Adhyaya 4

Verse 1

श्रीराजोवाच देवासुरनृणां सर्गो नागानां मृगपक्षिणाम् । सामासिकस्त्वया प्रोक्तो यस्तु स्वायम्भुवेऽन्तरे ॥ १ ॥ तस्यैव व्यासमिच्छामि ज्ञातुं ते भगवन् यथा । अनुसर्गं यया शक्त्या ससर्ज भगवान् पर: ॥ २ ॥

Wika ng pinagpalang hari: Sa panahon ni Svāyambhuva Manu, nalikha ang mga deva, asura, tao, Nāga, mga hayop at mga ibon; at ito’y sinabi mo nang maikli. Ngayon, mahal kong panginoon, nais kong malaman ito nang mas detalyado; at nais ko ring maunawaan kung sa anong kapangyarihan nilikha ng Kataas-taasang Bhagavān ang pangalawang paglikha (anusarga).

Verse 2

श्रीराजोवाच देवासुरनृणां सर्गो नागानां मृगपक्षिणाम् । सामासिकस्त्वया प्रोक्तो यस्तु स्वायम्भुवेऽन्तरे ॥ १ ॥ तस्यैव व्यासमिच्छामि ज्ञातुं ते भगवन् यथा । अनुसर्गं यया शक्त्या ससर्ज भगवान् पर: ॥ २ ॥

Wika ng pinagpalang hari: Sa panahon ni Svāyambhuva Manu, nalikha ang mga deva, asura, tao, Nāga, mga hayop at mga ibon; at ito’y sinabi mo nang maikli. Ngayon, mahal kong panginoon, nais kong malaman ito nang mas detalyado; at nais ko ring maunawaan kung sa anong kapangyarihan nilikha ng Kataas-taasang Bhagavān ang pangalawang paglikha (anusarga).

Verse 3

श्रीसूत उवाच इति सम्प्रश्नमाकर्ण्य राजर्षेर्बादरायणि: । प्रतिनन्द्य महायोगी जगाद मुनिसत्तमा: ॥ ३ ॥

Sinabi ni Sūta: Nang marinig ng dakilang yogi na si Bādarāyaṇi (Śukadeva) ang tanong ng banal na hari, pinuri niya ito, at saka sumagot ang pinakadakila sa mga muni.

Verse 4

श्रीशुक उवाच यदा प्रचेतस: पुत्रा दश प्राचीनबर्हिष: । अन्त:समुद्रादुन्मग्ना दद‍ृशुर्गां द्रुमैर्वृताम् ॥ ४ ॥

Sinabi ni Śrī Śukadeva Gosvāmī: Nang ang sampung anak ni Prācīnabarhi, ang mga Pracetā, ay umahon mula sa tubig na pinagdausan nila ng matinding tapasya, nakita nila na ang buong ibabaw ng daigdig ay natakpan ng mga puno.

Verse 5

द्रुमेभ्य: क्रुध्यमानास्ते तपोदीपितमन्यव: । मुखतो वायुमग्निं च ससृजुस्तद्दिधक्षया ॥ ५ ॥

Dahil sa mahabang tapasya sa tubig, nagalit ang mga Pracetā sa mga puno. Nais nilang sunugin ang mga ito hanggang maging abo kaya naglabas sila ng hangin at apoy mula sa kanilang mga bibig.

Verse 6

ताभ्यां निर्दह्यमानांस्तानुपलभ्य कुरूद्वह । राजोवाच महान् सोमो मन्युं प्रशमयन्निव ॥ ६ ॥

Mahal na Haring Parīkṣit, nang makita ni Soma—hari ng mga puno at namumunong diyos ng buwan—na sinusunog ng hangin at apoy ang mga punò, naantig siya sa habag at upang payapain ang galit ng mga Pracetā ay nagsalita nang ganito.

Verse 7

न द्रुमेभ्यो महाभागा दीनेभ्यो द्रोग्धुमर्हथ । विवर्धयिषवो यूयं प्रजानां पतय: स्मृता: ॥ ७ ॥

O mga pinagpala, hindi nararapat na patayin ninyo ang mga kawawang punong ito sa pamamagitan ng pagsunog hanggang maging abo. Kayo’y kinikilalang mga tagapangalaga ng mga nilalang, na nagnanais ng kanilang kasaganaan.

Verse 8

अहो प्रजापतिपतिर्भगवान् हरिरव्यय: । वनस्पतीनोषधीश्च ससर्जोर्जमिषं विभु: ॥ ८ ॥

Tunay nga, ang Bhagavān Śrī Hari—Panginoon ng mga prajāpati, ang di-nasisira at sumasaklaw sa lahat—ang lumikha ng mga punò at halamang-gamot na ito upang maging pagkain at lakas-panustos ng buhay para sa ibang nilalang.

