Srimad Bhagavatam — Shashtha Skandha, Shloka 42

Soma Pacifies the Pracetās; Dakṣa’s Haṁsa-guhya Prayers; Hari Grants Creative Power

Devanagari script

तं तथावनतं भक्तं प्रजाकामं प्रजापतिम् । चित्तज्ञ: सर्वभूतानामिदमाह जनार्दन: ॥ ४२ ॥

Transliteration

taṁ tathāvanataṁ bhaktaṁ prajā-kāmaṁ prajāpatim citta-jñaḥ sarva-bhūtānām idam āha janārdanaḥ

Translation

Bagaman hindi makapagsalita si Dakṣa, ang Bhagavān Janārdana, na nakakabatid ng puso ng lahat ng nilalang, nang makita ang Kanyang bhaktang nakadapa nang gayon at nagnanais magparami ng lahi, ay nagsalita ng ganito.

Synonyms

• तम्: him
• तम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम

• तथा: thus, in that manner
• तथा: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकार/रीतिवाचक क्रियाविशेषणम्

• अवनतम्: bowed down
• अवनतम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अव + नम् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘bowed down’

• भक्तम्: devotee
• भक्तम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: भक्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• प्रजा: offspring, progeny
• प्रजा: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: प्रजा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रातिपदिक (समासाङ्ग)

• कामम्: desiring
• कामम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: काम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम्—‘प्रजाकामम्’

• प्रजापतिम्: Prajāpati
• प्रजापतिम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्रजापति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• चित्त: mind, intention
• चित्त: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: चित्त (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रातिपदिक (समासाङ्ग)

• ज्ञः: knower
• ज्ञः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: ज्ञ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘knowing’

• सर्व: of all
• सर्व: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; ‘भूतानाम्’ इत्यस्य विशेषणम्

• भूतानाम्: of beings
• भूतानाम्: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: भूत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन

• इदम्: this
• इदम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम

• आह: said
• आह: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अह्/ब्रू (धातु)
• Form: लिट् (Perfect/परोक्ष), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• जनार्दनः: Janārdana (Viṣṇu)
• जनार्दनः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जनार्दन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Characters & Entities

• Prajāpati Dakṣa
• Janārdana (Śrī Hari/Viṣṇu)

FAQs

What does the Srimad Bhagavatam say about the Lord knowing everyone’s heart?

This verse calls the Lord “cittajñaḥ sarva-bhūtānām,” affirming that Bhagavān knows the inner intentions of all beings and responds accordingly.

Why did Lord Janārdana speak to Prajāpati Dakṣa here?

Dakṣa approached in humility and devotion with the desire for progeny; seeing his surrendered mood and purpose, the Lord addressed him with guidance.

How can I apply this teaching in modern life?

Approach God and duty with sincerity and humility—when intentions are purified through devotion, one becomes fit to receive clear guidance and strength to act rightly.