Adhyaya 25

Verse 1

श्रीशुक उवाच तस्य मूलदेशे त्रिंशद्योजनसहस्रान्तर आस्ते या वै कला भगवतस्तामसी समाख्यातानन्त इति सात्वतीया द्रष्टृद‍ृश्ययो: सङ्कर्षणमहमित्यभिमानलक्षणं यं सङ्कर्षणमित्याचक्षते ॥ १ ॥

Sinabi ni Śrī Śukadeva: O Hari, sa ibaba ng Pātāla, sa layong tatlumpung libong yojana, nananahan ang isang pagpapalawak ng Panginoon na tinatawag na Ananta o Saṅkarṣaṇa. Siya ang namumuno sa ahaṅkāra, ang damdaming “ako” na mula sa pagsasanib ng nakakakita at nakikita; sa Kanyang udyok, iniisip ng nakagapos na kaluluwa na siya ang tagapagsaya at panginoon.

Verse 2

यस्येदं क्षितिमण्डलं भगवतोऽनन्तमूर्ते: सहस्रशिरस एकस्मिन्नेव शीर्षणि ध्रियमाणं सिद्धार्थ इव लक्ष्यते ॥ २ ॥

Nagpatuloy si Śukadeva: Ang dakilang sansinukob na ito ay nakapatong sa isa lamang sa libong talukbong ni Anantadeva; sa laki ng Kanyang talukbong, ito’y wari’y isang puting butil ng mustasa.

Verse 3

यस्य ह वा इदं कालेनोपसञ्जिहीर्षतोऽमर्षविरचितरुचिरभ्रमद्भ्रुवोरन्तरेण साङ्कर्षणो नाम रुद्र एकादशव्यूहस्‍त्र्यक्षस्त्रिशिखं शूलमुत्तम्भयन्नुदतिष्ठत् ॥ ३ ॥

Sa panahon ng pagkalipol, kapag ninanais ni Anantadeva na wasakin ang buong paglikha, bahagya Siyang nagagalit. Mula sa pagitan ng Kanyang dalawang kilay ay lumilitaw si Rudra na may tatlong mata, tangan ang trident. Ang Rudrang ito na tinatawag na Sāṅkarṣaṇa ay kabuuang anyo ng labing-isang Rudra at dumarating upang lipulin ang sansinukob.

Verse 4

यस्याङ्‌घ्रिकमलयुगलारुणविशदनखमणिषण्डमण्डलेष्वहिपतय: सह सात्वतर्षभैरेकान्तभक्तियोगेनावनमन्त: स्ववदनानि परिस्फुरत्कुण्डलप्रभामण्डितगण्डस्थलान्यतिमनोहराणि प्रमुदितमनस: खलु विलोकयन्ति ॥ ४ ॥

Ang mapusyaw na rosas at malinaw na mga kuko sa lotus na paa ng Panginoon ay tulad ng mahahalagang batong pinakintab na parang salamin. Kapag ang mga pinuno ng mga ahas at ang mga dalisay na debotong Vaiṣṇava ay yumuyuko kay Śrī Saṅkarṣaṇa sa iisang-tutok na bhakti-yoga, nagagalak sila sa pagtanaw ng sarili nilang magagandang mukha na nasasalamin sa Kanyang mga kuko; ang kanilang mga pisngi’y lalo pang gumaganda sa kislap ng mga hikaw.

Verse 5

यस्यैव हि नागराजकुमार्य आशिष आशासानाश्चार्वङ्गवलयविलसितविशद विपुलधवलसुभगरुचिरभुजरजतस्तम्भेष्वगुरुचन्दनकुङ्कुमपङ्कानुलेपेनावलिम्पमानास्तदभिमर्शनोन्मथितहृदयमकरध्वजावेशरुचिरललितस्मितास्तदनुरागमदमुदितमद् विघूर्णितारुणकरुणावलोकनयनवदनारविन्दं सव्रीडं किल विलोकयन्ति ॥ ५ ॥

Ang mga prinsesa ng mga haring ahas, na umaasang tumanggap ng mapalad na pagpapala, ay pinapahiran ng aguru, sandalwood, at kuṅkuma ang mahahaba at kaakit-akit na bisig ng Panginoon—may mga pulseras at puting-puti na tila haliging pilak. Sa paghipo sa Kanyang mga sangkap, nagigising sa kanilang puso ang pagnanasa ni Makaradhvaja (Kāma), at sumisibol ang marikit na ngiti. Batid ng Panginoon ang kanilang kalooban, tinitingnan Niya sila nang may mahabaging banayad na ngiti; ang Kanyang mapulang mga mata’y bahagyang umiikot dahil sa pagkalasing ng kagalakang dulot ng pag-ibig-bhakti. Kaya sila’y nahihiya at tumitig sa Kanyang mukhang-lotus.