Verse 9

अन्नं चराणामचरा ह्यपद: पादचारिणाम् । अहस्ता हस्तयुक्तानां द्विपदां च चतुष्पद: ॥ ९ ॥

Ayon sa kaayusan ng kalikasan, ang bunga at prutas ay pagkain ng mga insekto at ibon; ang damo at mga nilalang na walang paa ay pagkain ng mga hayop na apat ang paa gaya ng baka at kalabaw; ang mga hayop na di magamit ang unahang paa na parang kamay ay nagiging pagkain ng mga mandaragit na may kuko gaya ng tigre; at ang usa, kambing, at mga butil ay pagkain ng tao.

Verse 10

यूयं च पित्रान्वादिष्टा देवदेवेन चानघा: । प्रजासर्गाय हि कथं वृक्षान्निर्दग्धुमर्हथ ॥ १० ॥

O kaylilinis ng puso, inutusan kayo ng inyong amang si Prācīnabarhi at ng Panginoon ng mga diyos, ang Bhagavān, na lumikha ng mga mamamayan. Kaya paano ninyo masusunog hanggang abo ang mga punongkahoy at halamang ito na kailangan sa pag‑aalaga ng inyong nasasakupan at mga salinlahi?

Verse 11

आतिष्ठत सतां मार्गं कोपं यच्छत दीपितम् । पित्रा पितामहेनापि जुष्टं व: प्रपितामहै: ॥ ११ ॥

Sundin ninyo ang landas ng mga banal na nilakaran ng inyong ama, lolo, at mga ninuno—ang pag‑aaruga sa mga nasasakupan, kabilang ang tao, hayop, at mga puno. Pigilan ang galit na naglalagablab nang walang dahilan; kaya hinihiling ko na supilin ninyo ang inyong poot.

Verse 12

तोकानां पितरौ बन्धू द‍ृश: पक्ष्म स्त्रिया: पति: । पति: प्रजानां भिक्षूणां गृह्यज्ञानां बुध: सुहृत् ॥ १२ ॥

Kung paanong ang ama at ina ay kaibigan at tagapag‑aruga ng mga anak, kung paanong ang talukap ay tagapagtanggol ng mata, kung paanong ang asawa ay tagapag‑taguyod at tagapangalaga ng babae, kung paanong ang maybahay ay kanlungan ng mga pulubi, at kung paanong ang marunong ay kaibigan ng mangmang—gayon din ang hari ay tagapagtanggol at tagapagbigay‑buhay sa lahat ng nasasakupan. Ang mga puno ay nasasakupan din; kaya dapat silang pangalagaan.

Verse 13

अन्तर्देहेषु भूतानामात्मास्ते हरिरीश्वर: । सर्वं तद्धिष्ण्यमीक्षध्वमेवं वस्तोषितो ह्यसौ ॥ १३ ॥

Sa loob ng katawan ng lahat ng nilalang—gumagalaw man o hindi, tao, ibon, hayop, at maging mga puno—naroroon si Hari, ang Īśvara, bilang Paramātmā sa puso. Kaya ituring ninyo ang bawat katawan bilang tahanan, bilang templo ng Panginoon; sa ganitong pananaw, nalulugod ang Bhagavān. Huwag, dahil sa galit, pumatay ng mga nilalang na nasa anyong puno.

Verse 14

य: समुत्पतितं देह आकाशान्मन्युमुल्बणम् । आत्मजिज्ञासया यच्छेत्स गुणानतिवर्तते ॥ १४ ॥

Ang sinumang, sa pagsisiyasat sa tunay na sarili, ay napapailalim ang matinding galit na biglang sumisiklab sa katawan na wari’y bumagsak mula sa langit, ay lumalampas sa impluwensiya ng mga guṇa ng materyal na kalikasan.

Verse 15

अलं दग्धैर्द्रुमैर्दीनै: खिलानां शिवमस्तु व: । वार्क्षी ह्येषा वरा कन्या पत्नीत्वे प्रतिगृह्यताम् ॥ १५ ॥

Hindi na kailangang sunugin pa ang mga kawawang punong ito; nawa’y maging mapayapa ang mga punong natitira, at maging masaya rin kayo. Narito si Māriṣā, isang magandang at marangal na dalaga na pinalaki ng mga puno na parang anak; tanggapin ninyo siya bilang asawa.

Verse 16

इत्यामन्‍त्र्‍य वरारोहां कन्यामाप्सरसीं नृप । सोमो राजा ययौ दत्त्वा ते धर्मेणोपयेमिरे ॥ १६ ॥

Mahal na Hari, matapos payapain at paalisin ang dalagang apsara na may napakagandang balakang, ibinigay siya ni Haring Soma at umalis; tinanggap siya ng mga Pracetā at pinakasalan ayon sa batas ng dharma.

Verse 17

तेभ्यस्तस्यां समभवद् दक्ष: प्राचेतस: किल । यस्य प्रजाविसर्गेण लोका आपूरितास्त्रय: ॥ १७ ॥

Sa sinapupunan ng dalagang iyon, nagkaanak ang mga Pracetā ng isang lalaking nagngangalang Dakṣa Prācetasa; sa pamamagitan ng kanyang paglikha ng mga nilalang, napuno ang tatlong daigdig ng mga buhay na nilalang.

