Adhyaya 9

Verse 1

श्रीशुक उवाच अथ कस्यचिद् द्विजवरस्याङ्गिर:प्रवरस्य शमदमतप:स्वाध्यायाध्ययनत्यागसन्तोषतितिक्षाप्रश्रयविद्यानसूयात्मज्ञानानन्दयुक्तस्यात्मसद‍ृशश्रुतशीलाचाररूपौदार्यगुणा नव सोदर्या अङ्गजा बभूवुर्मिथुनं च यवीयस्यां भार्यायाम् ॥ १ ॥ यस्तु तत्र पुमांस्तं परमभागवतं राजर्षिप्रवरं भरतमुत्सृष्टमृगशरीरं चरमशरीरेण विप्रत्वं गतमाहु: ॥ २ ॥

Nagpatuloy si Śrīla Śukadeva Gosvāmī: Pagkatapos iwan ang katawan ng usa, si Bharata Mahārāja—isang paramabhāgavata—ay isinilang sa isang napakadalisay na pamilyang brāhmaṇa. May isang brāhmaṇa mula sa angkan ni Aṅgirā, ganap sa mga katangiang brāhmaṇiko: pagpipigil ng isip at pandama, tapas, svādhyāya at pag-aaral ng Veda, pagkakawanggawa, kasiyahan, pagtitiis, kahinahunan, karunungan, kawalan ng inggit, pagsasakatuparan ng Sarili, at panloob na kagalakan; lagi siyang nakalubog sa bhakti-sevā sa Panginoon. Sa unang asawa nagkaroon siya ng siyam na anak na lalaki na magkakatulad ang galing; sa ikalawang asawa naman ay nagkaanak ng kambal—isang lalaki at isang babae. Ang lalaking kambal ang sinasabing pinakamataas na deboto at pinakadakilang rājarsi: si Bharata, na matapos talikuran ang katawan ng usa ay nakamit ang huling katawan bilang brāhmaṇa.

Verse 2

श्रीशुक उवाच अथ कस्यचिद् द्विजवरस्याङ्गिर:प्रवरस्य शमदमतप:स्वाध्यायाध्ययनत्यागसन्तोषतितिक्षाप्रश्रयविद्यानसूयात्मज्ञानानन्दयुक्तस्यात्मसद‍ृशश्रुतशीलाचाररूपौदार्यगुणा नव सोदर्या अङ्गजा बभूवुर्मिथुनं च यवीयस्यां भार्यायाम् ॥ १ ॥ यस्तु तत्र पुमांस्तं परमभागवतं राजर्षिप्रवरं भरतमुत्सृष्टमृगशरीरं चरमशरीरेण विप्रत्वं गतमाहु: ॥ २ ॥

Nagpatuloy si Śrī Śukadeva Gosvāmī: Mahal na Hari, matapos iwan ang katawan ng usa, si Mahārāja Bharata ay isinilang sa isang napakadalisay na angkan ng brāhmaṇa. May isang brāhmaṇa sa lahi ni Aṅgirā na ganap sa mga katangiang brahmin—may pagpipigil sa isip at pandama, masigasig sa pag-aaral ng Veda, bihasa sa pagkakawanggawa at pagtalikod, laging kontento, matiisin, maamo, marunong, di-mainggit, may pagkakabatid sa sarili, at nakalubog sa bhakti sa Panginoon. Sa unang asawa nagkaroon siya ng siyam na anak na lalaki na magkakatulad ang gawi; sa ikalawang asawa ay nagkaanak ng kambal—isang lalaki at isang babae. Ang lalaking iyon ang tinawag na Bharata, ang pinakamataas na bhāgavata at pinakadakila sa mga banal na hari; ito ang salaysay ng kanyang kapanganakan matapos iwan ang katawan ng usa.

