वष्टा ततो विष्णुरजघन्यो जघन्यजः

Si Indra, Vivasvān, Pūṣā, at Parjanya—sila ang inaalala bilang ikasampu (sa mga Āditya). Pagkaraan nito ay si Tvaṣṭā, saka si Viṣṇu; at binanggit din sina Ajaghanya at Jaghanyaja.

Verse 69

इत्येते द्वादशादित्याः कश्यपस्य सुता विभोः / सुरभ्यां कश्यपाद्रुद्रा एकादश विजज्ञिरे

Kaya nga, ang labindalawang Āditya na ito ay mga anak ng dakilang Kaśyapa. Mula kay Surabhī, sa pamamagitan ni Kaśyapa, isinilang ang labing-isang Rudra.

Verse 70

महादेवप्रसादेन तपसा भाविता सती / अङ्गारकं तथा सर्पं निरृतिं सदसत्पतिम्

Sa biyaya ni Mahādeva, sa pamamagitan ng tápas, ang Satī (Surabhī) ay nahubog at naging ganap; at isinilang niya sina Aṅgāraka, Sarpa, Nirṛti, at Sadasatpati.

Verse 71

अचैकपादहिर्बुध्न्यौ द्वावेकं च ज्वरं तथा / भुवनं चेश्वरं मृत्युं कपालीति च विशुतम्

Si Acaikapada at si Ahirbudhnya—dalawa; at may isa pang tinatawag na Jvara. Kilala rin ang mga pangalang Bhuvana, Ishvara, Mrityu, at Kapali.

Verse 72

देवानेकादशैतांस्तु रुद्रांस्त्रिभुवनेश्वरान् / तपसोग्रेण महाता सुरभिस्तानजीजनत्

Sa lakas ng dakilang at matinding pag-aayuno (tapas), isinilang ni Surabhi ang labing-isang Rudra, mga panginoon ng tatlong daigdig.

Verse 73

ततो दुहितरावन्ये सुरभिर्देव्यजायत / रोहिणी चैव सुभगां गान्धवी च यशस्विनीम्

Pagkaraan, mula sa diyosang Surabhi ay isinilang pa ang dalawang anak na babae: si Rohini na mapalad at si Gandhavi na bantog.

Verse 74

रोहिण्या जज्ञिरे कन्याश्चतस्रो लोकविश्रुताः / सुरूपा हंसकाली च भद्रा कामदुघा तथा

Mula kay Rohini ay isinilang ang apat na anak na babae na bantog sa daigdig: Surupa, Hamsakali, Bhadra, at Kamadugha.

Verse 75

सुषुवे गाः कामदुघा सुरूपा तनयद्वयम् / हंसकाली तु महिषान्भद्रायस्त्वविजातयः

Si Kamadugha ay nagsilang ng mga baka; si Surupa ay nagsilang ng dalawang anak na lalaki. Si Hamsakali ay nagsilang ng mga kalabaw; at mula kay Bhadra ay lumitaw ang ibang lahi na tinawag na Avijata.

Verse 76

विश्रुतास्तु महाभागा गान्धर्व्या वाजिनः सुताः / उच्चैःश्रवादयो जाताः खेचरास्ते मनोजवाः

Ang mga mapalad na anak ni Vājina na isinilang kay Gandharvī ay naging bantog; sina Uccaiḥśravā at iba pa’y isinilang na mga lumilipad sa himpapawid, kasingbilis ng isip.

Verse 77

श्वेताः शोणाः पिशङ्गास्च सारङ्गा हरि तार्जुनाः / उक्ता देवोपवाह्यास्ते गान्धर्वियोनयो हयाः

Sila’y sinabing may kulay puti, pula, dilaw-kayumanggi, batik, gintong-berde at tarjun; mga kabayong mula sa lahing Gandharvī, karapat-dapat maging sasakyan ng mga deva.

Verse 78

भूयो जज्ञे सुरभ्यास्तु श्रीमांश्चन्द्रप्रभो वृषः / स्रग्वी ककुद्मान्द्युतिमा नमृतालयसंभवः

Muli, mula kay Surabhī ay isinilang ang isang maringal na toro na kumikislap na parang liwanag ng buwan; may suot na kuwintas ng bulaklak, may umbok, maningning, at hindi nagmula sa tahanan ng amṛta.