Verse 18

यथा ससर्ज भूतानि दक्षो दुहितृवत्सल: । रेतसा मनसा चैव तन्ममावहित: श‍ृणु ॥ १८ ॥

Makinig sa akin nang buong pag-iingat kung paano si Prajāpati Dakṣa, na labis ang pagmamahal sa kanyang mga anak na babae, ay lumikha ng iba’t ibang nilalang sa pamamagitan ng binhi at sa pamamagitan din ng isip.

Verse 19

मनसैवासृजत्पूर्वं प्रजापतिरिमा: प्रजा: । देवासुरमनुष्यादीन्नभ:स्थलजलौकस: ॥ १९ ॥

Si Prajāpati Dakṣa ay unang lumikha sa pamamagitan lamang ng isip ng iba’t ibang nilalang—mga deva, asura, tao, at yaong naninirahan sa langit, lupa, at tubig.

Verse 20

तमबृंहितमालोक्य प्रजासर्गं प्रजापति: । विन्ध्यपादानुपव्रज्य सोऽचरद्‌दुष्करं तप: ॥ २० ॥

Ngunit nang makita ni Prajāpati Dakṣa na hindi maayos ang pagdami ng mga nilalang, lumapit siya sa isang bundok malapit sa kabundukang Vindhya at nagsagawa roon ng napakahirap na pag-aayuno at pagninilay.

Verse 21

तत्राघमर्षणं नाम तीर्थं पापहरं परम् । उपस्पृश्यानुसवनं तपसातोषयद्धरिम् ॥ २१ ॥

Malapit sa bundok na iyon ay may banal na pook na tinatawag na Aghamarṣaṇa, na lubhang nakapapawi ng kasalanan. Doon, si Dakṣa ay nagsagawa ng mga ritwal sa bawat takdang oras at, sa dakilang pag-aayuno at pagninilay, pinalugod ang Kataas-taasang Panginoon, si Hari.

Verse 22

अस्तौषीद्धंसगुह्येन भगवन्तमधोक्षजम् । तुभ्यं तदभिधास्यामि कस्यातुष्यद्यथा हरि: ॥ २२ ॥

Pinuri ni Dakṣa ang Panginoong Adhokṣaja sa pamamagitan ng mga panalanging Haṁsa-guhya. Mahal na Hari, ipaliliwanag ko nang ganap kung paano nalugod si Hari sa kanya dahil sa mga panalanging iyon.

Verse 23

श्रीप्रजापतिरुवाच नम: परायावितथानुभूतये गुणत्रयाभासनिमित्तबन्धवे । अद‍ृष्टधाम्ने गुणतत्त्वबुद्धिभि- र्निवृत्तमानाय दधे स्वयम्भुवे ॥ २३ ॥

Sinabi ni Prajāpati: Nag-aalay ako ng magalang na pagpupugay sa Kataas-taasang Panginoon, na ang Kanyang pagkaunawa ay hindi kailanman nagkakamali; na siyang namamahala sa pagkakagapos ng mga nilalang sa pamamagitan ng paglalantad ng māyā na may tatlong guṇa; na ang Kanyang tahanan ay di-maabot ng patunay ng kaalamang pang-eksperimento; na lampas sa pag-unawa sa guṇa-tattva, walang pagkakadikit, sariling nahahayag at ganap sa Sarili. Sa Kanya ako yumuyuko.

Verse 24

न यस्य सख्यं पुरुषोऽवैति सख्यु: सखा वसन् संवसत: पुरेऽस्मिन् । गुणो यथा गुणिनो व्यक्तद‍ृष्टे- स्तस्मै महेशाय नमस्करोमि ॥ २४ ॥

Gaya ng mga bagay na nadarama na hindi nauunawaan kung paano sila tinatanggap ng mga pandama, gayon din ang nakagapos na kaluluwa, kahit nananahan sa katawan kasama ang Paramātmā, ay hindi nauunawaan kung paano pinamamahalaan ng Kataas-taasang Purusha, panginoon ng paglikha, ang kanyang mga pandama. Nagpupugay ako sa Kataas-taasang Tagapamahala.

Verse 25

देहोऽसवोऽक्षा मनवो भूतमात्रा- मात्मानमन्यं च विदु: परं यत् । सर्वं पुमान् वेद गुणांश्च तज्ज्ञो न वेद सर्वज्ञमनन्तमीडे ॥ २५ ॥

Dahil pawang materya lamang, ang katawan, mga prāṇa, panlabas at panloob na pandama, mga elemento at tanmātra ay hindi nakakakilala sa sariling kalikasan, sa isa’t isa, o sa mga tagapamahala nila. Ngunit ang kaluluwang may espirituwal na likas ay nakaaalam ng mga ito at ng tatlong guṇa na ugat; gayunman, hindi niya makita ang Kataas-taasan na lubos na nakaaalam at walang hanggan. Kaya ako’y nagpupugay sa Kanya.

