
Prahlāda Rejects Material Boons; Forgives His Father; Tripura and the Power of Remembrance
Matapos mapatay si Hiraṇyakaśipu at mag-alok ang Panginoon ng mga biyaya, si Prahlāda—bagaman bata pa—magalang na tumanggi sa anumang gantimpalang materyal, sapagkat nakikita niyang ang mga boon ay hadlang sa bhakti, at nanalangin lamang para sa kawalan ng pagnanasa (niṣkāmatā). Pinagtibay ni Nṛsiṁhadeva ang kadalisayan ni Prahlāda ngunit inutusan siyang mamuno sa mga daitya bilang hari, mamuhay sa mundo habang lubos na nakalubog sa pakikinig at pag-alaala sa Panginoon, upang maubos ang mga bunga ng karma. Humiling si Prahlāda ng iisang biyaya: kapatawaran sa mga pagkakasala ng kanyang ama; ipinahayag ng Panginoon na si Hiraṇyakaśipu at dalawampu’t isang ninuno ay nalinis, na nagpapakita kung paanong ang isang deboto ay nagpapabanal ng angkan at pook. Isinagawa ni Prahlāda ang śrāddha at itinanghal sa trono; naghandog ng mga panalangin si Brahmā, at binalaan ng Panginoon na huwag magbigay ng mapanganib na biyaya sa mga asura. Ikinabit ni Nārada ang pangyayaring ito sa aral ng paglaya: ang mga kasama ng Panginoon ay muling isinilang bilang mga kaaway (Hiraṇyākṣa/Hiraṇyakaśipu → Rāvaṇa/Kumbhakarṇa → Śiśupāla/Dantavakra) at nakamit ang sārūpya sa pamamagitan ng matinding pagkapako ng isip. Nagtatapos ang kabanata sa paglipat sa tanong ni Yudhiṣṭhira tungkol sa Tripura ni Maya Dānava at sa papel ni Kṛṣṇa sa pagpapanumbalik ng kaluwalhatian ni Śiva, bilang paghahanda sa susunod na salaysay.
Verse 1
श्रीनारद उवाच भक्तियोगस्य तत्सर्वमन्तरायतयार्भक: । मन्यमानो हृषीकेशं स्मयमान उवाच ह ॥ १ ॥
Nagpatuloy si Nārada Muni: Bagaman si Prahlāda ay isang bata pa, nang marinig niya ang mga biyayang iniaalok ni Nṛsiṁhadeva, itinuring niya itong mga hadlang sa landas ng bhakti-yoga. Kaya siya’y bahagyang ngumiti at nagsalita nang ganito.
Verse 2
श्रीप्रह्राद उवाच मा मां प्रलोभयोत्पत्त्या सक्तं कामेषु तैर्वरै: । तत्सङ्गभीतो निर्विण्णो मुमुक्षुस्त्वामुपाश्रित: ॥ २ ॥
Sinabi ni Prahlāda Mahārāja: Mahal kong Panginoon, huwag Mo akong tuksuhin sa mga biyayang ito; sapagkat dahil sa aking kapanganakan, likas akong nakakapit sa makamundong pagnanasa. Takot ako sa pagkakabit sa materyal na kalagayan, kaya ako’y nanlumo at nagnanais ng paglaya; kaya ako’y sumilong sa Iyong mga paang-lotus.
Verse 3
भृत्यलक्षणजिज्ञासुर्भक्तं कामेष्वचोदयत् । भवान् संसारबीजेषु हृदयग्रन्थिषु प्रभो ॥ ३ ॥
O aking Panginoon na sinasamba, dahil ang binhi ng pagnanasa—ugat ng pag-iral sa materyal—ay nasa buhol ng puso, isinugo Mo ako sa mundong ito upang ipakita ang mga tanda ng dalisay na bhakta.
Verse 4
नान्यथा तेऽखिलगुरो घटेत करुणात्मन: । यस्त आशिष आशास्ते न स भृत्य: स वै वणिक् ॥ ४ ॥
O Guru ng buong daigdig, mahabaging Panginoon, hindi Mo itutulak ang bhakta sa bagay na makapipinsala. Ang naglilingkod kapalit ng pakinabang sa mundo ay hindi dalisay na bhakta; siya’y parang mangangalakal.
Verse 5
आशासानो न वै भृत्य: स्वामिन्याशिष आत्मन: । न स्वामी भृत्यत: स्वाम्यमिच्छन्यो राति चाशिष: ॥ ५ ॥
Ang lingkod na naghahangad ng pakinabang sa mundo mula sa kanyang panginoon ay hindi karapat-dapat na lingkod. Gayundin, ang panginoong nagbibigay ng biyaya upang mapanatili ang dangal ng ‘pagiging panginoon’ ay hindi rin dalisay na panginoon.
Verse 6
अहं त्वकामस्त्वद्भक्तस्त्वं च स्वाम्यनपाश्रय: । नान्यथेहावयोरर्थो राजसेवकयोरिव ॥ ६ ॥
O Panginoon ko, ako’y walang-hangaring bhakta at lingkod Mo, at Ikaw ang aking walang hanggang Panginoon. Wala tayong ibang ugnayan kundi panginoon at alipin, gaya ng hari at tagapaglingkod.
Verse 7
यदि दास्यसि मे कामान्वरांस्त्वं वरदर्षभ । कामानां हृद्यसंरोहं भवतस्तु वृणे वरम् ॥ ७ ॥
O Panginoon, pinakadakila sa mga nagbibigay ng biyaya, kung ibig Mong pagkalooban ako ng isang kaloob, ito ang hinihiling ko: na sa aking puso’y huwag sumibol ang mga pagnanasang materyal.