Verse 79

सुरभ्यनुमते दत्तो ध्वजो माहेश्वरस्तु सः / इत्येते कश्यपसुता रुद्रादित्याः प्रकीर्त्तिताः

Sa pahintulot ni Surabhī, siya’y ipinagkaloob bilang dhvaja ni Mahēśvara; kaya ang mga anak ni Kaśyapa na ito’y ipinahayag na ‘Rudrāditya’.

Verse 80

धर्मपु पुत्राः स्मृताः साध्या विश्वे च वसवस्तथा / यथेन्धनवशाद्वह्निरेकस्तु बहुधा भवेत्

Ang Sādhya, Viśve at mga Vasu ay inaalala bilang mga anak ni Dharma; gaya ng iisang apoy na, dahil sa pagkakaiba ng panggatong, ay lumilitaw sa maraming anyo.

Verse 81

भवत्येकस्तथा तद्वन्मूर्त्तीनां स पिता महः / एको ब्रह्मान्तकश्चैव पुरुषश्चैति तत्र यः

Siya ang iisa; Siya ang dakilang Ama ng lahat ng anyo. Doon, ang Nag-iisa ay tinatawag na Brahma, Antaka, at Purusha.

Verse 82

एकस्यैताः स्मृतास्तिस्रस्तनवस्तु स्वयंभुवः / ब्राह्मी च पौरुषी चैव कालाख्या चेति ताः स्मृताः

Sa iisang Svayambhu, tatlong katawan ang inaalala: Brāhmī, Pauruṣī, at ang tinatawag na Kālākhyā.

Verse 83

या तत्र राजसी तस्य तनुः सा वै प्रजाकरी / मता सा या तु कालाख्या प्रजाक्षयकरी तु सा

Sa mga iyon, ang rajasic na katawan niya ay itinuturing na lumilikha ng mga nilalang; ngunit ang tinatawag na Kālākhyā ay nagdudulot ng pagkalipol ng mga nilalang.

Verse 84

सात्त्विकी पौरुषी या तु सा तनुः पालिका स्मृता / राजसी ब्रह्मणो या तु मारीचः कश्यपो ऽभवत्

Ang sattvic na Pauruṣī na katawan ay inaalala bilang tagapangalaga. At mula sa rajasic na katawan ni Brahma ay isinilang sina Marīci at Kaśyapa.

Verse 85

तामसी चान्तकृद्या तु तदंशो विष्णुरुच्यते

At ang tamasic na katawan na nagdadala ng wakas—ang bahagi nito ay tinatawag na Vishnu.

Verse 86

त्रैलोक्ये ताः स्मृतास्तिस्रस्तनवो वै प्रजाकरी / मता सा या तु कालाख्या प्रजाक्षयकरी तु सा

Sa tatlong daigdig, tatlong anyo ang inaalala bilang tagapaglikha ng mga nilalang; ngunit ang tinatawag na ‘Kala’ ay itinuturing na tagapagdulot ng pagkalipol ng mga nilalang.

Verse 87

सृजत्यथानुगृह्णाति तथा संहरति प्रजाः / एवमेताः स्मृतास्तिस्रस्तनवो हि स्वयंभुवः

Siya’y lumilikha ng mga nilalang, saka nagkakaloob ng biyaya, at gayundin ay sumasaklaw sa paglipol; ganito inaalala ang tatlong anyo ng Svayambhu.

Verse 88

प्राजापत्या च रौद्रा च वैष्णवी चेति तास्त्रिधा / एतास्तन्वः स्मृता देवा धर्मशास्त्रे पुरातने

Tatlo ang uri: Prajapatya, Raudra, at Vaishnavi; sa sinaunang Dharmaśāstra, ang mga anyong ito’y inaalala bilang may likas na pagka-diyos.

Verse 89

सांख्ययोगरतैर्धीरैः पृथगेकार्थदर्शिभिः / अभिजातिप्रभावज्ञैर्मुनिभिस्तत्त्वदर्शिभिः

Ito’y sinabi ng matatapang na muni na nakatuon sa Sāṃkhya at Yoga, na bagama’t magkakaiba ay iisang diwa ang nakikita, batid ang bisa ng pinagmulan, at nakakakita ng katotohanan.