Verse 26

यदोपरामो मनसो नामरूप- रूपस्य द‍ृष्टस्मृतिसम्प्रमोषात् । य ईयते केवलया स्वसंस्थया हंसाय तस्मै शुचिसद्मने नम: ॥ २६ ॥

Kapag ang isip ay ganap na huminto sa paglikha ng pangalan at anyo—hindi nagugulo gaya ng paggising at panaginip, at hindi rin nalulusaw gaya ng mahimbing na tulog—nararating ang samādhi. Sa gayong dalisay na samādhi lamang nahahayag ang Bhagavān, ang Paramahaṁsa. Sa Kanya, ang dalisay na tahanan, ako’y nagpupugay.

Verse 27

मनीषिणोऽन्तर्हृदि सन्निवेशितं स्वशक्तिभिर्नवभिश्च त्रिवृद्भ‍ि: । वह्निं यथा दारुणि पाञ्चदश्यं मनीषया निष्कर्षन्ति गूढम् ॥ २७ ॥ स वै ममाशेषविशेषमाया निषेधनिर्वाणसुखानुभूति: । स सर्वनामा स च विश्वरूप: प्रसीदतामनिरुक्तात्मशक्ति: ॥ २८ ॥

Gaya ng mga brāhmaṇa na bihasa sa yajña na nailalabas ang apoy na nakatago sa kahoy sa pamamagitan ng labinlimang mantrang Sāmidhenī, gayon din ang mga yogī na may mataas na kamalayan ay natatagpuan sa pagninilay ang Paramātmā na nananahan sa puso. Ang puso’y natatakpan ng tatlong guṇa, siyam na tattva, limang bhūta, at sampung pandama—ito ang panlabas na lakas ng Panginoon. Nawa’y maging kalugud-lugod sa akin ang Paramātmā na iyon.

Verse 28

मनीषिणोऽन्तर्हृदि सन्निवेशितं स्वशक्तिभिर्नवभिश्च त्रिवृद्भ‍ि: । वह्निं यथा दारुणि पाञ्चदश्यं मनीषया निष्कर्षन्ति गूढम् ॥ २७ ॥ स वै ममाशेषविशेषमाया निषेधनिर्वाणसुखानुभूति: । स सर्वनामा स च विश्वरूप: प्रसीदतामनिरुक्तात्मशक्ति: ॥ २८ ॥

Siya ring Paramātmā ang pumapawi sa walang-hanggang sari-saring māyā at nagkakaloob ng karanasan ng ligaya ng nirvāṇa. Siya’y tinatawag sa maraming banal na pangalan, at Siya rin ang Viśvarūpa. Nawa’y maging kalugud-lugod sa akin ang Panginoong ang Kanyang panloob na kapangyarihan ay di-masambit ng mga pandama.

Verse 29

यद्यन्निरुक्तं वचसा निरूपितं धियाक्षभिर्वा मनसोत यस्य । मा भूत्स्वरूपं गुणरूपं हि तत्तत् स वै गुणापायविसर्गलक्षण: ॥ २९ ॥

Anumang nasasabi sa pamamagitan ng materyal na panginginig ng salita, anumang napagpasyahan ng materyal na talino, at anumang naranasan ng mga pandama o inimbento ng materyal na isip—lahat ay bunga lamang ng mga guṇa ng kalikasan; wala itong kaugnayan sa tunay na kalikasan ng Kataas-taasang Bhagavān. Siya ang pinagmumulan ng mga guṇa at ng paglikha, kaya Siya’y lampas sa sanlibutang ito; bago at matapos ang paglikha, Siya’y nananatili. Sa Kanya, ang sanhi ng lahat ng sanhi, ako’y magalang na nagpupugay.

Verse 30

यस्मिन्यतो येन च यस्य यस्मै यद्यो यथा कुरुते कार्यते च । परावरेषां परमं प्राक् प्रसिद्धं तद् ब्रह्म तद्धेतुरनन्यदेकम् ॥ ३० ॥

Sa Kanya nakasalalay ang lahat; mula sa Kanya at sa pamamagitan Niya nagaganap ang lahat. Lahat ay Kanya at iniaalay sa Kanya. Siya ang gumagawa at Siya rin ang nagpapakilos sa iba upang gumawa—Siya ang Parabrahman na kilala na bago pa ang lahat ng gawain. Maraming sanhi ang mataas at mababa, ngunit Siya ang sanhi ng lahat ng sanhi, iisa at walang pangalawa, walang ibang pinagmulan. Sa Kanya ako’y nagpupugay.