Verse 8
इन्द्रियाणि मन: प्राण आत्मा धर्मो धृतिर्मति: । ह्री: श्रीस्तेज: स्मृति: सत्यं यस्य नश्यन्ति जन्मना ॥ ८ ॥
O Panginoon ko, mula pa sa pagsilang dahil sa pagnanasa, napapawi ang mga tungkulin ng pandama, isip, hininga-buhay, katawan, dharma, pagtitiis, talino, hiya, karangyaan, lakas, alaala, at katotohanan।
Verse 9
विमुञ्चति यदा कामान्मानवो मनसि स्थितान् । तर्ह्येव पुण्डरीकाक्ष भगवत्त्वाय कल्पते ॥ ९ ॥
O Pundarīkākṣa, kapag naiwaksi ng tao ang lahat ng materyal na pagnanasa na nananahan sa isip, saka pa lamang siya nagiging karapat-dapat sa maka-Diyos na karangyaan na tulad ng sa Iyo।
Verse 10
ॐ नमो भगवते तुभ्यं पुरुषाय महात्मने । हरयेऽद्भुतसिंहाय ब्रह्मणे परमात्मने ॥ १० ॥
Om, nagpupugay ako sa Iyo, O Bhagavān, dakilang Purusha; O Hari na pumupuksa ng pagdurusa, kamangha-manghang Narasiṁha; O Brahman at Paramātmā—tanggapin Mo ang aking magalang na pagyukod.
Verse 11
श्रीभगवानुवाच नैकान्तिनो मे मयि जात्विहाशिष आशासतेऽमुत्र च ये भवद्विधा: । तथापि मन्वन्तरमेतदत्र दैत्येश्वराणामनुभुङ्क्ष्व भोगान् ॥ ११ ॥
Sinabi ng Kataas-taasang Panginoon: Mahal kong Prahlāda, ang debotong tulad mo na lubos na nakatuon sa Akin ay hindi humihiling ng anumang materyal na biyaya, sa buhay na ito man o sa susunod. Gayunman, iniuutos Ko sa iyo: hanggang sa matapos ang panahong ito ng manvantara, tamasahin mo ang karangyaan ng mga daitya sa mundong ito at mamuno bilang kanilang hari.
Verse 12
कथा मदीया जुषमाण: प्रियास्त्व- मावेश्य मामात्मनि सन्तमेकम् । सर्वेषु भूतेष्वधियज्ञमीशं यजस्व योगेन च कर्म हिन्वन् ॥ १२ ॥
Kahit nasa mundong materyal ka, patuloy mong pakinggan at lasapin ang aking mga banal na katha at aral; itanim mo Ako sa puso bilang iisang Paramātmā at laging malubog sa pag-alaala sa Akin. Ako ang Panginoong Adhiyajña na nananahan sa lahat ng nilalang; kaya sambahin mo Ako sa pamamagitan ng yoga at talikuran ang mga gawaing naghahangad ng bunga.
Verse 13
भोगेन पुण्यं कुशलेन पापं कलेवरं कालजवेन हित्वा । कीर्तिं विशुद्धां सुरलोकगीतां विताय मामेष्यसि मुक्तबन्ध: ॥ १३ ॥
O Prahlāda, sa mundong ito mauubos mo ang bunga ng kabutihan sa pagdanas ng ligaya, at sa pagsunod sa dharma mapapawi mo ang kasalanan. Sa lakas ng panahon iiwan mo ang katawan, ngunit ang dalisay mong karangalan ay aawitin sa mga daigdig ng mga deva, at malaya sa tanikala makababalik ka sa aking banal na tahanan.
Verse 14
य एतत्कीर्तयेन्मह्यं त्वया गीतमिदं नर: । त्वां च मां च स्मरन्काले कर्मबन्धात्प्रमुच्यते ॥ १४ ॥
Ang sinumang umaawit para sa akin ng panalanging ito na inialay mo, at sa takdang panahon ay inaalala ka at ako, ay unti-unting mapapalaya sa gapos ng karma.
Verse 15
श्रीप्रह्राद उवाच वरं वरय एतत्ते वरदेशान्महेश्वर । यदनिन्दत्पिता मे त्वामविद्वांस्तेज ऐश्वरम् ॥ १५ ॥ विद्धामर्षाशय: साक्षात्सर्वलोकगुरुं प्रभुम् । भ्रातृहेति मृषादृष्टिस्त्वद्भक्ते मयि चाघवान् ॥ १६ ॥ तस्मात्पिता मे पूयेत दुरन्ताद् दुस्तरादघात् । पूतस्तेऽपाङ्गसंदृष्टस्तदा कृपणवत्सल ॥ १७ ॥
Sinabi ni Prahlāda: O Mahā-īśvara, Tagapagkaloob ng biyaya at mahabagin sa mga nalugmok, iisa lamang ang hinihiling ko. Ang aking ama, dahil di niya nalalaman ang iyong ningning at kataas-taasan, ay nagkamaling isipin na ‘ikaw ang pumatay sa aking kapatid,’ kaya ka niya nilait at nagkasala nang mabigat laban sa akin na iyong bhakta; nawa’y patawarin Mo siya.