Verse 90

एकत्वेन पृथक्त्वेन तासु भिन्नाः प्रजास्त्विमाः / इदं परमिदं नेति ब्रुवते भिन्नदर्शिनः

Sa pagtingin sa pagkakaisa o pagkakahiwalay, nagiging iba-iba ang mga nilalang sa mga anyong iyon; ang may magkakaibang pananaw ay nagsasabing, “Ito ang pinakamataas, iyon ay hindi.”

Verse 91

ब्रह्माणां कारणं के चित्केचिदाहुः प्रजापतिम् / केचिद्भवं परत्वेन प्राहुर्विष्णुं तथापरे

May ilan ang nagsasabing si Prajapati ang sanhi ng sansinukob; may ilan ang pumupuri kay Bhava (Shiva) bilang Kataas-taasan, at ang iba nama’y kay Vishnu.

Verse 92

अभिज्ञानेन संभूताः सक्तारिष्टविचेतसः / सत्त्वं कालं च देशं च कार्यं चावेक्ष्य कर्म च

Sila’y nagmula sa kaalaman, ngunit ang isip ay nabibigkis ng pagkapit at pangamba; sinusuri nila ang sattva, panahon, lugar, gawain at karma.

Verse 93

कारणं तु स्मृता ह्येते नानार्थेष्विह देवताः / एकं प्रशंसमानस्तु सर्वानेवप्रशसति

Dito, ang mga diyos na ito’y itinuturing na sanhi sa iba’t ibang diwa; ngunit ang pumupuri sa isa ay tunay na pumupuri sa lahat.

Verse 94

एकं निन्दति यस्त्वेषां सर्वानेव स निन्दति / न प्रद्वेषस्ततः कार्यो देवतासु विजानता

Ang sinumang naninira sa isa sa kanila ay naninira sa lahat; kaya ang may pagkaunawa ay hindi dapat magkimkim ng poot sa mga diyos.

Verse 95

न शक्या ईश्वराज्ञातुमैश्वर्येण व्यवस्थिताः / एकत्वात्स त्रिधा भूत्वा संप्रमोहयति प्रजाः

Mahirap maunawaan ang kalooban ng Īśvara, sapagkat Siya’y nakatindig sa banal na kapangyarihan; Siya’y iisa ngunit nagiging tatlong anyo at nililito ang mga nilalang.

Verse 96

एतेषां वै त्रयाणां तु विचिन्वन्त्यन्तरं जनाः / जिज्ञासवः परीहन्ते सक्ता दुष्टा विचेतसः

Sa tatlong ito, hinahanap ng mga tao ang pagkakaiba. Maging ang mga naghahanap ng kaalaman ay naliligaw; ang mga nakakapit, masama, at magulong isip ay nadadaya ng pagkalito.

Verse 97

इदं परमिदं नेति संरंभाद्भिन्नदर्शिनः / यातुधाना विशेषा ये पिशाचाश्चैव नान्तरम्

Dahil sa pagmamataas na ‘ito ang pinakamataas, iyon ay hindi’, nagkakaroon sila ng magkakaibang pagtingin. Maging sa mga anyong tulad ng yātudhāna at piśāca, sa totoo’y walang pagkakaiba.

Verse 98

एकः स तु पृथक्त्वेन स्वयं भूत्वा च तिष्ठति / गुणमात्रात्मिकाभिस्तु तनुभिर्मोहयन्प्रजाः

Siya ay iisa; ngunit sa pagkakahiwalay ay nagiging iba’t ibang anyo at nananatiling Siya rin. Sa mga katawang binubuo lamang ng guṇa, nilalason niya ng pagkalito ang mga nilalang.

Verse 99

तेष्वेकं यजते यो वै स तदा यजते त्रयम् / तस्माद्देवास्त्रयो ह्येते नैरन्तर्येणधिष्टताः

Ang sinumang sumasamba sa isa sa kanila, sa sandaling iyon ay sumasamba rin sa tatlo. Kaya ang tatlong diyos na ito ay walang putol na nakasalig sa iisang pinagmulan.