Verse 31

यच्छक्तयो वदतां वादिनां वै विवादसंवादभुवो भवन्ति । कुर्वन्ति चैषां मुहुरात्ममोहं तस्मै नमोऽनन्तगुणाय भूम्ने ॥ ३१ ॥

Ako’y nagpupugay sa Kataas-taasang Panginoon na sumasaklaw sa lahat at may walang hanggang mga banal na katangian. Siya’y kumikilos sa loob ng puso ng mga pilosopong nagtataguyod ng iba’t ibang pananaw, kaya minsan sila’y nagkakasundo at minsan nagbabangayan, at paulit-ulit silang nalulunod sa pagkalimot sa sariling kaluluwa. Kaya hindi sila makarating sa pasya. Sa Kanya, ang may anantang mga guni, ako’y yumuyuko.

Verse 32

अस्तीति नास्तीति च वस्तुनिष्ठयो- रेकस्थयोर्भिन्नविरुद्धधर्मणो: । अवेक्षितं किञ्चन योगसाङ्ख्ययो: समं परं ह्यनुकूलं बृहत्तत् ॥ ३२ ॥

May dalawang panig: ang nagsasabing “mayroon” at ang nagsasabing “wala.” Ngunit iisa ang kanilang paksa—ang Kataas-taasang Tattva na may iba’t ibang katangian ngunit hindi nagkakasalungat. Ang yogi, na tumatanggap sa Paramatma, natatagpuan ang espirituwal na sanhi; samantalang ang tagasunod ng Sankhya na nagsusuri lamang ng materyal na sangkap ay humahantong sa di-personal na pasya at hindi tinatanggap ang pinakamataas na sanhi. Gayunman, sa huli kapwa nila itinuturo ang iisang Ganap na Katotohanan—ang Parabrahman. Sa Kanya ako’y nagpupugay.

Verse 33

योऽनुग्रहार्थं भजतां पादमूल- मनामरूपो भगवाननन्त: । नामानि रूपाणि च जन्मकर्मभि- र्भेजे स मह्यं परम: प्रसीदतु ॥ ३३ ॥

Bagaman ang Bhagavan na walang hanggan ay lampas sa materyal na pangalan, anyo, at mga lila, dahil sa Kanyang habag sa mga debotong sumasamba sa ugat ng Kanyang lotus na paa, ipinahahayag Niya ang banal na mga pangalan at anyo, at ang mga lila ng Kanyang kapanganakan at mga gawa. Nawa’y ang Kataas-taasang Bhagavan na may anyong sat-cit-ananda ay mahabag sa akin.

Verse 34

य: प्राकृतैर्ज्ञानपथैर्जनानां यथाशयं देहगतो विभाति । यथानिल: पार्थिवमाश्रितो गुणं स ईश्वरो मे कुरुतां मनोरथम् ॥ ३४ ॥

Ang Kataas-taasang Panginoon, na ayon sa nais ng mga nilalang ay nagpapakita sa katawan sa pamamagitan ng mga landas ng kaalamang makamundo—gaya ng hangin na nagdadala ng mga katangian ng lupa—nawa’y tuparin Niya ang aking minimithi.

Verse 35

श्रीशुक उवाच इति स्तुत: संस्तुवत: स तस्मिन्नघमर्षणे । प्रादुरासीत्कुरुश्रेष्ठ भगवान् भक्तवत्सल: ॥ ३५ ॥ कृतपाद: सुपर्णांसे प्रलम्बाष्टमहाभुज: । चक्रशङ्खासिचर्मेषुधनु:पाशगदाधर: ॥ ३६ ॥ पीतवासा घनश्याम: प्रसन्नवदनेक्षण: । वनमालानिवीताङ्गो लसच्छ्रीवत्सकौस्तुभ: ॥ ३७ ॥ महाकिरीटकटक: स्फुरन्मकरकुण्डल: । काञ्‍च्यङ्गुलीयवलयनूपुराङ्गदभूषित: ॥ ३८ ॥ त्रैलोक्यमोहनं रूपं बिभ्रत् त्रिभुवनेश्वर: । वृतो नारदनन्दाद्यै: पार्षदै: सुरयूथपै: । स्तूयमानोऽनुगायद्भ‍ि: सिद्धगन्धर्वचारणै: ॥ ३९ ॥

Sinabi ni Śrī Śukadeva: Nang purihin ni Dakṣa nang ganito, ang Bhagavān Hari na mapagmahal sa mga bhakta ay nagpakita sa banal na pook na tinatawag na Aghamarṣaṇa, O Parīkṣit na pinakamainam sa angkan ng Kuru.