Verse 6

स एव भगवाननन्तोऽनन्तगुणार्णव आदिदेव उपसंहृतामर्षरोषवेगो लोकानां स्वस्तय आस्ते ॥ ६ ॥

Siya ring ang Panginoong Anantadeva, karagatan ng walang-hanggang banal na mga katangian at ang unang Diyos; hindi Siya naiiba sa Kataas-taasang Persona ng Diyos. Para sa kapakanan ng lahat ng nilalang sa mundong ito, nananahan Siya sa Kanyang dhama, pinipigil ang bugso ng galit at di-pagtitiis.

Verse 7

ध्यायमान: सुरासुरोरगसिद्धगन्धर्वविद्याधरमुनिगणैरनवरतमदमुदितविकृतविह्वललोचन: सुललितमुखरिकामृतेनाप्यायमान: स्वपार्षदविबुधयूथपतीनपरिम्‍लानरागनवतुलसिकामोदमध्वासवेन माद्यन्मधुकरव्रातमधुरगीतश्रियं वैजयन्तीं स्वां वनमालां नीलवासा एककुण्डलो हलककुदि कृतसुभगसुन्दरभुजो भगवान्महेन्द्रो वारणेन्द्र इव काञ्चनीं कक्षामुदारलीलो बिभर्ति ॥ ७ ॥

Nagpatuloy si Śukadeva Gosvāmī: Ang mga deva, asura, uraga, siddha, gandharva, vidyādhara, at mga dakilang pantas ay walang tigil na nag-aalay ng panalangin sa Panginoon. Sa banal na pagkalasing, tila nalilito Siya; ang Kanyang mga mata, gaya ng ganap na namumulaklak na bulaklak, ay gumagalaw sa magkabila. Sa matatamis na panginginig ng tinig mula sa Kanyang bibig, pinasasaya Niya ang Kanyang mga kasamang tagasunod at ang mga pinuno ng mga deva. Nakadamit ng bughaw, may isang hikaw, pasan Niya ang araro sa Kanyang likod sa pamamagitan ng dalawang maganda at matatag na bisig; may gintong sinturon sa baywang at suot sa leeg ang vaijayantī na kuwintas na yari sa laging sariwang bulaklak ng tulasī. Ang mga bubuyog na nalalasing sa pulot-halimuyak ng tulasī ay humuhuni nang matamis sa paligid, kaya lalo pang gumaganda ang kuwintas. Sa ganitong paraan, tinatamasa ng Panginoon ang Kanyang maringal na mga līlā.

Verse 8

य एष एवमनुश्रुतो ध्यायमानो मुमुक्षूणामनादिकालकर्मवासनाग्रथितमविद्यामयं हृदयग्रन्थिं सत्त्वरजस्तमोमयमन्तर्हृदयं गत आशु निर्भिनत्ति तस्यानुभावान् भगवान् स्वायम्भुवो नारद: सह तुम्बुरुणा सभायां ब्रह्मण: संश्लोकयामास ॥ ८ ॥

Kung ang mga taong taimtim na nagnanais ng paglaya ay makarinig ng kaluwalhatian ni Anantadeva mula sa bibig ng gurong nasa paramparā at laging magnilay kay Saṅkarṣaṇa, papasok ang Panginoon sa pinakaloob ng kanilang puso, wawasakin ang dumi ng mga guṇa ng kalikasan, at agad puputulin ang matigas na buhol sa puso na mula pa sa walang pasimula ay itinali ng mga pagnanasa sa karma at paghahangad na mangibabaw sa materya. Si Nārada Muni, anak ni Brahmā, ay laging lumuluwalhati kay Anantadeva sa kapulungan ng kanyang ama; doon ay inaawit niya ang masasayang taludtod na siya mismo ang lumikha, kasama si Tumburu.

Verse 9

उत्पत्तिस्थितिलयहेतवोऽस्य कल्पा: सत्त्वाद्या: प्रकृतिगुणा यदीक्षयाऽऽसन्॒ । यद्रूपं ध्रुवमकृतं यदेकमात्मन् नानाधात्कथमु ह वेद तस्य वर्त्म ॥ ९ ॥

Sa pamamagitan ng Kanyang sulyap, pinakikilos ng Kataas-taasang Persona ng Diyos ang mga guṇa ng kalikasan—sattva at iba pa—upang maging sanhi ng paglikha, pagpapanatili, at pagkalusaw ng sansinukob. Ang Kataas-taasang Kaluluwa ay walang hanggan at walang simula; bagama’t iisa, nagpakita Siya sa maraming anyo. Paano mauunawaan ng sangkatauhan ang mga landas ng Kataas-taasan?