Verse 100

तस्मात्पृथक्त्वमेकत्वं संख्या संख्ये गतागतम् / अल्पत्वं वा बहुत्वं वा तेषु को ज्ञातुमर्हति

Kaya kung sa kanila ay may pagkakahiwalay o pagkakaisa, pagdating at pag-alis ng bilang at pagbilang, kaunti o marami—sino ang makaaalam nang ganap?

Verse 101

तस्मात्सृष्ट्वानुगृह्णति ग्रसते चैव सर्वशः / गुणात्मकत्ववै कल्पये तस्मादेकः स उच्यते

Kaya Siya, matapos lumikha, ay nagkakaloob ng biyaya at sa lahat ng dako’y nilulon ang lahat. Siya’y itinuturing na may likas na mga guna; kaya Siya ang tinatawag na Iisa.

Verse 102

रुद्रं ब्रह्माणमिन्द्रं च लोकपालानृषीन्मनून् / देवं तमेकं बहुधा प्राहुर्नारायणं द्विजाः

Si Rudra, Brahma, Indra, mga tagapangalaga ng daigdig, mga rishi at mga Manu—sa mga anyong ito, ang iisang Diyos ay tinatawag ng mga dvija sa maraming paraan bilang “Narayana.”

Verse 103

प्राजापत्या च रौद्री च तनुर्या चैव वैष्णवी / मन्वन्तरेषु वै तिस्र आवर्त्तन्ते पुनः पुनः

Ang anyong Prajapatya, anyong Raudri, at anyong Vaishnavi—ang tatlong ito’y paulit-ulit na bumabalik sa bawat manvantara.

Verse 104

क्षेत्रज्ञा अपि चान्ये ऽस्य विभोर्जायन्त्यनुग्रहात् / तेजसा यशसा बुद्ध्या श्रुतेन च बलेन च

Sa biyaya ng Makapangyarihang ito, ang iba pang kshetrajna ay isinisilang—taglay ang ningning, dangal, talino, banal na kaalaman, at lakas.

Verse 105

जायन्ते तत्समाश्चैव तानपीमान्निबोधत / राजस्या ब्रह्मणोंऽशेन मारीचः कश्यपो ऽभवत्

May mga isinilang ding kahawig Niya—unawain din sila. Mula sa bahaging rajas ni Brahma, si Marichi ay naging Kashyapa.

Verse 106

तामस्यास्तस्य चांशेन कालो रुद्रः स उच्यते / सात्त्विक्याश्च तथांशेन यज्ञो विष्णुरजा यत

Mula sa bahagi Niyang tamas, tinatawag na si Kala bilang Rudra; at mula sa bahagi Niyang sattvika, nahahayag si Vishnu bilang anyo ng Yajña.

Verse 107

त्रिषु कालेषु तस्यैता ब्रह्ममस्तनवो द्विजाः / मन्वन्तरेष्विह स्रष्टुमावर्त्तन्ते पुनः पुनः

Sa tatlong panahon, ito ang dakilang mga anyo ni Brahma, O mga dvija; at sa bawat manvantara, sila’y bumabalik nang paulit-ulit upang lumikha.

Verse 108

मन्वन्तरेषु सर्वेषु प्रजाः स्थावरजङ्गमाः / युगादौ सकृदुत्पन्नास्तिष्ठन्तीहाप्रसंयमात्

Sa lahat ng manvantara, ang mga nilalang na di-gumagalaw at gumagalaw ay minsang nalilikha sa simula ng yuga at nananatili rito dahil wala pang paghadlang ng paglipol.

Verse 109

प्राप्ते प्राप्ते तु कल्पान्ते रुद्रः संहरति प्रजाः / कालो भूत्वा युगात्मासौ रुद्रः संहरते पुनः

Sa tuwing dumarating ang wakas ng kalpa, winawasak ni Rudra ang mga nilalang; bilang Kala, ang kaluluwa ng yuga, si Rudra’y muling lumilipol.

Verse 110

संप्राप्ते चैव कल्पान्ते सप्तरशिमर्दिवाकरः / भूत्वा संवर्त्तकादित्यस्त्रींल्लोकांश्च दहत्युत

Pagdating ng wakas ng kalpa, ang Divakara na may pitong sinag ay nagiging Samvartaka Aditya at sinusunog maging ang tatlong daigdig.