Verse 16
श्रीप्रह्राद उवाच वरं वरय एतत्ते वरदेशान्महेश्वर । यदनिन्दत्पिता मे त्वामविद्वांस्तेज ऐश्वरम् ॥ १५ ॥ विद्धामर्षाशय: साक्षात्सर्वलोकगुरुं प्रभुम् । भ्रातृहेति मृषादृष्टिस्त्वद्भक्ते मयि चाघवान् ॥ १६ ॥ तस्मात्पिता मे पूयेत दुरन्ताद् दुस्तरादघात् । पूतस्तेऽपाङ्गसंदृष्टस्तदा कृपणवत्सल ॥ १७ ॥
Hindi niya nakilala na ikaw ang hayag na Guru ng lahat ng daigdig; itinago niya ang galit at sa maling akalang ‘pumatay sa kapatid’ ay nagkasala rin laban sa akin na iyong bhakta. Panginoon, patawarin Mo ang kanyang pagkakasala.
Verse 17
श्रीप्रह्राद उवाच वरं वरय एतत्ते वरदेशान्महेश्वर । यदनिन्दत्पिता मे त्वामविद्वांस्तेज ऐश्वरम् ॥ १५ ॥ विद्धामर्षाशय: साक्षात्सर्वलोकगुरुं प्रभुम् । भ्रातृहेति मृषादृष्टिस्त्वद्भक्ते मयि चाघवान् ॥ १६ ॥ तस्मात्पिता मे पूयेत दुरन्ताद् दुस्तरादघात् । पूतस्तेऽपाङ्गसंदृष्टस्तदा कृपणवत्सल ॥ १७ ॥
Kaya nawa’y malinis nang ganap ang aking ama mula sa napakabigat at mahirap tawiring kasalanang iyon. O mahabagin sa mga dukha, noon pa man ay nalinis na siya ng iyong mahabaging sulyap; gayunman, nawa’y maging ganap ang kanyang paglilinis.
Verse 18
श्रीभगवानुवाच त्रि:सप्तभि: पिता पूत: पितृभि: सह तेऽनघ । यत्साधोऽस्य कुले जातो भवान्वै कुलपावन: ॥ १८ ॥
Sinabi ng Panginoon: “O Prahlada, walang dungis na banal! Dahil isinilang ka sa angkang ito, nalinis ang buong lahi; ang iyong ama ay nalinis kasama ng dalawampu’t isang ninuno, sapagkat ikaw ang nagpapabanal sa angkan.”
Verse 19
यत्र यत्र च मद्भक्ता: प्रशान्ता: समदर्शिन: । साधव: समुदाचारास्ते पूयन्तेऽपि कीकटा: ॥ १९ ॥
Saanman may mga deboto Ko na payapa, pantay ang pagtingin, mabuting asal at hitik sa kabutihan, ang lugar na iyon at ang mga angkan doon—kahit hinahamak—ay nalilinis at nababanal.
Verse 20
सर्वात्मना न हिंसन्ति भूतग्रामेषु किञ्चन । उच्चावचेषु दैत्येन्द्र मद्भावविगतस्पृहा: ॥ २० ॥
O Prahlada, hari ng mga Daitya! Dahil nakaugnay sa debosyon sa Akin, ang deboto Ko ay hindi nananakit ng alinmang nilalang; hindi siya nagtatangi ng mababa at mataas, at hindi naiinggit kaninuman.
Verse 21
भवन्ति पुरुषा लोके मद्भक्तास्त्वामनुव्रता: । भवान्मे खलु भक्तानां सर्वेषां प्रतिरूपधृक् ॥ २१ ॥
Ang sinumang susunod sa iyong halimbawa sa mundo ay likás na magiging dalisay na deboto Ko. Ikaw ang pinakamainam na huwaran ng Aking mga deboto; dapat sundan ng iba ang iyong mga yapak.
Verse 22
कुरु त्वं प्रेतकृत्यानि पितु: पूतस्य सर्वश: । मदङ्गस्पर्शनेनाङ्ग लोकान्यास्यति सुप्रजा: ॥ २२ ॥
Anak Ko, isagawa mo ang lahat ng ritwal pagkatapos ng kamatayan para sa iyong ama. Bagaman nalinis na siya sa paghipo ng Aking katawan sa oras ng pagpanaw, tungkulin pa rin ng anak na magsagawa ng śrāddha upang siya’y mapunta sa marangal na daigdig at maging mabuting mamamayan at deboto.
Verse 23
पित्र्यं च स्थानमातिष्ठ यथोक्तं ब्रह्मवादिभि: । मय्यावेश्य मनस्तात कुरु कर्माणि मत्पर: ॥ २३ ॥
Ayon sa sinabi ng mga brahmana, tanggapin mo ang trono ng kaharian ng iyong ama. O anak, ituon ang isip sa Akin; nang hindi nilalabag ang mga tuntunin ng Veda, gampanan mo ang iyong mga tungkulin na Ako ang pinakamataas na layon.
Verse 24
श्रीनारद उवाच प्रह्रादोऽपि तथा चक्रे पितुर्यत्साम्परायिकम् । यथाह भगवान् राजन्नभिषिक्तो द्विजातिभि: ॥ २४ ॥
Sinabi ni Śrī Nārada: O Haring Yudhiṣṭhira, ayon sa utos ng Bhagavān, isinagawa ni Prahlāda ang mga huling ritwal para sa kanyang ama; pagkatapos, ayon sa tagubilin ng mga dvija, siya’y inabihiseka at iniluklok sa kaharian ni Hiraṇyakaśipu.
Verse 25
प्रसादसुमुखं दृष्ट्वा ब्रह्मा नरहरिं हरिम् । स्तुत्वा वाग्भि: पवित्राभि: प्राह देवादिभिर्वृत: ॥ २५ ॥
Nang makita ni Brahmā ang Narahari Hari na may masayang mukha dahil nalugod ang Panginoon, at napalilibutan ng ibang mga deva, siya’y nagpuri sa Kanya sa pamamagitan ng mga banal na salita at saka nagsalita ng panalangin.