Verse 36

श्रीशुक उवाच इति स्तुत: संस्तुवत: स तस्मिन्नघमर्षणे । प्रादुरासीत्कुरुश्रेष्ठ भगवान् भक्तवत्सल: ॥ ३५ ॥ कृतपाद: सुपर्णांसे प्रलम्बाष्टमहाभुज: । चक्रशङ्खासिचर्मेषुधनु:पाशगदाधर: ॥ ३६ ॥ पीतवासा घनश्याम: प्रसन्नवदनेक्षण: । वनमालानिवीताङ्गो लसच्छ्रीवत्सकौस्तुभ: ॥ ३७ ॥ महाकिरीटकटक: स्फुरन्मकरकुण्डल: । काञ्‍च्यङ्गुलीयवलयनूपुराङ्गदभूषित: ॥ ३८ ॥ त्रैलोक्यमोहनं रूपं बिभ्रत् त्रिभुवनेश्वर: । वृतो नारदनन्दाद्यै: पार्षदै: सुरयूथपै: । स्तूयमानोऽनुगायद्भ‍ि: सिद्धगन्धर्वचारणै: ॥ ३९ ॥

Nakapatong ang Kanyang mga paa sa balikat ni Garuḍa, nagpakita ang Panginoon na may walong mahahabang makapangyarihang bisig; sa Kanyang mga kamay ay kumikislap ang cakra, śaṅkha, espada, kalasag, palaso, busog, lubid na panghuli, at pamalo.

Verse 37

श्रीशुक उवाच इति स्तुत: संस्तुवत: स तस्मिन्नघमर्षणे । प्रादुरासीत्कुरुश्रेष्ठ भगवान् भक्तवत्सल: ॥ ३५ ॥ कृतपाद: सुपर्णांसे प्रलम्बाष्टमहाभुज: । चक्रशङ्खासिचर्मेषुधनु:पाशगदाधर: ॥ ३६ ॥ पीतवासा घनश्याम: प्रसन्नवदनेक्षण: । वनमालानिवीताङ्गो लसच्छ्रीवत्सकौस्तुभ: ॥ ३७ ॥ महाकिरीटकटक: स्फुरन्मकरकुण्डल: । काञ्‍च्यङ्गुलीयवलयनूपुराङ्गदभूषित: ॥ ३८ ॥ त्रैलोक्यमोहनं रूपं बिभ्रत् त्रिभुवनेश्वर: । वृतो नारदनन्दाद्यै: पार्षदै: सुरयूथपै: । स्तूयमानोऽनुगायद्भ‍ि: सिद्धगन्धर्वचारणै: ॥ ३९ ॥

Siya’y nakasuot ng dilaw na kasuotan, bughaw na malalim na parang ulap, at may masayang mukha at mga mata; ang Kanyang katawan ay binalutan ng vanamālā, at sa dibdib Niya’y nagniningning ang tanda ng Śrīvatsa at ang hiyas na Kaustubha.

Verse 38

श्रीशुक उवाच इति स्तुत: संस्तुवत: स तस्मिन्नघमर्षणे । प्रादुरासीत्कुरुश्रेष्ठ भगवान् भक्तवत्सल: ॥ ३५ ॥ कृतपाद: सुपर्णांसे प्रलम्बाष्टमहाभुज: । चक्रशङ्खासिचर्मेषुधनु:पाशगदाधर: ॥ ३६ ॥ पीतवासा घनश्याम: प्रसन्नवदनेक्षण: । वनमालानिवीताङ्गो लसच्छ्रीवत्सकौस्तुभ: ॥ ३७ ॥ महाकिरीटकटक: स्फुरन्मकरकुण्डल: । काञ्‍च्यङ्गुलीयवलयनूपुराङ्गदभूषित: ॥ ३८ ॥ त्रैलोक्यमोहनं रूपं बिभ्रत् त्रिभुवनेश्वर: । वृतो नारदनन्दाद्यै: पार्षदै: सुरयूथपै: । स्तूयमानोऽनुगायद्भ‍ि: सिद्धगन्धर्वचारणै: ॥ ३९ ॥

Sa Kanyang ulo ay may maringal na korona, at sa Kanyang mga tainga’y kumikislap ang mga hikaw na hugis makara; Siya’y pinalamutian ng sinturong ginto, mga singsing, pulseras, nūpura sa paa, at mga armlet.

Verse 39

श्रीशुक उवाच इति स्तुत: संस्तुवत: स तस्मिन्नघमर्षणे । प्रादुरासीत्कुरुश्रेष्ठ भगवान् भक्तवत्सल: ॥ ३५ ॥ कृतपाद: सुपर्णांसे प्रलम्बाष्टमहाभुज: । चक्रशङ्खासिचर्मेषुधनु:पाशगदाधर: ॥ ३६ ॥ पीतवासा घनश्याम: प्रसन्नवदनेक्षण: । वनमालानिवीताङ्गो लसच्छ्रीवत्सकौस्तुभ: ॥ ३७ ॥ महाकिरीटकटक: स्फुरन्मकरकुण्डल: । काञ्‍च्यङ्गुलीयवलयनूपुराङ्गदभूषित: ॥ ३८ ॥ त्रैलोक्यमोहनं रूपं बिभ्रत् त्रिभुवनेश्वर: । वृतो नारदनन्दाद्यै: पार्षदै: सुरयूथपै: । स्तूयमानोऽनुगायद्भ‍ि: सिद्धगन्धर्वचारणै: ॥ ३९ ॥