Verse 111

विष्णुः प्रजानुग्रहकृत्सदा पालयति प्रजाः / तस्यां तस्यामवस्थायां तत उत्पाद्य कारणम्

Si Vishnu ay laging nagkakaloob ng biyaya at nag-iingat sa mga nilalang. Sa bawat kalagayan, Siya rin ang sanhi ng paglitaw na iyon.

Verse 112

सत्त्वोद्रिक्ता तु या प्रोक्ता ब्रह्मणः पौरुषी तनुः / तस्याशेन च विज्ञेयो मनोः स्वायंभुवेन्तरे

Ang anyong panlalaki ni Brahma na sinasabing nangingibabaw sa sattva; sa pamamagitan ng bahagi nito ay nakikilala ito sa Manvantara ni Manu Svayambhuva.

Verse 113

आकृत्यां मनसा देव उत्पन्नः प्रथमं विभुः / ततः पुनः स वै देवः प्राप्ते स्वारोचिषे ऽन्तरे

Ang makapangyarihang Diyos ay unang lumitaw sa anyong hinubog ng isipan. Pagdating ng Manvantara ni Svarocisa, ang Diyos ding iyon ay muling nagpakita.

Verse 114

तुषितायां समुत्पन्नो ह्यजितस्तुषितैः सह / औत्तमे ह्यन्तरे वापि ह्यजितस्तु पुनः प्रभुः

Sa hanay ng mga diyos na Tusita, si Ajita ay lumitaw kasama ng mga Tusita. At sa Manvantara ni Uttama rin, ang Panginoong Ajita ay muling nagpakita.

Verse 115

सत्यायामभवत्सत्यः सह सत्यैः सुरोत्तमैः / तामसस्यातरे चापि स देवः पुनरेव हि

Sa mga diyos na Satya, si Satya ay nagpakita kasama ng mga dakilang diyos na tinatawag na ‘Satya’. At sa Manvantara ni Tamasa, ang Diyos ding iyon ay tunay na muling lumitaw.

Verse 116

हरिण्यां हरिभिः सार्द्धं हरिरेव बभूव ह / वैवस्वतेन्तरे चापि हरिर्देवेः पुनस्तु सः

Kasama ni Hariṇyā at ng mga Hari, si Hari mismo ang nagkatawang-tao. Sa manvantara ni Vaivasvata rin, ang parehong Hari ay muling isinilang mula sa sinapupunan ng Diyosa.

Verse 117

वैकुण्ठो नामतो जज्ञे विधूतरजसैः सह / मरीचात्कश्यपाद्विष्णुरदित्यां संबभूव ह

Siya’y isinilang sa pangalang “Vaikuṇṭha,” kasama ang mga diyos na nalinis sa rajas. Mula kay Kaśyapa na mula sa angkan ni Marīci, si Viṣṇu ay nagpakita sa sinapupunan ni Aditi.

Verse 118

त्रिभिः क्रमैरिमांल्लोकञ्जित्वा विष्णुस्त्रिविक्रमः / प्रत्यपादयदिन्द्राय दैवतैश्चैव स प्रभुः

Sa tatlong hakbang, nilupig ni Viṣṇu na Trivikrama ang mga daigdig na ito. Ang Panginoon, kasama ang mga diyos, ay ibinalik kay Indra ang kanyang kaharian.

Verse 119

इत्येतास्तनवो जाता व्यतीताः सप्तसप्तसु / मन्वन्तरेष्वतीतेषु याभिः संरक्षिताः प्रजाः

Sa gayon, ang mga anyong ito ng paglalangkap-tao ay isinilang at lumipas sa bawat pitong manvantara; sa pamamagitan nila, ang mga nilalang ay napangalagaan.

Verse 120

यस्माद्विश्वमिदं सर्वं जायते लीयते पुनः / यस्यांशेनामराः सर्वे जायन्ते त्रिदिवेश्वराः

Mula sa Kanya isinilang ang buong sansinukob at muling nalulusaw sa Kanya; mula sa Kanyang bahagi isinisilang ang lahat ng walang-kamatayan, ang mga panginoon ng langit.