Verse 26
श्रीब्रह्मोवाच देवदेवाखिलाध्यक्ष भूतभावन पूर्वज । दिष्टया ते निहत: पापो लोकसन्तापनोऽसुर: ॥ २६ ॥
Sinabi ni Brahmā: O Deva ng mga deva, Tagapangasiwa ng buong sansinukob, Tagapagpala ng lahat ng nilalang, Ādi-puruṣa! Sa aming mabuting kapalaran, pinaslang Mo na ang makasalanang asura na nagpapahirap sa lahat ng daigdig.
Verse 27
योऽसौ लब्धवरो मत्तो न वध्यो मम सृष्टिभि: । तपोयोगबलोन्नद्ध: समस्तनिगमानहन् ॥ २७ ॥
Ang asurang iyon, si Hiraṇyakaśipu, ay tumanggap mula sa akin ng biyaya na hindi siya mapapatay ng alinmang nilalang sa aking nilikha. Dahil sa katiyakang iyon at sa lakas mula sa tapasya at yoga, siya’y nalasing sa pagmamataas at nilabag ang lahat ng mga utos ng Veda.
Verse 28
दिष्टया तत्तनय: साधुर्महाभागवतोऽर्भक: । त्वया विमोचितो मृत्योर्दिष्टया त्वां समितोऽधुना ॥ २८ ॥
Sa dakilang pagpapala, si Prahlāda Mahārāja, anak ni Hiraṇyakaśipu, bagaman bata ay isang dakilang deboto, ay napalaya na mula sa kamatayan. Ngayon siya’y ganap na nasa kanlungan ng Iyong mga paang-loto.
Verse 29
एतद् वपुस्ते भगवन्ध्यायत: परमात्मन: । सर्वतो गोप्तृ सन्त्रासान्मृत्योरपि जिघांसत: ॥ २९ ॥
Mahal kong Panginoon, O Paramātmā, Ikaw ang Tagapangalaga sa lahat ng dako. Ang sinumang nagmumuni-muni sa Iyong transendental na katawan ay likás na iniingatan mula sa lahat ng takot, maging sa nalalapit na panganib ng kamatayan.
Verse 30
श्रीभगवानुवाच मैवं विभोऽसुराणां ते प्रदेय: पद्मसम्भव । वर: क्रूरनिसर्गाणामहीनाममृतं यथा ॥ ३० ॥
Sumagot ang Panginoon: O Brahmā na isinilang sa lotus, huwag kang magbigay ng biyaya sa mga asura; ang pagbibigay ng pagpapala sa likás na mabagsik at mainggitin ay parang pagpapainom ng gatas sa ahas—mapanganib. Kaya huwag ka nang magbigay ng biyaya sa alinmang asura muli.
Verse 31
श्रीनारद उवाच इत्युक्त्वा भगवान् राजंस्ततश्चान्तर्दधे हरि: । अदृश्य: सर्वभूतानां पूजित: परमेष्ठिना ॥ ३१ ॥
Nagpatuloy si Nārada Muni: O Haring Yudhiṣṭhira, matapos magsalita nang gayon upang turuan si Brahmā, si Hari—na di nakikita ng karaniwang tao—ay sinamba ni Brahmā at saka naglaho mula roon.
Verse 32
तत: सम्पूज्य शिरसा ववन्दे परमेष्ठिनम् । भवं प्रजापतीन्देवान्प्रह्रादो भगवत्कला: ॥ ३२ ॥
Pagkatapos, si Prahlāda, na isang bahagi (kalā) ng Panginoon, ay yumukod at nagbigay-galang kay Brahmā, at saka naghandog ng paggalang kay Śiva, sa mga prajāpati, at sa lahat ng mga deva—sapagkat silang lahat ay mga bahagi ng Panginoon.
Verse 33
तत: काव्यादिभि: सार्धं मुनिभि: कमलासन: । दैत्यानां दानवानां च प्रह्रादमकरोत्पतिम् ॥ ३३ ॥
Pagkaraan, kasama si Śukrācārya at iba pang dakilang muni, itinalaga ni Brahmā na nakaluklok sa lotus si Prahlāda bilang hari ng lahat ng daitya at dānava.
Verse 34
प्रतिनन्द्य ततो देवा: प्रयुज्य परमाशिष: । स्वधामानि ययू राजन्ब्रह्माद्या: प्रतिपूजिता: ॥ ३४ ॥
O Hari, matapos sambahin nang wasto ni Prahlāda ang mga deva na pinamumunuan ni Brahmā, pinagkalooban nila siya ng pinakamataas na pagpapala at bumalik sa kani-kanilang tahanan.
Verse 35
एवं च पार्षदौ विष्णो: पुत्रत्वं प्रापितौ दिते: । हृदि स्थितेन हरिणा वैरभावेन तौ हतौ ॥ ३५ ॥
Sa gayon, ang dalawang kasama ni Viṣṇu na naging sina Hiraṇyākṣa at Hiraṇyakaśipu, mga anak ni Diti, ay kapwa napatay; sa pagkalito inakala nilang kaaway si Hari na nananahan sa puso.
Verse 36
पुनश्च विप्रशापेन राक्षसौ तौ बभूवतु: । कुम्भकर्णदशग्रीवौ हतौ तौ रामविक्रमै: ॥ ३६ ॥
Muli, dahil sa sumpa ng mga brāhmaṇa, ang dalawang iyon ay isinilang bilang mga rākṣasa na sina Kumbhakarṇa at ang sampung-ulong si Rāvaṇa; kapwa sila napatay sa pambihirang lakas ni Śrī Rāmacandra.
