Adhyaya 12
Anushanga PadaAdhyaya 1245 Verses

Adhyaya 12

श्राद्धकल्पे पितृदेवपूजाक्रमः (Śrāddhakalpa: Order of Pitṛ and Deva Worship)

Sa Adhyāya na ito, sa loob ng śrāddhakalpa, inilalarawan ang kaayusan ng ritwal bilang isang kosmikong kasunduan sa pagitan ng mga deva, mga pitṛ (ninuno), at mga tao. Isinalaysay ni Sūta ang tuntuning mula sa kinikilalang tradisyon (kaugnay ng paraang Atharvaṇa na binigkas ni Bṛhaspati): unahin ang pagsamba sa pitṛ at saka ang mga deva, sapagkat ang mga deva mismo ay nagsisikap na parangalan ang pitṛ. Pagkaraan ay tumungo ang salaysay sa pinagmulan: binanggit si Viśvā, anak ni Dakṣa, at mula sa pagsasama niya kay Dharma ay isinilang ang sampung bantog na nilalang, ang mga Viśva, na kilala sa tatlong daigdig dahil sa kanilang matinding tapas. Sa tuktok ng Himavat, nalugod ang mga pitṛ at nagkaloob ng biyaya; tumugon si Brahmā at ipinagkaloob ang kanilang bahagi sa śrāddha. Ipinapakita ito sa gawi ng tao: maghandog muna ng mga garland, pabango, at pagkain sa pitṛ, saka sa mga deva; maging ang pagkakasunod ng pagpapaalam o pagtatapos (visarjana) ay may tuntunin. Nagtatapos ang Adhyāya sa pag-uugnay ng ritwal na balangkas sa tungkuling Vedic, at sa pañca-mahāyajñas bilang pamantayang balangkas ng relihiyosong buhay ng tao.

Shlokas

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीये उपोद्धातपादे श्राद्धकल्पे समिद्वर्णन नामैकादशो ऽध्यायः // ११// सूत उवाच देवाश्चपितरश्चैव अन्योन्यं नियताः स्मृताः / आथर्वणस्त्वेष विधिरित्युवाच बृहस्पतिः

Sa gayon, sa Śrī Brahmāṇḍa Mahāpurāṇa na ipinahayag ni Vāyu, sa gitnang bahagi, ikatlong Upoddhāta-pāda, sa Śrāddha-kalpa, narito ang ikalabing-isang kabanata na tinatawag na “Samidvarṇana.” Sabi ni Sūta: ang mga Deva at mga Pitṛ ay inaalala na magkakaugnay sa isa’t isa; sinabi ni Bṛhaspati: “Ito ang paraang Ātharvaṇa.”

Verse 2

पूजयेत पितॄन्पूर्वं देवांश्च तदनन्तरम् / देवा अपि पितॄन्पूर्वमर्च्चयन्ति हि यत्नतः

Dapat munang sambahin ang mga Pitṛ, at saka ang mga Deva. Maging ang mga Deva ay masikap na unang nag-aalay ng pagsamba sa mga Pitṛ.

Verse 3

दक्षस्य दुहिता नाम्ना विश्वा नामेति विश्रुता / विश्वाख्यास्तु सुतास्तस्यां धर्मतो जज्ञिरे दश

Ang anak na babae ni Daksha ay tanyag sa pangalang Viśvā; mula sa kanya, sa pamamagitan ni Dharma, isinilang ang sampung anak na babaeng tinawag na Viśvā.

Verse 4

प्रख्याता स्त्रिषु लोकेषु सर्वलोकनमस्कृताः / समस्तास्ते महात्मानश्चेरुरुग्रं महत्तपः

Sila’y tanyag sa tatlong daigdig at iginagalang ng lahat; ang lahat ng mahātmā na iyon ay nagsagawa ng marubdob at dakilang pag-aayuno at pagninilay.

Verse 5

हिमवच्छिखरे रम्ये देवर्षिगणसेविते / शुद्धेन मन्सा प्रीता ऊचुस्तान्पितरस्तदा

Sa marikit na tuktok ng Himavat, na pinaglilingkuran ng mga devarṣi, ang mga Pitṛ na may dalisay na puso at kagalakan ay nagsalita sa kanila noon.