Verse 3

तत्रापि स्वजनसङ्गाच्च भृशमुद्विजमानो भगवत: कर्मबन्धविध्वंसनश्रवणस्मरणगुणविवरणचरणारविन्दयुगलं मनसा विदधदात्मन: प्रतिघातमाशङ्कमानो भगवदनुग्रहेणानुस्मृतस्वपूर्वजन्मावलिरात्मानमुन्मत्तजडान्धबधिरस्वरूपेण दर्शयामास लोकस्य ॥ ३ ॥

Doon din, labis siyang natakot sa pakikisama sa mga kamag-anak na hindi bhakta, sapagkat nangangamba siyang muling bumagsak. Sa loob, lagi niyang itinanim sa isip ang dalawang paa-lotong ng Panginoon at pinakikinggan at inaalala ang Kanyang mga kaluwalhatian na sumisira sa gapos ng karma. Sa awa ng Bhagavān, naalaala niya ang mga pangyayari sa nakaraang buhay; kaya sa harap ng mga tao ay ipinakita niya ang sarili na parang baliw—mapurol, bulag, at bingi—upang walang makipag-usap sa kanya, at sa gayon ay nakaiwas siya sa masamang pakikisama.

Verse 4

तस्यापि ह वा आत्मजस्य विप्र: पुत्रस्‍नेहानुबद्धमना आसमावर्तनात्संस्कारान् यथोपदेशं विदधान उपनीतस्य च पुन: शौचाचमनादीन् कर्मनियमाननभिप्रेतानपि समशिक्षयदनुशिष्टेन हि भाव्यं पितु: पुत्रेणेति ॥ ४ ॥

Ang amang brāhmaṇa ay laging nababalot ng pagmamahal sa kanyang anak na si Jaḍa Bharata, kaya’t labis siyang nakakapit dito. Dahil hindi angkop si Jaḍa Bharata na pumasok sa āśrama ng gṛhastha, isinagawa lamang ng ama ang mga saṁskāra hanggang sa pagtatapos ng brahmacarya ayon sa turo. Kahit ayaw ni Jaḍa Bharata tumanggap ng tagubilin, itinuro pa rin ng ama ang mga tuntunin gaya ng kalinisan at ācaman, sa pag-aakalang ang anak ay dapat sanayin ng ama.

Verse 5

स चापि तदु ह पितृसन्निधावेवासध्रीचीनमिव स्म करोति छन्दांस्यध्यापयिष्यन्सह व्याहृतिभि: सप्रणवशिरस्त्रिपदीं सावित्रीं ग्रैष्मवासन्तिकान्मासानधीयानमप्यसमवेतरूपं ग्राहयामास ॥ ५ ॥

Si Jaḍa Bharata ay kumilos sa harap ng ama na parang hangal, kahit sapat ang pagsisikap ng ama na turuan siya ng kaalamang Veda. Sinasadya niyang kumilos nang kabaligtaran upang maunawaan ng ama na hindi siya angkop turuan at tumigil na sa pagtatangka. Halimbawa, kung inutusan siyang maghugas ng kamay matapos dumumi, naghuhugas siya bago pa. Gayunman, nais pa rin ng ama na turuan siya sa tagsibol at tag-init: ang tatlong taludtod na Sāvitrī (Gāyatrī) kasama ang oṁkāra at mga vyāhṛti; ngunit kahit apat na buwan ay hindi pa rin nagtagumpay.

Verse 6

एवं स्वतनुज आत्मन्यनुरागावेशितचित्त: शौचाध्ययनव्रतनियमगुर्वनलशुश्रूषणाद्यौपकुर्वाणककर्माण्यनभियुक्तान्यपि समनुशिष्टेन भाव्यमित्यसदाग्रह: पुत्रमनुशास्य स्वयं तावद् अनधिगतमनोरथ: कालेनाप्रमत्तेन स्वयं गृह एव प्रमत्त उपसंहृत: ॥ ६ ॥

Sa gayon, ang amang brāhmaṇa ay lubos na nalubog sa pag-ibig sa sariling anak, kaya’t ang kanyang isip ay nakapako roon. Sa isang maling pagkapit, patuloy niyang sinanay ang anak sa mga tuntunin ng brahmacarya—kalinisan, pag-aaral, mga panata at regulasyon, paglilingkod sa guro, at paghahandog sa apoy—kahit hindi naman ito masigasig. Hindi natupad ang kanyang hangarin. Tulad ng iba na nakakalimot sa kamatayan dahil sa pagkakapit sa tahanan, naging pabaya rin siya; ngunit ang Panahon (Kamatayan) ay hindi kailanman pabaya—sa takdang oras, dumating ito at kinuha siya kahit sa sarili niyang bahay.