Verse 37
शयानौ युधि निर्भिन्नहृदयौ रामशायकै: । तच्चित्तौ जहतुर्देहं यथा प्राक्तनजन्मनि ॥ ३७ ॥
Nang mabutas ang kanilang puso ng mga palaso ni Śrī Rāmacandra sa digmaan, kapwa sila nakahandusay sa lupa at iniwan ang katawan na ang isip ay lubos na nakatuon sa Panginoon, gaya ng sa naunang kapanganakan.
Verse 38
ताविहाथ पुनर्जातौ शिशुपालकरूषजौ । हरौ वैरानुबन्धेन पश्यतस्ते समीयतु: ॥ ३८ ॥
Silang dalawa ay muling isinilang sa lipunan ng tao bilang Śiśupāla at Dantavakra at ipinagpatuloy ang gayunding poot laban sa Panginoong Hari; at sa iyong harapan, sa wakas ay napabilang sila sa katawan ng Panginoon.
Verse 39
एन: पूर्वकृतं यत् तद् राजान: कृष्णवैरिण: । जहुस्तेऽन्ते तदात्मान: कीट: पेशस्कृतो यथा ॥ ३९ ॥
Hindi lamang sina Śiśupāla at Dantavakra; maging maraming haring kaaway ni Kṛṣṇa ay sa oras ng kamatayan ay iniwan ang dating kasalanan. Dahil inalaala nila ang Panginoon, tumanggap sila ng espirituwal na anyong tulad ni Hari—gaya ng uod na nahuli ng itim na bubuyog at nagiging kawangis nito.
Verse 40
यथा यथा भगवतो भक्त्या परमयाभिदा । नृपाश्चैद्यादय: सात्म्यं हरेस्तच्चिन्तया ययु: ॥ ४० ॥
Sa dalisay na paglilingkod na may bhakti, ang mga tapat na deboto na walang tigil na nag-iisip sa Kataas-taasang Panginoon ay tumatanggap ng anyong tulad ng Kanya; ito ang sārūpya-mukti. Bagaman sina Śiśupāla, Dantavakra at iba pang hari ay nag-isip kay Kṛṣṇa bilang kaaway, nakamit din nila ang gayunding bunga.
Verse 41
आख्यातं सर्वमेतत्ते यन्मां त्वं परिपृष्टवान् । दमघोषसुतादीनां हरे: सात्म्यमपि द्विषाम् ॥ ४१ ॥
Ang lahat ng itinanong mo sa akin—kung paanong ang anak ni Damaghoṣa at maging ang iba pang may poot ay nakamit ang pagkakatulad kay Hari—ay naipaliwanag ko na sa iyo.
Verse 42
एषा ब्रह्मण्यदेवस्य कृष्णस्य च महात्मन: । अवतारकथा पुण्या वधो यत्रादिदैत्ययो: ॥ ४२ ॥
Ito ang banal na salaysay ng mga avatāra ni Śrī Kṛṣṇa, ang dakilang Brahmaṇya-deva, ang Kataas-taasang Panginoon; dito inilarawan ang iba’t ibang pagpapalawak o paglusong ng Panginoon, at pati ang pagpatay sa dalawang sinaunang demonyo na sina Hiraṇyākṣa at Hiraṇyakaśipu.
Verse 43
प्रह्रादस्यानुचरितं महाभागवतस्य च । भक्तिर्ज्ञानं विरक्तिश्च याथार्थ्यं चास्य वै हरे: ॥ ४३ ॥ सर्गस्थित्यप्ययेशस्य गुणकर्मानुवर्णनम् । परावरेषां स्थानानां कालेन व्यत्ययो महान् ॥ ४४ ॥
Dito isinasalaysay ang buhay ni Prahlāda Mahārāja, ang dakilang deboto: ang kanyang matatag na bhakti, ganap na kaalaman, paglayo sa dumi ng materya, at ang tunay na kalikasan ni Śrī Hari.
Verse 44
प्रह्रादस्यानुचरितं महाभागवतस्य च । भक्तिर्ज्ञानं विरक्तिश्च याथार्थ्यं चास्य वै हरे: ॥ ४३ ॥ सर्गस्थित्यप्ययेशस्य गुणकर्मानुवर्णनम् । परावरेषां स्थानानां कालेन व्यत्ययो महान् ॥ ४४ ॥
Dito rin inilalarawan ang Kataas-taasang Panginoon bilang sanhi ng paglikha, pagpanatili, at paglipol; binabanggit ang Kanyang mga katangian at gawain, at na ang mga tirahan ng mga deva at asura, gaano man karangya, ay winawasak ng panahon sa utos lamang ng Panginoon.
Verse 45
धर्मो भागवतानां च भगवान्येन गम्यते । आख्यानेऽस्मिन्समाम्नातमाध्यात्मिकमशेषत: ॥ ४५ ॥
Ang mga alituntunin ng relihiyon na tunay na nagpapakilala sa Kataas-taasang Panginoon ay tinatawag na bhāgavata-dharma; kaya sa salaysay na ito, ang espirituwal na katotohanan ay inilahad nang buo at wasto.
Verse 46
य एतत्पुण्यमाख्यानं विष्णोर्वीर्योपबृंहितम् । कीर्तयेच्छ्रद्धया श्रुत्वा कर्मपाशैर्विमुच्यते ॥ ४६ ॥
Ang sinumang may pananampalatayang nakikinig at umaawit ng banal na salaysay na ito na pumupuri sa kapangyarihan ni Viṣṇu ay tiyak na napapalaya sa gapos ng karma.