Verse 6

वरं वृणीध्वं प्रीताः स्म कं कामं कखामहे / एवमुक्ते तु पितृभिस्तदा त्रैलोक्यभावनः

Sinabi ng mga Pitṛ, “Kami’y nalugod; pumili ng biyaya—anong hangarin ang aming tutuparin?” Nang masabi ito, ang tagapagtaguyod ng tatlong daigdig ay (sumagot).

Verse 7

ब्रह्मोवाच महातेजास्तपसा तैस्तु तोषितः / प्रीतो ऽस्मि तपसानेन कं कामं करवाणि वः

Wika ni Brahmā, “Dahil sa inyong tapas, ako na may dakilang ningning ay nasiyahan; sa tapas na ito ako’y nalugod—anong hangarin ang aking ipagkakaloob sa inyo?”

Verse 8

एवमुक्तास्तदा विश्वे ब्रह्मणा विश्वकर्मणा / ऊचुस्ते सहिताः सर्वे ब्रह्माणां लोकभावनम्

Nang sabihin iyon ni Brahma na si Viśvakarmā, ang lahat ng Viśvedevas ay nagkaisa at nagsalita kay Brahma, ang tagapagtaguyod ng daigdig.

Verse 9

श्राद्धे ऽस्माकं भवेदंशो ह्येष नः काङ्क्षितो वरः / प्रत्युवाच ततो ब्रह्मा तान्वै त्रिदशपूजितः

Sinabi nila, “Sa śrāddha ay magkaroon din kami ng bahagi; ito ang biyayang minimithi namin.” Pagkaraan, sumagot si Brahma na sinasamba ng mga diyos.

Verse 10

भविष्यत्येवमेवं तु काङ्क्षितो वो वरस्तु यः / पितृभिश्च तथेत्युक्तमेवमेतन्न संशयः

Sinabi ni Brahma, “Mangyayari nga nang gayon ang biyayang ninanais ninyo.” At sinabi rin ng mga Pitṛ, “Tathāstu”; walang pag-aalinlangan dito.

Verse 11

सहस्माभिस्तु भोक्तव्यं यत्किं चिद्दृश्यते त्विह / अस्माकं कल्पिते श्राद्धे युष्मानप्राशनं हि वै

Anumang makita rito ay dapat pagsaluhan nating kainin; sa śrāddha na aming itinakda, tiyak na tatanggap kayo ng handog na pagkain.

Verse 13

भविष्यति मनुष्येषु सत्यमे तद्ब्रुवामहे / माल्यैर्गन्धैस्तथान्नेन युष्मानग्रे ऽर्च्चयिष्यति /१ १२।१२// अग्रे दत्त्वा तु युष्माकमस्माकं दास्यते ततः / विसर्जनमथास्माकं पूर्वं पश्चात्तु दैवतम्

Sa mga tao ay mangyayari ito—tunay ang aming sinasabi. Sa mga bulaklak na kuwintas, pabango, at pagkain, uunahin nilang sambahin kayo. Pagkatapos maghandog sa inyo, saka nila ibibigay sa amin; una ang pagpapaalam sa amin, at saka sa mga diyos.

Verse 14

रक्षणं चैव श्राद्धस्य आतिथ्यस्य विधिद्वयम् / भूतानां देवतानां च पितॄणां चैव कर्मणि

Ang pag-iingat sa śrāddha at ang dalawang tuntunin ng paggalang sa panauhin ay itinakda sa mga gawaing ukol sa bhūta, mga deva, at mga pitṛ.

Verse 15

एवं कृते सम्यगेतत्सर्वमेव भविष्यति / एवं दत्त्वा वरं तेषां ब्रह्मा पितृगणैः सह

Kapag ginawa nang wasto ang ganito, ang lahat ay tiyak na mangyayari; sa gayon, matapos magbigay ng biyaya sa kanila, nanatili si Brahmā kasama ng pangkat ng pitṛ.

Verse 16

क्षमानुग्रहकृद्देवः संचकार यथोदितम् / वेदे पञ्च महायज्ञा नराणां समुदाहृताः

Ang diyos na nagbibigay-kapatawaran at biyaya ay gumawa ayon sa sinabi; sa Veda ay binanggit ang limang Mahāyajña para sa mga tao.