Verse 10

मूर्तिं न: पुरुकृपया बभार सत्त्वं संशुद्धं सदसदिदं विभाति तत्र । यल्लीलां मृगपतिराददेऽनवद्या- मादातुं स्वजनमनांस्युदारवीर्य: ॥ १० ॥

Dahil sa Kanyang dakilang habag, dinala ng Panginoon para sa atin ang isang anyong dalisay na sattva, at sa loob Niya ay nahahayag maging ang banayad at magaspang na materya. Ang Kataas-taasang Panginoon, lubhang mapagbigay at nagtataglay ng lahat ng kapangyarihang mistiko, ay lumilitaw sa iba’t ibang avatāra at nagpapakita ng mga dalisay na līlā upang sakupin ang isipan ng Kanyang mga deboto at bigyan ng ligaya ang kanilang puso.

Verse 11

यन्नाम श्रुतमनुकीर्तयेदकस्मा- दार्तो वा यदि पतित: प्रलम्भनाद्वा । हन्त्यंह: सपदि नृणामशेषमन्यं कं शेषाद्भ‍गवत आश्रयेन्मुमुक्षु: ॥ ११ ॥

Sinumang makarinig ng Banal na Pangalan ng Panginoon mula sa tunay na gurong espirituwal at umaawit nito—kahit nagdurusa o nalugmok—ay agad nalilinis. Kahit sa biro o di-sinasadyang pagbigkas ng Pangalan, siya at ang mga nakarinig ay napapalaya sa lahat ng kasalanan; kaya ang naghahangad ng paglaya, kanino pa ba sasandig kundi kay Bhagavan Śeṣa?

Verse 12

मूर्धन्यर्पितमणुवत्सहस्रमूर्ध्नो भूगोलं सगिरिसरित्समुद्रसत्त्वम् । आनन्त्यादनिमितविक्रमस्य भूम्न: को वीर्याण्यधिगणयेत्सहस्रजिह्व: ॥ १२ ॥

Sapagkat ang Panginoon ay walang hanggan, walang makasusukat sa Kanyang kapangyarihan. Ang buong sansinukob—may mga bundok, ilog, dagat, puno at lahat ng nilalang—ay nakapatong na parang isang atomo sa isa sa Kanyang libu-libong ulo. Mayroon bang kahit may sanlibong dila na makapaglalarawan ng Kanyang kaluwalhatian?

Verse 13

एवम्प्रभावो भगवाननन्तो दुरन्तवीर्योरुगुणानुभाव: । मूले रसाया: स्थित आत्मतन्त्रो यो लीलया क्ष्मां स्थितये बिभर्ति ॥ १३ ॥

Ganyan kalaki ang kapangyarihan ni Bhagavan Anantadeva; walang hanggan ang Kanyang dakila at maluwalhating mga katangian, at ang Kanyang lakas ay di-masusukat. Bagama’t ganap sa Kanyang sarili, Siya ang sandigan ng lahat. Naninirahan Siya sa ilalim ng mga mababang daigdig at sa Kanyang lila ay magaan Niyang tinataglay ang buong sansinukob.

Verse 14

एता ह्येवेह नृभिरुपगन्तव्या गतयो यथाकर्मविनिर्मिता यथोपदेशमनुवर्णिता: कामान् कामयमानै: ॥ १४ ॥

Mahal na Hari, ayon sa narinig ko mula sa aking gurong espirituwal, ganap kong inilarawan sa iyo ang paglikha ng mundong materyal ayon sa karma at mga pagnanasa ng mga kaluluwang nakagapos. Ang mga nilalang na punô ng pagnanasang materyal ay nakakamit ang iba’t ibang kalagayan sa iba’t ibang sistemang pangmundo ayon sa bunga ng kanilang gawa, at sa gayon ay namumuhay sa loob ng paglikhang ito.

Verse 15

एतावतीर्हि राजन् पुंस: प्रवृत्तिलक्षणस्य धर्मस्य विपाकगतय उच्चावचा विसदृशा यथाप्रश्नं व्याचख्ये किमन्यत्कथयाम इति ॥ १५ ॥

Mahal na Hari, ipinaliwanag ko na, ayon sa iyong tanong, ang iba’t ibang hantungan—mataas man o mababa—na bunga ng paghinog ng karma ng mga taong sumusunod sa dharmang nakatuon sa gawaing makamundo (pravṛtti). Ang iyong itinanong ay sinabi ko ayon sa narinig ko mula sa mga kinikilalang awtoridad; ano pa ang aking sasabihin ngayon?