Sinabi ni Śrī Śukadeva Gosvāmī: Nalugod ang Bhagavān Hari, na lubhang mapagmahal sa Kanyang mga bhakta, sa mga panalangin ni Dakṣa at nagpakita Siya sa banal na pook na Aghamarṣaṇa. Ang Kanyang mga paang-loto ay nakapatong sa balikat ni Garuḍa, at Siya’y lumitaw na may walong mahahaba, makapangyarihan, at maririkit na bisig. Sa Kanyang mga kamay ay kumikislap ang cakra, śaṅkha, espada, kalasag, palaso, busog, lubid na panghuli, at pamalo. Siya’y nakasuot ng pītāmbara, may malalim na bughaw na kulay, may masayang mukha at mga mata; nakabigkis ang mahabang garlandang bulaklak; sa dibdib ay ang tanda ng Śrīvatsa at ang hiyas na Kaustubha. May maringal na korona, hikaw na anyong makara, sinturong ginto, pulseras, singsing, kampanilya sa bukung-bukong, at mga palamuting bisig. Sa anyong Puruṣottama na umaakit sa tatlong daigdig, Siya’y napaliligiran nina Nārada, Nanda, ng mga deva na pinamumunuan ni Indra, at ng mga Siddha, Gandharva, at Cāraṇa na walang humpay na umaawit ng papuri.

Verse 40

रूपं तन्महदाश्चर्यं विचक्ष्यागतसाध्वस: । ननाम दण्डवद्भ‍ूमौ प्रहृष्टात्मा प्रजापति: ॥ ४० ॥

Nang makita ang dakila, kahanga-hanga, at maningning na anyo ng Bhagavān, si Prajāpati Dakṣa ay napaurong sa takot sa simula; ngunit pagkaraan ay napuspos ng tuwa at nagpatirapa sa lupa sa paraang daṇḍavat upang magbigay-galang.

Verse 41

न किञ्चनोदीरयितुमशकत् तीव्रया मुदा । आपूरितमनोद्वारैर्ह्रदिन्य इव निर्झरै: ॥ ४१ ॥

Gaya ng mga ilog na napupuno ng tubig na bumubuhos mula sa bundok, napuno ng ligaya ang lahat ng pandama ni Dakṣa. Dahil sa napakataas na kagalakan, wala siyang masabi at nanatiling nakadapa nang tuwid sa lupa.

Verse 42

तं तथावनतं भक्तं प्रजाकामं प्रजापतिम् । चित्तज्ञ: सर्वभूतानामिदमाह जनार्दन: ॥ ४२ ॥

Bagaman hindi makapagsalita si Dakṣa, ang Bhagavān Janārdana, na nakakabatid ng puso ng lahat ng nilalang, nang makita ang Kanyang bhaktang nakadapa nang gayon at nagnanais magparami ng lahi, ay nagsalita ng ganito.

Verse 43

श्रीभगवानुवाच प्राचेतस महाभाग संसिद्धस्तपसा भवान् । यच्छ्रद्धया मत्परया मयि भावं परं गत: ॥ ४३ ॥

Sinabi ng Bhagavān: O mapalad na Prācetasa, ikaw ay ganap na nagtagumpay sa pamamagitan ng tapa. Dahil sa iyong pinakamataas na śraddhā at bhakti na nakatuon lamang sa Akin, naabot mo ang pinakadakilang bhāva para sa Akin; kaya ang iyong buhay ay naging ganap at natamo mo ang lubos na siddhi.

Verse 44

प्रीतोऽहं ते प्रजानाथ यत्तेऽस्योद्बृंहणं तप: । ममैष कामो भूतानां यद्भ‍ूयासुर्विभूतय: ॥ ४४ ॥

O Prajāpati Dakṣa, nagsagawa ka ng matinding pag-aayuno at pagninilay para sa kapakanan at pag-unlad ng daigdig; kaya lubos Akong nalulugod. Nais Ko rin na ang lahat ng nilalang sa mundong ito ay maging masaya; kaya Ako’y nasisiyahan sa iyo sapagkat pinagsisikapan mong tuparin ang Aking kalooban para sa ikabubuti ng buong sanlibutan.

Verse 45

ब्रह्मा भवो भवन्तश्च मनवो विबुधेश्वरा: । विभूतयो मम ह्येता भूतानां भूतिहेतव: ॥ ४५ ॥

Si Brahmā, si Bhava (Śiva), ang mga Manu, ang mga panginoon ng mga deva sa matataas na daigdig, at kayong mga prajāpati—lahat sila ay mga vibhūti Ko, mga sanhi ng pag-unlad ng lahat ng nilalang, at kumikilos para sa kapakanan ng sangkatauhan at ng lahat ng buhay.

Verse 46

तपो मे हृदयं ब्रह्मंस्तनुर्विद्या क्रियाकृति: । अङ्गानि क्रतवो जाता धर्म आत्मासव: सुरा: ॥ ४६ ॥

O brāhmaṇa, ang pag-austeridad sa anyo ng pagninilay ang Aking puso; ang kaalamang Veda sa anyo ng mga himno at mantra ang Aking katawan; at ang mga gawaing espirituwal at mga damdaming pagkalugod ang Aking tunay na anyo. Ang mga ritwal at paghahandog na isinasagawa nang wasto ay mga sangkap ng Aking katawan; ang di-nakikitang mabuting kapalaran mula sa dharma at kabanalan ang Aking isipan; at ang mga deva na tumutupad sa Aking utos sa iba’t ibang tungkulin ang Aking hininga at kaluluwa.