Verse 17

एतान्पञ्च महायज्ञान्निर्वपेत्सततं नरः / यत्र स्थास्यन्ति दातारस्तत्स्थानं वै निबोधत

Dapat laging isagawa ng tao ang limang Mahāyajña na ito; alamin nang mabuti ang pook na pagtatayuan ng mga nagkakaloob.

Verse 18

निर्भयं विरजस्कं च निःशोकं निर्व्यथक्लमम् / ब्राह्मं स्थानमवाप्नोति सर्वलोकपुरस्कृतम्

Makakamtan niya ang kalagayang Brāhma: walang takot, walang dungis, walang dalamhati, at walang sakit o pagod; pinararangalan ng lahat ng daigdig.

Verse 19

शूद्रेणापि च कर्त्तव्याः पञ्चैते मन्त्रवर्जिताः / अतो ऽन्यथा तु यो भुङ्क्ते स ऋणं नित्यमश्नुते

Kahit ang isang śūdra ay dapat magsagawa ng limang dakilang yajña na walang mantra. Ang sinumang kumakain nang salungat dito ay laging nagdadala ng utang na karmiko.

Verse 20

ऋणं भुङ्क्ते स पापात्मा यः पचेदात्मकारणात् / तस्मान्निर्वर्तयेत्पञ्च महायज्ञान्सदा बुधः

Ang nagluluto para sa sarili lamang ay makasalanan at kumakain ng utang (ṛṇa). Kaya ang marunong ay dapat laging tumupad sa limang mahāyajña.

Verse 21

उदक्पूर्वे बलिं कुर्यादुदकान्ते तथैव च / बलिं सुविहितं कुर्या दुच्चैरुच्चतरं क्षिपेत्

Maghandog ng bali sa simula ng tubig at gayon din sa dulo. Ayusin ang handog ayon sa ritwal at ilagay sa mataas, at mas mataas pang lugar.

Verse 22

परशृङ्गं गवां मूत्रं बलिं सूत्रं समुत्क्षिपेत् / तन्निवेद्यो भवेत्पिण्डः पितॄणां यस्तु जीवति

Sa panig ng kabilang sungay, malapit sa gomūtra, itaas at ihagis ang bali at sūtra bilang handog. Sa gayon, ang nabubuhay ay nagiging piṇḍa na iniaalay sa mga Pitṛ.

Verse 23

इष्टेनान्नेन भक्ष्यैश्च भोजयेच्च यथाविधि / निवेद्यं केचिदिच्छन्ति जीवन्त्यपि हि यत्नतः

Sa minamahal na kanin at mga pagkaing masarap, magpakain ayon sa ritwal. May ilan na nagnanais ng nivedya (handog), at nabubuhay pa rin sa masikap na pagsisikap.

Verse 24

देवदेवा महात्मानो ह्येते पितर इत्युत / इच्छन्ति केचिदाचार्यः पश्चात्पिण्डनिवेदनम्

Ang mga Pitara na dakilang banal na ito ay tinatawag ding “diyos ng mga diyos.” Nais ng ilang ācārya na ang pag-aalay ng piṇḍa ay gawin sa huli.

Verse 25

पूजनं चैव विप्रणां पूर्वमेवेह नित्यशः / तद्धिधर्मार्थकुशलो नेत्युवाच बृहस्मतिः

Dito, ang pagsamba sa mga vipra ay dapat laging unahin. Si Bṛhaspati, dalubhasa sa dharma at artha, ay nagsabi: “hindi ganyan.”

Verse 26

पूर्वं निवेदयेत्पिण्डान्पश्चाद्विप्रांश्च भोजयेत् / योगात्मानो महात्मानः पितरो योग संभवाः

Unahin ang pag-aalay ng piṇḍa, saka pakainin ang mga vipra. Ang mga Pitara ay may kaluluwang nakaugat sa yoga, dakilang banal, at bunga ng yoga.