Verse 47
एतद्य आदिपुरुषस्य मृगेन्द्रलीलां दैत्येन्द्रयूथपवधं प्रयत: पठेत । दैत्यात्मजस्य च सतां प्रवरस्य पुण्यं श्रुत्वानुभावमकुतोभयमेति लोकम् ॥ ४७ ॥
Ang sinumang taimtim na nagbabasa o debosyonal na nakikinig sa salaysay tungkol sa Ādi-Puruṣa Nṛsiṁhadeva—ang Kanyang lila na gaya ng hari ng leon, ang pagpatay kay Hiraṇyakaśipu na pinuno ng mga asura, at ang banal na kadakilaan ni Prahlāda, ang pinakamahusay sa mga deboto—ay tiyak na makararating sa Vaikuṇṭha, ang daigdig na walang pangamba.
Verse 48
यूयं नृलोके बत भूरिभागा लोकं पुनाना मुनयोऽभियन्ति । येषां गृहानावसतीति साक्षाद् गूढं परं ब्रह्म मनुष्यलिङ्गम् ॥ ४८ ॥
Sinabi ni Narada Muni: O Maharaja Yudhiṣṭhira, kayong mga Pāṇḍava ay lubhang mapalad, sapagkat si Śrī Kṛṣṇa, ang nakatagong Parabrahman, ay nananahan sa inyong palasyo sa anyong tao. Alam ito ng mga banal na rishi na nagpapadalisay sa daigdig, kaya’t palagi nilang dinadalaw ang bahay na ito.
Verse 49
स वा अयं ब्रह्म महद्विमृग्य- कैवल्यनिर्वाणसुखानुभूति: । प्रिय: सुहृद् व: खलु मातुलेय आत्मार्हणीयो विधिकृद्गुरुश्च ॥ ४९ ॥
Si Kṛṣṇa mismo ang Brahman, sapagkat Siya ang pinagmumulan maging ng nirguṇa Brahman. Ang ligayang kaivalya at kaligayahang nirvāṇa na hinahanap ng mga dakilang rishi ay nagmumula sa Kanya; gayunman, ang Kataas-taasang Persona ring ito ang inyong pinakamamahal na kaibigan, palagiang tagapagkalinga, at malapit na kamag-anak bilang anak ng tiyuhin sa ina. Siya’y parang katawan at kaluluwa ninyo, karapat-dapat sambahin, subalit kumikilos na tila lingkod at kung minsan ay tila gurong espirituwal.
Verse 50
न यस्य साक्षाद्भवपद्मजादिभी रूपं धिया वस्तुतयोपवर्णितम् । मौनेन भक्त्योपशमेन पूजित: प्रसीदतामेष स सात्वतां पति: ॥ ५० ॥
Maging sina Śiva at Brahmā ay hindi ganap na mailarawan ang katotohanan ng Kanyang anyo. Nawa’y malugod sa atin si Śrī Kṛṣṇa, ang Panginoon ng mga Sātvata at Tagapagtanggol ng mga bhakta, na sinasamba ng mga banal sa pamamagitan ng panatang katahimikan, pagninilay, debosyon, at pagtalikod.
Verse 51
स एष भगवान् राजन्व्यतनोद्विहतं यश: । पुरा रुद्रस्य देवस्य मयेनानन्तमायिना ॥ ५१ ॥
O Haring Yudhiṣṭhira, noong napakalayong panahon, si Maya Dānava na may walang-hanggang kapangyarihang ilusyon ay nagpababa sa dangal ni Rudra (Śiva). Sa pagkakataong iyon, si Bhagavān Śrī Kṛṣṇa ang nagpanumbalik sa nasirang karangalan at nagligtas kay Śiva.
Verse 52
राजोवाच कस्मिन्कर्मणि देवस्य मयोऽहञ्जगदीशितु: । यथा चोपचिता कीर्ति: कृष्णेनानेन कथ्यताम् ॥ ५२ ॥
Sinabi ni Mahārāja Yudhiṣṭhira: Sa anong gawain natalo ni Maya Dānava ang dangal ni Rudra (Śiva), ang Panginoon ng sanlibutan? At paano iniligtas ni Śrī Kṛṣṇa si Śiva at muling pinalawak ang kanyang karangalan? Ipagbigay-loob na isalaysay ang mga pangyayaring iyon.
Verse 53
श्रीनारद उवाच निर्जिता असुरा देवैर्युध्यनेनोपबृंहितै: । मायिनां परमाचार्यं मयं शरणमाययु: ॥ ५३ ॥
Sinabi ni Śrī Nārada: Nang makipagdigma ang mga deva na pinalalakas ng biyaya ni Śrī Kṛṣṇa, natalo ang mga asura; kaya sila’y sumilong kay Maya Dānava, ang pinakadakilang guro ng mahika.
Verse 54
स निर्माय पुरस्तिस्रो हैमीरौप्यायसीर्विभु: । दुर्लक्ष्यापायसंयोगा दुर्वितर्क्यपरिच्छदा: ॥ ५४ ॥ ताभिस्तेऽसुरसेनान्यो लोकांस्त्रीन् सेश्वरान्नृप । स्मरन्तो नाशयां चक्रु: पूर्ववैरमलक्षिता: ॥ ५५ ॥
Gumawa si Maya Dānava ng tatlong kuta—ginto, pilak, at bakal—na mahirap makita at puno ng pambihirang kagamitan; dahil dito, di namamalayan ng mga deva ang mga pinunong asura.