Verse 7

अथ यवीयसी द्विजसती स्वगर्भजातं मिथुनं सपत्‍न्या उपन्यस्य स्वयमनुसंस्थया पतिलोकमगात् ॥ ७ ॥

Pagkaraan, ipinagkatiwala ng nakababatang asawa ng brāhmaṇa ang kambal—lalaki at babae—sa nakatatandang asawa, at kusang namatay na sumunod sa asawa upang makarating sa Patiloka.

Verse 8

पितर्युपरते भ्रातर एनमतत्प्रभावविदस्त्रय्यां विद्यायामेव पर्यवसितमतयो न परविद्यायां जडमतिरिति भ्रातुरनुशासननिर्बन्धान्न्यवृत्सन्त ॥ ८ ॥

Pagkamatay ng ama, ang siyam na kapatid-sa-ama ni Jaḍa Bharata, na inakalang siya’y mangmang, ay nanatili lamang sa kaalamang Trayi Veda at tinalikuran ang pagsisikap ng ama na turuan siya ng mas mataas na kaalaman—ang bhakti sa Panginoon.

Verse 9

स च प्राकृतैर्द्विपदपशुभिरुन्मत्तजडबधिरमूकेत्यभिभाष्यमाणो यदा तदनुरूपाणि प्रभाषते कर्माणि च कार्यमाण: परेच्छया करोति विष्टितो वेतनतो वा याच्ञया यद‍ृच्छया वोपसादितमल्पं बहु मृष्टं कदन्नं वाभ्यवहरति परं नेन्द्रियप्रीतिनिमित्तम् । नित्यनिवृत्तनिमित्तस्वसिद्धविशुद्धानुभवानन्दस्वात्मलाभाधिगम: सुखदु:खयोर्द्वन्द्वनिमित्तयोरसम्भावितदेहाभिमान: ॥ ९ ॥ शीतोष्णवातवर्षेषु वृष इवानावृताङ्ग: पीन: संहननाङ्ग: स्थण्डिलसंवेशनानुन्मर्दनामज्जनरजसा महामणिरिवानभिव्यक्तब्रह्मवर्चस: कुपटावृतकटिरुपवीतेनोरुमषिणा द्विजातिरिति ब्रह्मबन्धुरिति संज्ञयातज्ज्ञजनावमतो विचचार ॥ १० ॥

Tinatawag siya ng mga hamak na taong tulad ng hayop na may dalawang paa na baliw, mangmang, bingi at pipi; ngunit nagsasalita siya ayon sa inaasahan nila at gumagawa ayon sa nais nila, nang walang pagtutol. Anumang pagkaing makuha niya—sa paghingi, sa upa, o kusang dumating; kaunti o marami, masarap o walang lasa, luma o masama—tinatanggap at kinakain niya, hindi para sa kaligayahan ng pandama. Malaya sa pagkapit sa katawan, nananatili siya sa dalisay na kamalayan at ligaya, kaya’t hindi siya naaapektuhan ng dalawahang saya at lungkot.

Verse 10

स च प्राकृतैर्द्विपदपशुभिरुन्मत्तजडबधिरमूकेत्यभिभाष्यमाणो यदा तदनुरूपाणि प्रभाषते कर्माणि च कार्यमाण: परेच्छया करोति विष्टितो वेतनतो वा याच्ञया यद‍ृच्छया वोपसादितमल्पं बहु मृष्टं कदन्नं वाभ्यवहरति परं नेन्द्रियप्रीतिनिमित्तम् । नित्यनिवृत्तनिमित्तस्वसिद्धविशुद्धानुभवानन्दस्वात्मलाभाधिगम: सुखदु:खयोर्द्वन्द्वनिमित्तयोरसम्भावितदेहाभिमान: ॥ ९ ॥ शीतोष्णवातवर्षेषु वृष इवानावृताङ्ग: पीन: संहननाङ्ग: स्थण्डिलसंवेशनानुन्मर्दनामज्जनरजसा महामणिरिवानभिव्यक्तब्रह्मवर्चस: कुपटावृतकटिरुपवीतेनोरुमषिणा द्विजातिरिति ब्रह्मबन्धुरिति संज्ञयातज्ज्ञजनावमतो विचचार ॥ १० ॥

Sa lamig at init, hangin at ulan, hindi niya tinatakpan ang katawan, gaya ng isang toro; matipuno at matatag ang kanyang mga bisig. Sa lupa siya natutulog, hindi nagpapahid ng langis at hindi naliligo. Dahil marumi sa alikabok ang katawan, natatabingan ang kanyang ningning na espirituwal na parang mahalagang hiyas na natakpan ng putik. Suot niya’y maruming bahag at maitim na sagradong sinulid; bagama’t isinilang sa angkan ng brāhmaṇa, tinatawag siyang “brahma-bandhu” at hinahamak, kaya gumala siya rito’t roon sa pagwawalang-bahala ng mga tao.