Verse 27

सोममाप्याययन्त्येते पितरो योगसंस्थिताः / तस्माद्दद्याच्छुचिः पिण्डान्योगेभ्यस्तत्परायणः

Ang mga Pitara na nakatatag sa yoga ay nagpapalago kay Soma. Kaya, magpakalinis at mag-alay ng piṇḍa nang may pusong nakatuon sa yoga.

Verse 28

पितॄणां हि भवेदेतत्साक्षादिव हुतं हविः / ब्रह्मणानां सहस्रस्य योगस्थं ग्रासयेद्यदि

Para sa mga Pitara, ito’y parang havis na inihandog nang tuwiran sa homa—kung ang isang brāhmaṇa na nakatatag sa yoga ay mapakain ng kasinghalaga ng sa isang libong brāhmaṇa.

Verse 29

यजमानं च भोक्तॄंश् च नौरिवाम्भसि तारयेत् / असतां प्रग्रहो यत्र सतां चैव विमानता

Dapat niyang itawid ang yajamana at ang mga kumakain na parang bangka sa tubig. Kung saan pinapanigan ang masasama at hinahamak ang mabubuti.

Verse 30

दण्डो दैवकृतस्तत्र सद्यः पतति दारुणः / इत्वा मम सधर्माणं बालिशं यस्तु भोजयेत्

Doon, ang mabagsik na parusang itinakda ng mga diyos ay agad bumabagsak. Ang sinumang mandaya sa inosenteng kapwa-dharma ko at piliting kumain.

Verse 31

आदिकर्म समुत्सृज्य दाता तत्र विनश्यति / पिण्डमग्नौ सदा दद्यद्भोगार्थी प्रथमं नरः

Kapag tinalikuran ang unang ritwal, napapahamak ang nagbibigay doon. Ang naghahangad ng biyaya ay dapat munang laging maghandog ng piṇḍa sa banal na apoy.

Verse 32

दद्यात्प्रजार्थी यत्नेन मध्यमं मन्त्रपूर्वकम् / उत्तमां कान्तिमन्विच्छन्गोषु नित्यं प्रयच्छति

Ang naghahangad ng supling ay magbigay ng katamtamang handog nang may pagsisikap at kasabay ng mga mantra. Ang nagnanais ng dakilang ningning ay laging magbigay sa mga baka.

Verse 33

प्रज्ञां चैव यशः कीर्त्तिमप्सु वै संप्रयच्छति / प्रार्थयन्दीर्घामायुश्च वायसेभ्यः प्रयच्छति

Para sa karunungan, dangal at katanyagan, ihandog ang limos sa tubig. Habang humihiling ng mahabang buhay, magbigay sa mga uwak.

Verse 34

सोकुमार्यमथान्विच्छन्कुक्कुटेभ्यः प्रयच्छति / एवमेतत्समुद्दिष्टं पिण्डनिर्वपणे फलम्

Ang nagnanais ng kahinahunan at kalambutan ay maghandog nito sa mga manok. Ganito ang bunga ng pag-aalay ng piṇḍa (piṇḍa-nirvapaṇa) na itinuro.

Verse 35

आकाशे गमयेद्वापि अप्सु वा दक्षिणामुखः / पितॄणां स्थानमाकाशं दक्षिणा चैव दिग्भेवेत्

Nakaharap sa timog, maaaring ipadala ang piṇḍa sa himpapawid o ihandog sa tubig. Ang kinalalagyan ng mga Pitṛ ay ang kalangitan, at ang timog ang kanilang dako.

Verse 36

एके विप्राः पुनः प्राहुः पिण्डोद्धरणमग्रतः / अनुज्ञातस्तु तैर्विप्रैः कामसुद्ध्रियतामित्

May ilang brāhmaṇa ang muling nagsabi: unahin ang piṇḍa-uddharaṇa, ang pag-angat ng unahang bahagi. Sa pahintulot ng mga brāhmaṇa, maaari itong gawin ayon sa nais.

Verse 37

पुष्पाणां च फलानां च भक्ष्याणामन्नतस्तथा / अग्रमुद्धृत्य सर्वेषां जुहुयाद्धव्यवाहने

Mula sa mga bulaklak, prutas, pagkain, at kanin—kunin ang unang bahagi ng lahat at ihandog bilang āhuti sa apoy na Havyavāhana.