Verse 55
स निर्माय पुरस्तिस्रो हैमीरौप्यायसीर्विभु: । दुर्लक्ष्यापायसंयोगा दुर्वितर्क्यपरिच्छदा: ॥ ५४ ॥ ताभिस्तेऽसुरसेनान्यो लोकांस्त्रीन् सेश्वरान्नृप । स्मरन्तो नाशयां चक्रु: पूर्ववैरमलक्षिता: ॥ ५५ ॥
Mahal na Hari, dahil sa tatlong kuta, nanatiling di-nakikita ng mga deva ang mga pinunong asura; inalala ang dating poot, sinimulan nilang wasakin ang tatlong daigdig—itaas, gitna, at ibaba—kasama ang mga namumuno roon.
Verse 56
ततस्ते सेश्वरा लोका उपासाद्येश्वरं नता: । त्राहि नस्तावकान्देव विनष्टांस्त्रिपुरालयै: ॥ ५६ ॥
Pagkaraan, ang mga pinuno ng tatlong daigdig ay lumapit kay Panginoong Śiva, nagpatirapa at nagsabi: “Iligtas Mo kami, O Deva; kami’y sa Iyo. Nililipol kami ng mga naninirahan sa Tripura.”
Verse 57
अथानुगृह्य भगवान्मा भैष्टेति सुरान्विभु: । शरं धनुषि सन्धाय पुरेष्वस्त्रं व्यमुञ्चत ॥ ५७ ॥
Pagkatapos, ang makapangyarihang Panginoong Śiva ay naawa sa kanila at nagsabi, “Huwag kayong matakot.” Isinukbit niya ang palaso sa busog at pinakawalan ang sandata patungo sa tatlong kuta.
Verse 58
ततोऽग्निवर्णा इषव उत्पेतु: सूर्यमण्डलात् । यथा मयूखसन्दोहा नादृश्यन्त पुरो यत: ॥ ५८ ॥
Pagkatapos, ang mga palasong kulay-apoy ay sumiklab mula sa bilog ng araw na parang kumpol ng sinag, at tinakpan ang tatlong sasakyang-lipad na tirahan ng Tripura kaya hindi na sila makita.
Verse 59
तै: स्पृष्टा व्यसव: सर्वे निपेतु: स्म पुरौकस: । तानानीय महायोगी मय: कूपरसेऽक्षिपत् ॥ ५९ ॥
Nang tamaan ng mga palasong iyon, namatay at bumagsak ang lahat ng asurang naninirahan sa Tripura. Pagkaraan, dinala sila ng dakilang yogi na si Maya Dānava at inihulog sa balon ng nektar na kanyang nilikha.
Verse 60
सिद्धामृतरसस्पृष्टा वज्रसारा महौजस: । उत्तस्थुर्मेघदलना वैद्युता इव वह्नय: ॥ ६० ॥
Nang masaling ng ganap na nektar ang kanilang mga bangkay, tumigas ang kanilang katawan na parang vajra at naging di-matitinag, puspos ng lakas. Muli silang tumindig na gaya ng kidlat na bumibiyak sa ulap.
Verse 61
विलोक्य भग्नसङ्कल्पं विमनस्कं वृषध्वजम् । तदायं भगवान्विष्णुस्तत्रोपायमकल्पयत् ॥ ६१ ॥
Nang makita ni Bhagavān Viṣṇu si Śiva na may watawat ng toro, lugmok at bigo ang loob dahil nabigo ang kanyang panata, pinag-isipan Niya kung paano mapipigil ang panggugulong dulot ni Maya Dānava.
Verse 62
वत्सश्चासीत्तदा ब्रह्मा स्वयं विष्णुरयं हि गौ: । प्रविश्य त्रिपुरं काले रसकूपामृतं पपौ ॥ ६२ ॥
Pagkatapos, naging guya si Brahmā at si Viṣṇu mismo ay naging baka. Sa katanghaliang-tapat, pumasok sila sa Tripura at ininom ang lahat ng nektar sa balon na iyon.
Verse 63
तेऽसुरा ह्यपि पश्यन्तो न न्यषेधन्विमोहिता: । तद्विज्ञाय महायोगी रसपालानिदं जगौ । स्मयन्विशोक: शोकार्तान्स्मरन्दैवगतिं च ताम् ॥ ६३ ॥
Nakita ng mga asura ang guya at ang baka, ngunit dahil sa māyā ng Kataas-taasang Panginoon ay nalinlang sila at hindi nila ito napigilan. Naunawaan ng dakilang yogi na si Maya Dānava na umiinom ang mga ito ng amṛta at ito’y lihim na kapangyarihan ng banal na tadhana; kaya nagsalita siya sa mga asurang nagdadalamhati, habang siya’y nakangiti at walang lungkot.
Verse 64
देवोऽसुरो नरोऽन्यो वा नेश्वरोऽस्तीह कश्चन । आत्मनोऽन्यस्य वा दिष्टं दैवेनापोहितुं द्वयो: ॥ ६४ ॥
Sinabi ni Maya Dānava: Maging deva, asura, tao, o sinuman, walang sinuman saanman ang makapagpapawalang-bisa sa itinakda ng banal na tadhana—para sa sarili, para sa iba, o para sa kapwa.