Verse 11

यदा तु परत आहारं कर्मवेतनत ईहमान: स्वभ्रातृभिरपि केदारकर्मणि निरूपितस्तदपि करोति किन्तु न समं विषमं न्यूनमधिकमिति वेद कणपिण्याकफलीकरणकुल्माषस्थालीपुरीषादीन्यप्यमृतवदभ्यवहरति ॥ ११ ॥

Si Jaḍa Bharata ay nagtatrabaho lamang kapalit ng pagkain. Kaya sinamantala ito ng kanyang mga kapatid-sa-ama at inatasan siyang magtrabaho sa bukid, ngunit hindi niya alam ang pagkakaiba ng pantay at hindi pantay, kulang at sobra. Binibigyan siya ng basag na bigas, latak ng langis, ipa, butil na inuod, at maging sunog na kaning dumikit sa palayok; gayunman, tinatanggap niya iyon nang masaya na parang nektar.

Verse 12

अथ कदाचित्कश्चिद् वृषलपतिर्भद्रकाल्यै पुरुषपशुमालभतापत्यकाम: ॥ १२ ॥

Noong panahong iyon, ang pinuno ng mga tulisan na mula sa angkan ng śūdra, dahil sa pagnanais na magkaanak na lalaki, ay nagnasang sambahin si Bhadrakālī sa pamamagitan ng paghahandog ng isang taong mapurol ang isip na itinuring niyang gaya ng hayop.

Verse 13

तस्य ह दैवमुक्तस्य पशो: पदवीं तदनुचरा: परिधावन्तो निशि निशीथसमये तमसाऽऽवृतायामनधिगतपशव आकस्मिकेन विधिना केदारान् वीरासनेन मृगवराहादिभ्य: संरक्षमाणमङ्गिर:प्रवरसुतमपश्यन् ॥ १३ ॥

Ang taong hinuli bilang handog ay nakatakas dahil sa kalooban ng tadhana. Ang mga tauhan ay nagtakbuhan sa iba’t ibang direksiyon sa gitna ng gabing madilim, ngunit hindi siya natagpuan. Sa di-inaasahang paraan, napadpad sila sa palayan at nakita si Jaḍa Bharata, ang marangal na anak ng angkan ni Āṅgirā, nakaupo sa mataas na lugar sa vīrāsana, binabantayan ang bukid laban sa mga usa at baboy-ramo.

Verse 14

अथ त एनमनवद्यलक्षणमवमृश्य भर्तृकर्मनिष्पत्तिं मन्यमाना बद्ध्वा रशनया चण्डिकागृहमुपनिन्युर्मुदा विकसितवदना: ॥ १४ ॥

Pagkaraan, sinuri nila ang walang kapintasang mga palatandaan ni Jaḍa Bharata at inakalang siya ang angkop na “tao-hayop” para sa handog. Sa paniwalang matutupad ang gawain ng kanilang pinuno, ginapos nila siya ng lubid at, nang may mga mukhang nagliliwanag sa tuwa, dinala siya sa templo ni Caṇḍikā (Kālī).

Verse 15

अथ पणयस्तं स्वविधिनाभिषिच्याहतेन वाससाऽऽच्छाद्य भूषणालेपस्रक्तिलकादिभिरुपस्कृतं भुक्तवन्तं धूपदीपमाल्यलाजकिसलयाङ्कुरफलोपहारोपेतया वैशससंस्थयामहता गीतस्तुतिमृदङ्गपणवघोषेण च पुरुषपशुं भद्रकाल्या: पुरत उपवेशयामासु: ॥ १५ ॥

Pagkatapos, ayon sa kanilang inimbentong ritwal, pinaliguan nila si Jaḍa Bharata, binihisan ng bagong kasuotan, pinalamutian ng mga alahas, pinahiran ng mababangong langis, nilagyan ng tilaka, sandalwood paste at mga garland. Pinakain nila siya nang sagana at saka dinala sa harap ni Bhadrakālī, na may handog na insenso, ilawan, mga bulaklak na kuwintas, pinasingawang butil, murang sanga at usbong, prutas at mga bulaklak. Sa gitna ng mga awit at papuri at tunog ng mṛdaṅga at paṇava, pinaupo nila ang “tao-hayop” sa harap ng diyosa.