Verse 38

भङ्यमन्नं तथा पेयं मूलानि च फलानि च / हुत्वाग्नौ च ततः पिण्डान्निर्वपेद्दक्षिणा मुखः

Pagkatapos ihandog sa apoy ang inihaw/durog na pagkain, inumin, mga ugat, at mga prutas, saka humarap sa timog at isagawa ang pag-aalay ng mga piṇḍa.

Verse 39

वैवस्वताय सोमाय हुत्वा पिण्डान्निवेद्य च / उदकान्नयनं कृत्वा पश्चाद्विप्रांश्च भोजयेत्

Pagkatapos maghandog ng homa kay Vaivasvata (Yama) at Soma at mag-alay ng piṇḍa, gawin ang tarpaṇa ng tubig; saka pakainin ang mga brāhmaṇa.

Verse 40

अनुपूर्वं ततो विप्रान्भक्ष्यैरन्नैश्च शक्तितः / स्निग्धैरुष्णैः सुगन्धैश्च तर्पयेत्तान्रसैरपि

Pagkatapos, ayon sa pagkakasunod, pasiyahin ang mga brāhmaṇa ayon sa kaya sa mga meryenda at pagkain, mga mamantikang mainit at mabangong putahe, at pati masasarap na lasa.

Verse 41

एकाग्रः पर्युपासीनः प्रयतः प्राञ्जलिः स्थितः / तत्परः श्रद्दधानश्च कामानाप्नोति मानवः

Ang taong may iisang tuon, nakaupo sa tabi, may malinis na disiplina, nakatayo nang nakapagdaupang-palad, masigasig at may śraddhā, ay nakakamit ang ninanais.

Verse 42

अक्षुद्रत्वं कृतज्ञत्वं दाक्षिण्यं संस्कृतं वचः / तपो यज्ञांश्च दानं च प्रयच्छन्ति पितामहाः

Ipinagkakaloob ng mga Pitāmaha (ninuno) ang di-makitid na loob, pasasalamat, kabaitan, marangal na pananalita, tapas, yajña, at dāna (pagbibigay).

Verse 43

अतः परं विधिं सौम्यं भुक्तवत्सु द्विजातिषु / आनुपूर्व्येण विहितं तन्मे निगदतः शृणु

O mabait, kapag ang mga dvija ay nakapaghapunan na, pakinggan mula sa akin ang susunod na ritwal na itinakda ayon sa pagkakasunod.

Verse 44

प्रोक्ष्य भूमिमथोद्धृत्य पूर्वं पितृपरायणः / ततो ऽन्निविकिरं कुर्याद्विधिदृष्टेन कर्मणा

Pagkatapos wisikan ng tubig ang lupa at iangat ito, magpakatapat muna sa mga Pitara; saka ayon sa itinakdang ritwal ay magkalat ng handog na pagkain.

Verse 45

स्वधा वाच्य ततो विप्रान् विधिवद्भूरितक्षिणान् / अन्नशेषमनुज्ञाप्य सत्कृत्य द्विजसत्तमान्

Pagkatapos ay bigkasin ang “svadhā”; saka ayon sa ritwal ay sambahin ang mga vipra na may saganang dakṣiṇā; humingi ng pahintulot sa natirang pagkain at parangalan ang mga dakilang dvija.

Verse 46

प्राञ्जलिः प्रयतश्चैव अनुगम्य विसर्जयेत्

Pagkatapos, nakapagdaupang-palad at may pagpipigil, samahan sila at ihatid sa pag-alis.

Frequently Asked Questions

Pitṛs are to be worshiped first, then devas; offerings (mālya, gandha, anna) are presented to pitṛs before the divine portion, and even the visarjana (dismissal) order is regulated to preserve śrāddha efficacy.

Dakṣa’s daughter Viśvā and her dharmic progeny (the celebrated Viśve/Viśvadevas) are introduced as an etiological backdrop, linking ritual authority to cosmic lineage and reinforcing that śrāddha is embedded in the universe’s moral–genealogical order.

Brahmā grants pitṛs an explicit share (aṃśa) in śrāddha, and the text forecasts that humans will institutionalize this by honoring pitṛs first with scents, garlands, and food, thereby formalizing ancestral entitlement within dharmic ritual.