Verse 65
अथासौ शक्तिभि: स्वाभि: शम्भो: प्राधानिकं व्यधात् । धर्मज्ञानविरक्त्यृद्धितपोविद्याक्रियादिभि: ॥ ६५ ॥ रथं सूतं ध्वजं वाहान्धनुर्वर्मशरादि यत् । सन्नद्धो रथमास्थाय शरं धनुरुपाददे ॥ ६६ ॥
Ipinagpatuloy ni Nārada Muni: Pagkaraan nito, si Bhagavān Kṛṣṇa sa pamamagitan ng Kanyang sariling śakti—dharma, kaalaman, pagtalikod, karangyaan, pag-aayuno, pag-aaral, at banal na gawain—ay nilagyan si Śambhu (Śiva) ng pangunahing kagamitang pandigma: karwahe, kutsero, watawat, mga sasakyan, busog, baluti, at mga palaso. Nang ganap na handa, sumakay si Śiva sa karwahe at hinawakan ang busog at mga palaso.
Verse 66
अथासौ शक्तिभि: स्वाभि: शम्भो: प्राधानिकं व्यधात् । धर्मज्ञानविरक्त्यृद्धितपोविद्याक्रियादिभि: ॥ ६५ ॥ रथं सूतं ध्वजं वाहान्धनुर्वर्मशरादि यत् । सन्नद्धो रथमास्थाय शरं धनुरुपाददे ॥ ६६ ॥
Ipinagpatuloy ni Nārada Muni: Pagkaraan nito, si Bhagavān Kṛṣṇa sa pamamagitan ng Kanyang sariling śakti—dharma, kaalaman, pagtalikod, karangyaan, pag-aayuno, pag-aaral, at banal na gawain—ay nilagyan si Śambhu (Śiva) ng pangunahing kagamitang pandigma: karwahe, kutsero, watawat, mga sasakyan, busog, baluti, at mga palaso. Nang ganap na handa, sumakay si Śiva sa karwahe at hinawakan ang busog at mga palaso.
Verse 67
शरं धनुषि सन्धाय मुहूर्तेऽभिजितीश्वर: । ददाह तेन दुर्भेद्या हरोऽथ त्रिपुरो नृप ॥ ६७ ॥
Mahal na Haring Yudhiṣṭhira, ikinabit ng makapangyarihang Panginoong Śiva ang palaso sa busog sa oras ng Abhijit (tanghaling tapat), at sa palasong iyon ay sinunog at winasak ang Tripura na mahirap gibain.
Verse 68
दिवि दुन्दुभयो नेदुर्विमानशतसङ्कुला: । देवर्षिपितृसिद्धेशा जयेति कुसुमोत्करै: । अवाकिरञ्जगुर्हृष्टा ननृतुश्चाप्सरोगणा: ॥ ६८ ॥
Sa langit, ang mga naninirahan sa mas mataas na mga daigdig na nakaupo sa maraming vimāna ay tumugtog ng mga dundubhi. Ang mga deva, devarṣi, mga pitṛ, mga siddha at dakilang katauhan ay sumigaw ng “jaya” at nagpaulan ng mga bulaklak sa ulo ni Śiva; ang mga apsarā ay umawit at sumayaw sa galak.
Verse 69
एवं दग्ध्वा पुरस्तिस्रो भगवान्पुरहा नृप । ब्रह्मादिभि: स्तूयमान: स्वं धाम प्रत्यपद्यत ॥ ६९ ॥
O Hari, sa gayon, matapos sunugin ni Panginoong Śiva ang tatlong lungsod at gawing abo, siya’y nakilala bilang Tripurāri, ang tagapagwasak ng Tripura. Pinupuri at sinasamba ng mga deva na pinangungunahan ni Brahmā, siya’y nagbalik sa sarili niyang dhāma.
Verse 70
एवं विधान्यस्य हरे: स्वमायया विडम्बमानस्य नृलोकमात्मन: । वीर्याणि गीतान्यृषिभिर्जगद्गुरो- र्लोकं पुनानान्यपरं वदामि किम् ॥ ७० ॥
Ganyan si Panginoong Hari, si Śrī Kṛṣṇa: sa pamamagitan ng Kanyang yogamāyā, bagama’t nagpakitang-tao sa daigdig ng mga tao, nagsagawa Siya ng maraming pambihira at kahanga-hangang lila. Ang mga gawain ng Jagad-guru ay inawit na ng mga ṛṣi at nakapaglilinis sa sanlibutan; ano pa ang masasabi ko? Sa pakikinig mula sa wastong pinagmulan, ang tao’y napapadalisay.
Prahlāda views material boons as impediments because they nourish the seed of desire (kāma-bīja) that sustains saṁsāra. His devotion is unmotivated (ahaitukī), so he refuses a merchant-like exchange and asks only that no material desire remain in his heart—preserving the purity of bhakti.
The Lord instructs Prahlāda to rule as duty (dharma) without fruitive mentality, continuously hearing and remembering Him as the indwelling Supersoul. In this way, rulership becomes service (sevā), karmic reactions are exhausted under the time factor, and consciousness remains fixed in bhakti rather than in enjoyment or prestige.
The Lord states that Prahlāda’s father and twenty-one forefathers are purified; moreover, places and dynasties become purified wherever peaceful, well-behaved devotees reside. The principle is that bhakti is supremely purifying (pāvana) and that saintly association sanctifies even condemned lineages by connecting them to Bhagavān.
Nārada explains that intense absorption in the Lord—even through hostility—fixes the mind on Him at death, leading to liberation and, in these cases, sārūpya (a form similar to the Lord’s). This does not equate enmity with devotion as a practice; it demonstrates the Lord’s absolute position and the transformative power of uninterrupted remembrance.
The Lord compares it to feeding milk to a snake: the gift increases the recipient’s capacity for harm when their nature is jealous and violent. The warning teaches discernment in cosmic administration and underscores that power without purification of consciousness leads to adharma and universal disturbance.