Verse 16

अथ वृषलराजपणि: पुरुषपशोरसृगासवेन देवीं भद्रकालीं यक्ष्यमाणस्तदभिमन्त्रितमसिमतिकरालनिशितमुपाददे ॥ १६ ॥

Sa sandaling iyon, isang tulisan na gumanap bilang punong pari ay handang ialay ang dugo ni Jaḍa Bharata—na inakala nilang “tao-hayop”—kay Bhadrakālī upang inumin na parang alak. Kaya kinuha niya ang isang napakakilabot at matalim na espada, na binasbasan sa mantra ni Bhadrakālī, at itinaas upang patayin si Jaḍa Bharata.

Verse 17

इति तेषां वृषलानां रजस्तम:प्रकृतीनां धनमदरजउत्सिक्तमनसां भगवत्कलावीरकुलं कदर्थीकृत्योत्पथेन स्वैरं विहरतां हिंसाविहाराणां कर्मातिदारुणं यद्ब्रह्मभूतस्य साक्षाद्ब्रह्मर्षिसुतस्य निर्वैरस्य सर्वभूतसुहृद: सूनायामप्यननुमतमालम्भनं तदुपलभ्य ब्रह्मतेजसातिदुर्विषहेण दन्दह्यमानेन वपुषा सहसोच्चचाट सैव देवी भद्रकाली ॥ १७ ॥

Nang tangkain ng mga masasamang magnanakaw na ialay si Jada Bharata, na kaibigan ng lahat ng nilalang, hindi ito natiis ng Diyosang si Bhadrakali. Siya ay biglang lumabas mula sa imahen na may katawang nagliliyab sa matinding liwanag.

Verse 18

भृशममर्षरोषावेशरभसविलसितभ्रुकुटिविटपकुटिलदंष्ट्रारुणेक्षणाटोपातिभयानकवदना हन्तुकामेवेदं महाट्टहासमतिसंरम्भेण विमुञ्चन्ती तत उत्पत्य पापीयसां दुष्टानां तेनैवासिना विवृक्णशीर्ष्णां गलात्स्रवन्तमसृगासवमत्युष्णं सह गणेन निपीयातिपानमदविह्वलोच्चैस्तरां स्वपार्षदै: सह जगौ ननर्त च विजहार च शिर:कन्दुकलीलया ॥ १८ ॥

Sa matinding galit, pinugutan ng Diyosa ang mga magnanakaw gamit ang sarili nilang espada. Ininom niya ang kanilang mainit na dugo at pinaglaruan ang kanilang mga pugot na ulo na parang mga bola.

Verse 19

एवमेव खलु महदभिचारातिक्रम: कार्त्स्‍न्येनात्मने फलति ॥ १९ ॥

Tunay nga, ang sinumang gumawa ng kasalanan laban sa isang dakilang personalidad ay ganap na mapapahamak.

Verse 20

न वा एतद्विष्णुदत्त महदद्भ‍ुतं यदसम्भ्रम: स्वशिरश्छेदन आपतितेऽपि विमुक्तदेहाद्यात्मभावसुद‍ृढहृदयग्रन्थीनां सर्वसत्त्वसुहृदात्मनां निर्वैराणां साक्षाद्भ‍गवतानिमिषारिवरायुधेनाप्रमत्तेन तैस्तैर्भावै: परिरक्ष्यमाणानां तत्पादमूलमकुतश्चिद्भ‍यमुपसृतानां भागवतपरमहंसानाम् ॥ २० ॥

Sinabi ni Sukadeva Gosvami: O Pariksit, ang mga deboto na malaya na sa makamundong konsepto ng buhay ay hindi natitinag kahit sa harap ng kamatayan, sapagkat lagi silang pinoprotektahan ng Panginoon.