Verse 47

अहमेवासमेवाग्रे नान्यत् किञ्चान्तरं बहि: । संज्ञानमात्रमव्यक्तं प्रसुप्तमिव विश्वत: ॥ ४७ ॥

Bago pa malikha ang sansinukob na ito, Ako lamang ang umiiral; walang iba, sa loob man o sa labas. Noon, ang kamalayan ay hindi pa nahahayag, gaya ng kamalayang hindi lumilitaw sa oras ng pagtulog.

Verse 48

मय्यनन्तगुणेऽनन्ते गुणतो गुणविग्रह: । यदासीत्तत एवाद्य: स्वयम्भू: समभूदज: ॥ ४८ ॥

Ako ang sisidlan ng walang-hanggang kapangyarihan at mga katangian; kaya Ako’y kilala bilang Walang-Hanggan at Laganap sa Lahat. Mula sa Aking materyal na lakas (māyā), ang pagpapakita ng sansinukob ay lumitaw sa loob Ko; at sa pagpapakitang iyon ay lumitaw ang pangunahing nilalang, si Panginoong Brahmā—Svayambhū at Aja—ang pinagmulan ninyo, na hindi isinilang mula sa isang materyal na ina.

Verse 49

स वै यदा महादेवो मम वीर्योपबृंहित: । मेने खिलमिवात्मानमुद्यत: स्वर्गकर्मणि ॥ ४९ ॥ अथ मेऽभिहितो देवस्तपोऽतप्यत दारुणम् । नव विश्वसृजो युष्मान् येनादावसृजद्विभु: ॥ ५० ॥

Nang ang pangunahing panginoon ng uniberso, si Lord Brahma, na binigyang-inspirasyon ng Aking enerhiya, ay nagtatangkang lumikha, inisip niyang hindi niya kaya.

Verse 50

स वै यदा महादेवो मम वीर्योपबृंहित: । मेने खिलमिवात्मानमुद्यत: स्वर्गकर्मणि ॥ ४९ ॥ अथ मेऽभिहितो देवस्तपोऽतप्यत दारुणम् । नव विश्वसृजो युष्मान् येनादावसृजद्विभु: ॥ ५० ॥

Kaya binigyan Ko siya ng payo, at alinsunod sa Aking mga tagubilin ay sumailalim siya sa napakahirap na mga penitensiya. Dahil sa mga penitensiyang ito, ang dakilang Panginoong Brahma ay nakalikha ng siyam na personalidad, kabilang ka, upang tulungan siya sa mga tungkulin ng paglikha.

Verse 51

एषा पञ्चजनस्याङ्ग दुहिता वै प्रजापते: । असिक्नी नाम पत्नीत्वे प्रजेश प्रतिगृह्यताम् ॥ ५१ ॥

O Aking mahal na anak na si Daksha, si Prajapati Panchajana ay may anak na babae na nagngangalang Asikni, na iniaalok Ko sa iyo upang matanggap mo siya bilang iyong asawa.

Verse 52

मिथुनव्यवायधर्मस्त्वं प्रजासर्गमिमं पुन: । मिथुनव्यवायधर्मिण्यां भूरिशो भावयिष्यसि ॥ ५२ ॥

Ngayon ay magkaisa sa seksuwal na buhay bilang lalaki at babae, at sa ganitong paraan, sa pamamagitan ng pakikipagtalik, magagawa mong magkaanak ng daan-daang mga bata sa sinapupunan ng babaeng ito upang madagdagan ang populasyon.

Verse 53

त्वत्तोऽधस्तात्प्रजा: सर्वा मिथुनीभूय मायया । मदीयया भविष्यन्ति हरिष्यन्ति च मे बलिम् ॥ ५३ ॥

Pagkatapos mong magsilang ng maraming daan at libu-libong mga anak, sila rin ay mabibighani ng Aking ilusyonaryong enerhiya at makikibahagi, tulad Mo, sa pakikipagtalik. Ngunit dahil sa Aking awa sa iyo at sa kanila, sila rin ay makakapagbigay sa Akin ng mga handog sa debosyon.

Verse 54

श्रीशुक उवाच इत्युक्त्वा मिषतस्तस्य भगवान् विश्वभावन: । स्वप्नोपलब्धार्थ इव तत्रैवान्तर्दधे हरि: ॥ ५४ ॥

Sinabi ni Śukadeva: Pagkasabi nito, ang Bhagavān Hari, tagapagtaguyod ng sansinukob, ay biglang naglaho sa harap ni Dakṣa, na wari’y bagay na naranasan lamang sa panaginip.