Verse 121

वर्द्धन्ते तेजसा बुद्ध्या श्रुतेन च बलेन च / यद्यद्विभूतिमत्सत्त्वं श्रीमदूर्जितमेव वा

Yaong lumalago sa tejas, talino, banal na pagdinig, at lakas; anumang nilalang na may vibhūti, may śrī at makapangyarihan, ay nahahayag nang gayon.

Verse 122

तत्तदेवावगच्छध्वं विष्णोस्तेजोंऽशसंभवम् / स एव जायतेंऽशेन केचिदिच्छन्ति मानवाः

Unawain ito: nagmumula ito sa bahagi (aṃśa) ng tejas ni Viṣṇu; Siya rin ay isinisilang bilang aṃśa, gaya ng ninanais ng ilang tao.

Verse 123

एके विवदमानास्तु दृष्टान्ताच्च ब्रुवन्ति हि / एषां न विद्यते भेदस्त्रयाणां द्युसदामिह

May ilan na nakikipagtalo at nagsasalita sa pamamagitan ng halimbawa: dito, walang pagkakaiba sa tatlong naninirahan sa langit.

Verse 124

जायन्ते पोहयन्त्यं शैरीश्वरा योगमायया

Ang mga Śairīśvara ay isinisilang sa pamamagitan ng Yogamāyā at sila rin ay nakapagpapalito (sa daigdig) sa kapangyarihang iyon.

Verse 125

तस्मात्तेषां प्रचारे तु युक्तायुक्तं न विद्यते / भूतानुवादिना माद्या मध्यस्था भूतवादिनाम्

Kaya nga sa kanilang gawi, walang pagkakaiba ng nararapat at di-nararapat; sila’y tagasunod ng salaysay tungkol sa bhūta, nalululong sa alak, at nagiging tagapamagitan sa mga bhūtavādin.

Verse 126

भूतानुवादिनः सक्तस्त्रयश्चैव प्रवादिनाम् / परीक्ष्य चानुगृह्णन्ति निगृह्णन्ति खलान्स्वयम्

Sa mga tagapagsalaysay ay may tatlong uri na nahuhumaling sa salaysay tungkol sa mga nilalang; matapos siyasatin, pinagpapala nila ang mabuti at sila rin ang pumipigil sa masasama.

Verse 127

मत्तः पूर्व्वे च ते तस्मात्प्रभवश्च ततो ऽधिकाः / तथाधिकरणैरतैर्यथा तत्त्वनिदर्शकाः

Sila’y umiiral na bago pa ako; kaya ang kanilang pinagmulan ay mula sa akin, at sila’y itinuturing pang higit na dakila; sila’y nananatili sa mga saligang nagpapakita ng tunay na tattva.

Verse 128

देवानां देवभूताश्च ते वै सर्वप्रवर्त्तकाः / कर्म्मणां महतां ते हि कर्त्तारो जगदीश्वराः

Sila ang Diyos maging ng mga diyos; sila ang nagpapakilos sa lahat. Ang mga dakilang gawain ay sila ang gumagawa—ang mga Panginoon ng daigdig.

Verse 129

श्रुतिज्ञैः कारणैरेतैश्चतुर्भिः परिकीर्त्तिताः / बालिशास्ते न जानन्ति दैवतानि प्रभागशः

Ipinahayag ng mga pantas na batid ang Śruti ang apat na dahilang ito; ngunit ang mangmang ay hindi nakakikilala sa mga diyos ayon sa kanilang mga antas at bahagi.

Verse 130

इमं चोदाहरन्त्यत्र श्लोकं योगेश्वरान्प्रति / कुर्याद्योगबलं प्राप्य तैश्च सर्वैर्महांश्चरेत्

Dito ay binabanggit ang taludtod na ito para sa mga Yogēśvara: matapos makamtan ang lakas ng yoga, gawin ito at lumakad nang marangal kasama nilang lahat.

Verse 131

प्राप्नुयाद्विषयांश्चैव पुनश्चोर्द्ध्व तपश्चरेत् / संहरेत पुनः सर्व्वान्सूर्य्यो ज्योतिर्गणानिव

Makakamtan niya ang mga bagay na ninanasa, at muli siyang aakyat at magsasagawa ng matinding tapa. Pagkaraan, muli niyang titipunin at wawasakin ang lahat, gaya ng Araw na nagtitipon ng mga pangkat ng liwanag.